iklan

JUSTISA, HEADLINE

Tribunál adia julgamentu ba arguidu na’in-tolu ameasa Sekretáriu Estadu Germano

Tribunál adia julgamentu ba arguidu na’in-tolu ameasa Sekretáriu Estadu Germano

Ekipa konjunta lideradu husi Sekretáriu Estadu Toponímia no Organizasaun Urbana, Germano Santa Brites Dias, kontinua hasai kadeira no meza ho materál husi pneu (roda), ne'ebé tau iha tasi-ibun Kampung Alor, Dili, Tersa (26/08/2024). Imajen TATOLI/Francisco Sony

DILI, 29 Janeiru 2026 (TATOLI)–Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili (TJPID), Kinta ne’e, halo adiamentu ba audiénsia julgamentu arguidu ho inisiál AdC, ASP, AX, ne’ebé ameasa no halo impedimentu ba Sekretáriu Estadu Asuntu Toponomia no Urbanizasaun Urbana, Germano Santa Brites Dias nia serbisu iha área Kampung Alor.

Iha sala julgamentu laran, Juiza Prosesu Zulmira Auxiliadora deklara katak, Tribunál halo adiamentu ba julgamentu tanba arguidu na’in-tolu la marka pezensa iha Tribunál. Nune’e, Tribunál notifika arguidu na’in-tolu, maibé sira na’in-tolu la koopera.

“Tanba ne’e, Tribunál deside fó prazu loron-lima ba arguidu na’in-tolu atubele justifika kona-ba sira-nia falta iha audiénsia julgamentu, kuandu iha prazu loron-lima nia laran mak sira la hato’o justifikasaun maka sei kondena multa atu selu osan $20 kada ema no Tribunál mós sei emite mandadu detensaun atu asegura arguidu sira atubele koopera nune’e sira bele mai tuir julgamentu iha loron ne’ebé Tribunál marka ona,” Juiza Prosesu Zulmira deklara iha sala julgamentu Tribunál, Sesta ne’e.

Notísia relevante : SEATOU planu hasai uma-kain besik 200 iha área Ministériu Finansa no Kampung-Alor 

Lezadu Sekretáriu Estadu Germano antes ne’e hatama ona karta hodi responde pergunta sira pur eskrita no haruka ona bá Tribunál.

Nune’e, Tribunál liuhusi Juiza Zulmira Auxiliadora deside hikas loron julgamentu iha loron 03 Dezembru 2026 tuku 15:00 lorokraik hodi rona depoimentu husi arguidu sira.

Akuzasaun

Iha indísiu sufisiente katak, lezadu Germano Santo Brites Dias, nu’udar Sekretáriu Estadu asuntu Toponimia no Organizasaun Urbana haree katak situasaun iha sidade Dili laran ne’e foer tebes, barullu no la trankuilu.

Aleinde ne’e, lezadu rasik hatene kona-ba situasaun sira, iha mós informasaun barak husi komuniade ne’ebé reforsa situasaun reál sira.

Liuliu iha kazu ida-ne’e, iha fatin Kampung Alor, Suku Kampung Alor, arguidu sira loke bola guling iha komunidade nia le’et, sira hakilar, no barullu hodi halo komunidade iha área referidu ladún hakmatek.

Tanba ne’e mak iha loron 15/03/2024 tuku 18:00, lezadu hamutuk ho ekipa Polísia Siéntifika no Investigasaun kriminál (PCCIC) no Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) desloka ba fatin hodi aviza no fó hatene ba arguidu sira atu labele loke bola guling besik estrada publika no komunidade nia le’et, no labele barulio, maibé arguidu sira la simu avizu ne’e hodi komesa dudu odamatan, hakilar, tolok no insulta lezadu.

Haree ba arguidu sira-nia reajen, lezadu tauk no sai tiha mai hamriik iha li’ur estrada, maibé arguidu ASP no AdC, tuir ba hakilar no hatudu liman fuan ba lezadu hafoin insulta dehan “Milísia, Otonomista, Mauhu.”

Arguidu sira kontinua tolok lezadu ba nia inan ho aman no ameasa tan, “Ó kuandu tun husi membru Governu, eskoltu laiha ami sei sona ó, oho ó, ami sei buka ó nia oan sira.”

Tuir mai arguidu AX, hakilar bolu lezadu “Mai ita sparing, tuku malu de’it.”

Arguidu AdC, mos kontinua hakilar ba lezadu “Ha’u la tauk, tiru ha’u mós ha’u la tauk ida, bapa tiru ona ha’u mós, ha’u la tauk, apalagi mai hadau ami-nia sasán, tiru mós ha’u la tauk ida.”

Maski nune’e, membru Polísia sira ne’ebé mak fó seguransa ba lezadu, sira la halo atuasaun, maibé halo de’it prevensaun atu arguidu sira labele halo agresaun fizika hasoru lezadu. Tanba ne’e, arguidu sira kontinua agresivu hodi hakilar no ameasa lezadu.

Situasaun referidu halo lezadu sente la segura liután, nune’e nia kontaktu ba iha Tasks Forse no Komandante Dili inklui husu tan apoiu ba Batallaun Order Públika (BO)P nune’e sira to’o kedas iha fatin akontesimentu hodi kaer arguidu na’in-tolu (ASP, AX no AdC) hodi lori bá Eskuadra Polísia.

Desde akontesimentu ne’e kedas, lezadu sente ameasadu no tauk, nunee nia la sai mesak ho ninia motorizada hanesan baibain ona. Tanba nee, bainhira atu sai iha fatin ruma, tenke husu seguransa ba Polisia.

Situasaun ida-ne’e mos afeta psikologikamente iha membru família sira, liuliu lezadu nia oan sira tanba labarik sira mós rona no hatene arguidu sira no ema sira seluk ameasa lezadu no nia membru família.

Konsekuénsia direta no nesesária husi arguidu sira konduta referidu, hamosu sentimentu tauk, preokupadu hodi halo lezadu la ho livre hala’o ninia serbisu ne’ebé lei atribui ba nia, nomós la ho livre atu halo movimentasaun hanesan baibain.

Arguidu sira halo prátika faktu sira ne’e, ho forma ne’ebé livre, deliberada no konsientemente. Hatene katak lezadu nu’udar Sekretáriu Estadu Asuntu Toponímia no organizasaun urbana, Ministériu Administrasaun Estatál, nia hala’o nia knaar tuir lei haruka, maibé arguidu sira tenke kumpre hodi agresiva liután. Arguidu sira hakarak ho intensaun (hakilar, tolok, insulta, ameasa atu sona, atu oho, bolu lezadu atu tuku malu ho nia no hakarak buka meius nia oan sira).

Ho nune’e, arguidu sira nu’dar Autór ba materiál ho forma konsumadu hodi halo prátika konkursu reál ba krime Obstrusaun ba Autoridade Públiku no ameasa ne’ebé previstu no punidu tuir artigu 157, no artigu 243 husi Kodigu Penál Timor Leste nian.

Prosesu adiamentu ne’e prezide husi Juiza Zulmira Auxiliadora, Ministériu Públiku reprezenta husi Prokuradór Bartolomeo de Araújo, no arguidu sira reprezenta husi Defensór Públiku ida.

Jornalista     : Natalino Costa

Editora          : Julia Chatarina

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!