iklan

DEFEZA, HEADLINE

Komandu F-FDTL entrega Uma Esperansa ba família kbiit-laek ida iha Tirilolo

Komandu F-FDTL entrega Uma Esperansa ba família kbiit-laek ida iha Tirilolo

BAUKAU, 01 fevereiru 2026 (TATOLI) – Komandu FALINTIL- Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) liuhusi Unidade Apoia Servisu (UAS) domingu ohin, entrega uma Esperansa ba família kbiit-laek Olinda Monteiro Lopes iha Suku Tirilolo, Aldeia Betumutu, Postu Administrativu Baukau Vila, Munisípiu Baukau .

Uma Esperansa ne’e konstrui husi Enjeñária Unidade Apoia Servisu F-FDTL iha fulan-Agustu 2025 no termina iha janeiru 2026.

Uma Esperansa ba família kbiit-laek Olinda Monteiro ne’e konstrui ho valór orsamentu ho montante $15.000 (rihun sanulu resin lima) mai husi Ministeriu Defeza ne’ebé prevee iha Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2025.

Uma Esperansa ne’ebé Komandu F-FDTL konstrui ba família kbiit-laek Olinda Monteiro ne’e ho medida 9 x 12, kompostu husi kuartu tolu, koziña ida, no haris-fatin ida.

Reprezentante Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada (XEMGFA), Kapitaun Gaspar da Silva, hateten, ohin, iha Baukau no Aileu, ita inaugura la’ós de’it infraestrutura fízika ita inaugura, marka dignidade umana nian. “Uma ba Esperansa” enkarna vizaun Forsa Armada modernu ne’ebé kompriende katak Defeza Nasionál labele haketak husi seguransa umana.

Reprezentante ne’e dehan, misaun primária F-FDTL nian, defeza intranjizente ba soberania nian. Komplementá ida-ne’e ho vokasaun ba servisu publika iha tempu pás.

“Obra sira ne’e, neʼebé harii ho kosar no kompeténsia téknika husi ita-nia militar sira no materializa ho apoiu indispensavel husi Ministériu Defeza, hatudu katak farda kamufladu maka símbolu protesaun no refújiu ba sira neʼebé vulneravel,” Kapitaun Gaspar bainhira lee Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada Tenente Jenerál Domingos Raul Falur Rate Laek nia diskursu iha ámbitu seremónia entrega Uma Esperansa ba familia Olinda Monteiro Tirilolo, Baukau, ohin.

Autoridade defeza ne’e dehan, konstrusaun Uma Esperansa ba família vuneravel ne’ebé konstrui husi Forsa Defeza Timor-Leste atu fó onra no atualiza iha ne’e valór sagradu sira FALINTIL nian.

“Se uluk ita-nia misaun mak atu liberta rai-doben liuhusi kilat, ohin loron ita-nia misaun mós atu liberta ita-nia maluk sidadaun sira husi solidariedade no enjeñaria militar. Kontestu muda ona maibé prinsípiu “Servi Povu” sai nafatin ita nia bússola morál”, nia afirma.

Konstrusaun Uma Esperansa ba família vuneravel Olinda Monteiro ida-ne’e, tuir autoridade ne’e katak kooperasaun Sívil-Militar nian.

“Halibur disiplina no kapasidade lojístika Forsa Armada nian ba nesesidade loloos populasaun nian, hametin lasu neʼebé labele kotu entre populasaun no ninia instituisaun Defeza,” nia énfaze.

Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada Tenente Jenerál Falur liuhusi nia reprezentante ne’e hateten konstrusaun Uma Esperansa ba família vuneravel Olinda Monteiro iha Tirilolo ne’e atu hametin liután konfiansa povu ba militar sira.

“Ba pesóal militar sira hotu ne’ebé hala’o serbisu ida-ne’e, ita-boot sira-nia esforsu harii uma no hametin konfiansa ba instituisaun. Ita sei kontinua servisu ho rigór no umanizmu, hodi garante katak, iha ita-nia protesaun la iha ema ida maka ita husik hela ba kotuk,” nia salienta.

Enkuantu, Xefe Suku Tirilolo, Elbino Freitas Belo, hateten, família Olinda Monteiro hetan Uma Esperansa tanba família ne’e priense duni kritériu.

“Sira ne’e priense duni atu hetan Uma Esperansa ida. La’ós sira ki’ak liu maibé tuir ha’u haree família ida laiha kbiit duni atu halo uma ba sira tanba ne’e liuhusi levantamentu ne’e ami, ha’u rasik propoin sira-nia naran ba lista hodi asesu ba Uma Esperansa”, nia dehan.

Autoridade lokál ne’e hateten, iha Suku Tirilolo iha família hamutuk-10 mak presiza Estadu nia tulun hodi halo uma dignu ba sira.

“Dadus ne’e ha’u informa ona ba munisípiu se bele ami-nia komunidade husi suku ne’e mós ba futuru la’ós dehan katak sira na’in-10 atu hetan hotu, maibé bele mós ida ga rua halo Uma Esperansa ba ita-nia komunidade sira iha suku ida ne’e”, nia rekomenda.

Suku Tirilolo kompostu husi Aldeia neen hanesan Betulale, Kaisidu, Lialailesso, Lutumuto, Osso-Ua, no Parlamentu ho totál populasaun hamutuk ema na’in-1.925.

Benefisiáriu ba Uma Esperansa, Olinda Monteiro hato’o obrigadu ba Governu, FALINTIL- Forsa Defeza Timor-Leste ne’ebé konstrui ona uma ba nia ho familia atu hela.

“Ha’u sente kontente ba Forsa Defeza Timor-Leste nian ne’ebé konstrui ona ona ida ba ha’u, ohin entrega ona husi Governu atu ami família bele hela ba iha aban bainrua. Ida-ne’e kontente no agradese tebes,” nia hato’o.

Nune’e mós Prezidente Autoridade Munisípiu Baukau, Veneranda Lemos, agradese no apresia ba Forsa Armada Timor -Leste forsa enjeñaria sira tanba ho dedikasaun ne’ebé iha maske ho osan uituan maibé halo uma dignu ida ba família vuneravel ho kualidade tebtebes.

“Liafuan seluk laiha. Liafuan mak agradese ba Maromak no mós ba instituisaun Estadu ne’ebé bele fó parte balun liuhusi Orsamentu Jerál Estadu no sakrifísiu hotu ne’ebé mak instituisaun Estadu forsa armada halo ona,” nia dehan.

Veneranda Lemos husu ba benefisiáriu sira ba Uma Esperansa ida-ne’e atu kuidadu uma ne’e ho di’ak.

“Instituisaun Estadu ninian bele halo ona nia dever i ita sira ne’ebé hanesan benefisiáriu tenke hatene uza ho di’ak. Ha’u husu ba benefisiáriu Ama Olinda ho família hela uma ida-ne’e Governu liuhusi Forsa Armadas mak halo. Entaun, husu ba Ama ho família tenke kuidadu hanesan ita-nia, haree uma ne’e hanesan ita-nia rasik. Ne’e ita-nian”, nia fó hanoin.

Iha biban ne’e, PAM Baukau ne’e solisita ba Ministra Solidaridade Sosiál no Inkluzaun (MSSI) Verónica das Dores ba oin iha reuniaun Konsellu Ministru ne’e bele aprezenta ba oin MSSI bele parseria ho Ministériu Defeza liuhusi Forsa Defeza Timor-Leste atu konstrui obra uma dignu ba populasaun hirak ne’ebé presiza tulun.

Nia nota katak, Uma Esperansa ne’ebé Forsa Armada liuhusi enjeñaria militár sira halo ba família vuneravél Olinda Monteiro ne’e sai evidénsia ne’ebé forte katak enjeñaria militár sira mós bele halo obra ida ho kualidade ho kustu osan ne’ebé ki’ik.

Iha ámbitu ida-ne’e, Ministra Solidaridade Sosiál no Inkluzaun, Verónica das Dores apresia obra ne’ebé mak enjeñaria militár sira halo.

“Ita agradese tebetebes ba ita-nia forsa armada sira ne’ebé mak bele halo serbisu ida-ne’ebé kualidade tebtebes”, nia apresia.

Nia husu ba Autoridade Lokál atu tau plaka ba uma sira ne’ebé militár sira konstrui hanesan Uma Esperansa ne’ebé militár sira konstrui ba família Olinda Monteiro iha Tirilolo Baukau hodi nune’e hatudu katak uma ne’e militár sira mak harii hanesan mós nasaun seluk sira halo.

Iha biban ne’e, Ministra Verónica kompromete katak sei kompleta fasilidade iha Uma Esperansa ne’ebé mak konstrui husi enjeñaria militár sira molok haruka família Olinda Monteiro ba hela iha uma ne’e.

Nia dehan, tanba militár sira konstrui de’it uma maibé sasán sira ne’e responsavel MSSI atu kompleta.

Governante ne’e kompromete katak MSSI sei kontinua fó ba família vulneravel ne’ebé presiza tulun husi Governu.

Verónica das Dores mós komprometidu katak reuniaun Konsellu Ministru semana oin nia sei aprezenta nune’e ba oin kria kooperassun servisu ho Ministeriu Defeza atu nune’e ba oin liuhusi Forsa Armada enjeñaria militár bele konstrui uma dignu ba família vuneravel ne’ebé presiza tulun husi Governu.

“Semana oin, se Maromak nia vontade mezmu oinsá ha’u tenke foti. Ha’u mós husu ba Prezidente Autoridade Baukau hato’o hela proposta mai ha’u, nune’e ha’u aprezenta Konsellu Ministru ho dokumentu komprovativu balun,” nia subliña.

Iha ámbitu entrega Uma Esperansa ba família Olinda Monteiro Ministra Solidaridade Sosiál no Inkluzaun Verónica das Dores hamutuk ho Prezidente Autoridade Munisípiu Baukau Veneranda Lemos no Komandu reprezenta F-FDTL no PNTL inklui autoridade suku Tirilolo apoia mós ai-han hanesan fós ba família vuneravel Olinda Monteiro.

Entertantu iha ámbitu selebrasaun loron transformasaun FALINTIL ba F-FDTL ba dala-25 tinan ne’e Komandu F-FDTL liuhusi Unidade Apoia Servisu (UAS) konstrui Uma Esperansa ba família vuneravel rua – ida mak família vuneravél ka kbiit-laek Olinda Monteiro ho nia família iha Suku Tirilolo, Postu Administrativu Baukau Vila no família vuneravel ida iha Munisípiu Aileu.

Jornalista: Natalino Costa

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

 

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!