DILI, 24 Fevereiru 2026 (TATOLI) – Sidadaun husi Timor-Leste bainhira tama ba iha Estadu-membru Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN, sigla inglés) sei hetan livre vistu ho durasaun loron 14.
Tanba Parlamentu Nasionál liuhusi reuniaun plenária ratifika ona proposta rezolusaun númeru 50/VI/3a adezaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste ba Akordu-Kuadru ASEAN kona-ba izensaun vistu.
Vise-Ministra Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun ba Asuntu ASEAN, Milena Rangel, hateten akordu-kuadru ida-ne’e aplika iha rejiaun ASEAN tomak kona-ba izensaun vistu ba tipu pasaporte serbisu, diplomátiku, no komún.
Nia esplika katak akordu ne’e tama ona iha lista país nian atu finaliza antes adezaun, maibé tanba ho prosesu la’o, halo tiha negosiasaun bilaterál ho país membru 10, maibé sekretariadu ASEAN informa katak akordu ne’e seidauk entrada vigór, tanba Estadu-membru balun seidauk ratifika no foin iha Novembru 2025 mak ratifika, nune’e agora Timor-Leste mós ratifika.
“Ita finaliza ona ho Estadu-membru sira. Ida-ne’e hanesan akordu-kuadru ida fó tempu ba ita la presiza vistu ba pasaporte tolu ne’e hotu entre durasaun loron 14”, nia hato’o.
Nune’e, ho ratifikasaun ne’e, fó dalan ona ba Timor-Leste atu viajen ba país membru 10 ASEAN nian sein vistu.
Deputada relatora husi Komisaun B ne’ebé trata Asuntu Negósiu Estranjeiru, Defeza no Seguransa, Sancha Tilman, reforsa katak tuir relatóriu no paresér Komisaun nian, ba proposta rezolusaun ba iha akordu ne’e estabelese prinsípiu jerál ba konsesaun tama la ho vistu ba fin vizita períodu ida estadia até loron 14 ba sidadaun Estadu-membru.
Tuir nia, planu integrasaun rejionál adezaun Timor-Leste ba instrumentu ne’e kontribui ba fasilitasaun mobilidade inter-rejionál ho impaktu pozitivu iha turizmu, kontaktu ema no dezlokasaun ho natureza ekonómika.
“Pontu xave iha akordu ne’e fasilitasaun dezlokasaun entre Estadu-membru ASEAN no rejime izensaun vistu ba pasaporte komún ou ordináriu, konforme define iha akordu ba fin vizita, turizmu ou negósiu ho durasaun tempu badak”, nia realsa.
Tuir Komisaun, rezolusaun ne’e reúne tuir rekizitu konstitusionál no rejimentál hodi apresia no vota husi Parlamentu Nasionál.
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora




