iklan

MANATUTU, MUNISÍPIU

Xanana husu Manatutu-oan lalika ansi maibé prepara kritéria podér lokál ho didi’ak

Xanana husu Manatutu-oan lalika ansi maibé prepara kritéria podér lokál ho didi’ak

Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão apela bá autoridade Manatutu hahú husi munisípiu, postu administrativu, suku to’o aldeia atu labele ansi hodi simu polítika desentralizasaun no podér lokál. Imajen/Mídia PM.

MANATUTU, 27 Fevereiru 2026 (TATOLI)—Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão apela bá autoridade Manatutu hahú husi munisípiu, postu administrativu, suku to’o aldeia atu labele ansi hodi simu polítika desentralizasaun no podér lokál, maibé importante-liu maka tenke halo preparasaun didi’ak hodi korresponde bá kritéria sira-ne’ebé Governu sentrál husu.

“Ohin aprezenta ona rezultadu avaliasaun kona-ba kondisaun mínima. Sei kontinua hala’o avaliasaun. Husi estrutura munisipál, suku to’o iha ladeia imi mak tenke responde duni kritéria sira. Lalika ansi dehan imi preparadu ona. Saida de’it mak imi halo, imi mak tenke sente duni katak loos duni, ita preparadu ona. Bainhira sente seidauk preparadu, tenke prepara-an di’ak-liu tán atu bainhira simu podér lokál bele korresponde bá saida mak Estadu husu,” PM Xanana apela iha salaun Parokiál Manatutu, bainhira observa kondisaun mínima Munisípiu ne’e nian ba desentralizasaun podér lokál, sesta ne’e.

Xafe Governu husu ida-ne’e tanba autoridade sira-ne’e mak sei kaer munisípiu ne’e ninia moris no futuru.

Tanba ne’e, hahú agora tenke prepara-an tuir kritéria sir- ne’ebé Governu hatuur ona, liuliu iha área finansa, administrasaun, planeamentu no ezekusaun tuir Lei tanba ida-ne’e mak merese liu hodi simu podér lokál.

Ministru Administrasaun Estatál (MAE), Tomas do Rosário Cabral, esplika, prezensa Primeiru-Ministru nian ho ekipa ministeriál sira iha munisípiu Manatutu atu ko’alia kona-ba desentralizasaun podér lokál.

“Diskusaun ohin foka-liu ba saida mak autoridade munisipál fó ba Governu sentrál atu bele hadi’a ba oin. Tanba iha-ne’e prezente mós Ministru lubuk ida, ida-idak bele haree ninia área hanesan edukasaun, saúde, infraestrutura, agrikultura, obra públika no seluk-tán,” Ministru ne’e hateten.

Tomas do Rosário Cabral husu ba autoridade sira atu kontinua hadi’a servisu sira, liuliu tenke hadi’a mak koordenasaun.

Iha fatin hanesan, Prezidente Autoridade Munisipál, Luís Inacio Henriques Fernandes, lori populasaun tomak Manatuto nia naran deklara prontu simu desentralizasaun.

Autoridade ho populasaun tomak tau konfiansa totál iha lideransa Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão nian ne’ebé luta maka’as lidera funu durante tinan 24 nia laran hodi liberta ona pátria, ohin loron tau nafatin konfiansa iha tempu ukun an ida-ne’e atu liberta povu husi mukit, la’ós iha munisípiu Manatuto de’it maibé munisípiu hotu-hotu.

“Ami husu nafatin tulun husi Governu sentrál atu liberta povu husi mukit. Entrega podér lokál iha vantajen barak liu tanba Prezidente munisipál tuir-mai mós sei simu lejitimidade husi ninia povu rasik,” Luís Inacio Henriques Fernandes hateten.

Prezidente Autoridade Munisipál ne’e mós halo aprezentasaun kona-ba perfil no ponténsia tomak husi munisípiu ne’e, inklui progresu servisu, programa sira-ne’ebé la’o daudaun no prioridade dezenvolvimentu sira-ne’ebé antinje ona nu’udár baze hodi responde ba kritéria sira mak hatuur iha polítika desentralizasaun podér lokál nian.

Iha sesaun husu no hatán, autoridade lokál sira no povu Manatutu entuziazmu tebes hodi espresa sentimentu kontente ba politika Governu Konstitusionál da’sia kona-ba desentralizasaun podér lokál ne’ebé sei implementa iha 2027.

Iha kritika balun liga ho mekanizmu servisu munisipál nian ne’ebé sei mosu fallansu maibé maiória deklara katak, munisípiu ne’e prontu ona atu simu desentralizasaun no podér lokál.

Programa “Haree besik servisu munisipál Manatuto hosi rezultadu avaliasaun kondisaun mínima” hanesan parte ida husi preparasaun Governu Konstitusionál da-sia (IX) nian molok implementa Polítika Desentralizasaun Podér Lokál.

Polítika ne’e hatuur iha Lei númeru 3/2016 kona-bá Podér Lokál no Desentralizasaun Administrativa ho nia objetivu prinsipál sira maka: hametin demokrasia lokál, povu bele partisipa direta iha tomada desizaun, hasa’e efisiénsia servisu públiku, promove dezenvolvimentu ekonómiku no sosiál, munisípiu bele planeia dezenvolvimentu tuir realidade rasik, hamenus sentralizasaun iha kapitál no aumenta transparénsia no responsabilidade.

Iha vizita ne’e, Primeiru-Ministru akompañadu husi membru Governu balun no partisipa husi autoridade munisipál, seitór privadu, autoridade postu, autoridade lokál, veteranu, diretór servisu munisipál sira, xefe departementu sira, intelektuál sira inklui autoridade sivíl ho militár.

Munisípiu Manatutu iha postu administrativu neen (6) mak hanesan Barique, Laklubar, Laleia, Manatutu Vila, Soibada no Laklo ne’ebé ninia área 1785.86 km2.

Totál populasaun iha munisípiu ne’e hamutuk 67.628 ne’ebé ko’alia Lian Tetun, Galolen, Idate Habun ho Dadua.

Jornalista : Hortencio Sanchez

Editór       : Cancio Ximenes

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!