DILI, 28 Janeiru 2026 (TATOLI)—Prezidente Tribunál Rekursu, Afonso Carmona, hateten, Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili (TJPID) hahú funsiona hikas julgamentu ba Tribunál Movel iha Aileu, Ermera no Likisá.
“Kona-ba Tribunál Movel ne’e ita halo hela serbisu. Ita aplika Tribunál Movel ho objetivu atu hakbesik Justisa ba povu, segundu redusaun kazu pendente sira, no Tribunál Movel ne’e nia tama ona iha ita-nia programa rutina ne’ebé la’o hela. Agora dia 05 Janeiru ne’e sira ba tiha,” Carmona hato’o ba Jornalista sira iha Tribunál Rekusu, Kaikoli, Kuarta ne’e.
Nia dehan, Tribunál Movel ne’ebé toma konta ba área juridisaun Tribunál Suai, Baukau no Oekusi mak juís sira seidauk realiza julgamentu movel tanba kestaun pagamentu, maibé sei funsiona iha Fulan-Fevereiru no Marsu.
“Buat hotu liga ho pagamentu, Tribunál Movel sei la’o tuir nia oráriu, pur ezemplu Fevereiru no Marsu, tanba ne’e fulan ida-ne’e sira realiza, ita la halo pagamentu ba sira, tanba osan seidauk sai maibé ita haruka sira bá de’it para atende julgamentu ne’e, depois ita halo pedidu, orsamentu sai mak ita halo pagamentu,” nia akresenta.
Notísia relevante : Hakbesik justisa, Autoridade judisiál Oekusi planeia reativa tribunál movel
Carmona dehan, maski orsamentu seidauk ba Tribunál seidauk, maibé juíz nafatin korajen hodi lori besik justisa ba povu.
“Sira bá ona ho sira-nia korajen ho esforsu tomak, agora servisu administrasaun la’o para atu fasilita buat ne’e. Tanba ne’e Tribunál Movel sei funsiona nafatin,” nia katak.
Governu liuhusi Ministériu Finansa (MF) foin autoriza Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2026 nia ezekusaun, tanba ne’e atendimentu sei akontese iha Fevereiru.
“Maibe (juíz) sira ofisiál justisa nafatin realiza julgamentu movel, la’ós tanba osan mak ita ba serbisu, lae,! ita-nia serbisu ba povu no justisa ne’e prioridade,” nia katak.
Tuir programa IX Governu iha parte setór justisa nian númeru V deskreve katak relasiona ho asesu ba justisa, sei aprosima husi justisa ba sidadaun nune’e, atu konkretiza mak sei:
- Asegura kapasidade servisu prisionál sira hodi garante seguransa no melloria iha instalasaun prisionál, kumprimentu ba norma internasionál no ba reintegrasaun prizioneiru nian iha komunidade, liuhusi estabelesimentu ba Sentru Reintegrasaun,
- Hadi’a kapasidade servisu sira de rejistu no notariadu hodi garante seguransa ba komérsiu jurídiku no asegura katak atus ezekuta duni ho lalais no bele iha asesu ba sidadaun,
- Hadi’a efikásia iha jestaun ba kadastru de Terra no patrimóniu imobiliáriu Estadu nian,
- Kontinua implementa prosesu atu haluan emisaun billete identidade ba munisípiu sira hotu no kontinua investe iha emisaun Pasaporte Eletróniku Timor-Leste nian,
- Kria no dezenvolve sistema emisaun Kartaun Identifikasaun Úniku ba sidadaun hotu ne’ebé atinje ona maioridade,
- Expande programa Klínika de Asesu ba Justisa, liuhusi koordenasaun ho programa Janela Únika husi setór ekonomia nian hodi abranje munisípiu sira hotu,
- Revee mapa setór justisa nian no implementa medida atubele garante, iha futuru, prezensa judisiál, ho kualidade no profisionalizmu, iha munisípiu sira hotu,
- Hala’o kampaña boot atu divulga sistema justisa, leis no direitu fundamentál sidadaun nian hodi kria konfiansa ba sistema de justisa no asegura kompreensaun ne’ebé di’ak kona-ba ‘justisa ba ema hotu’,
- Kontinua disemina (ka halo sosializasaun) ba leis, dekretu-lei no diploma legál atu aumenta koñesimentu husi sidadaun.
Jornalista : Natalino Costa
Editotora : Julia Chatarina





