iklan

EKONOMIA, BAUKAU, HEADLINE

SEKoop fó pose ba estrutura kooperativa tolu iha Baukau

SEKoop fó pose ba estrutura kooperativa tolu iha Baukau

Sekretáriu Estadu Kooperativa, Arsénio Pereira da Silva fó pose ba estrutura grupu kooperativa iha Sentru Konvensaun Baukau, Vila Antiga, Kuarta (11/03/2026). Imajen TATOLI/Natalino Belo

BAUKAU, 11 Marsu 2026 (TATOLI)—Governu liuhusi Sekretaria Estadu Kooperativa (SEKoop), Kuarta ne’e, realiza serimónia toma pose ba estrutura grupu kooperativa hamutuk tolu kompostu Multisektorál rua no produsaun ida iha Baukau.

Grupu tolu ne’ebé simu pose mak Kooperativa Multisektorál We-Matan Foun husi Suku Buibau, Knua Casmutu husi Suku Buruma no Produsaun Assunção husi Suku Gariuai, Postu Administrativu Baukau Vila, ne’ebé antes ne’e iha mahon parseiru dezenvolvementu World Vizion Timor-Leste.

Sekretáriu Estadu Kooperativa, Arsénio Pereira da Silva hato’o parabéns ba estrutura kooperativa tolu ne’ebé simu pose iha-ne’ebé asume pozisaun tenke ho responsabilidade hodi jere kooperativa no tau-atensaun ba membru hotu tanba sira mak na’in ba kooperativa.

“Kooperativa eziste tanba iha membru sira, la’ós estrutura ne’ebé simu pose, tanba estrutura atu dirije maibé na’in loloos mak membru sira,” Arsénio Pereira hateten iha Salaun Sentru Konvensoens Baukau (CCB-sigla portugeza), Vila Antiga.

Governante ne’e relata SeKoop halo kooperasaun ho parseiru dezenvolvementu World Vizion Timor-Leste transforma ona grupu lokál bá kooperativa nune’e fortifika estatutu no tékniku SeKoop bele fasilita kapasitasaun liuhusi formasaun ba sustentabilidade iha futuru.

Arsénio esplika grupu komunitáriu ne’ebé iha mahon parseiru dezenvolvementu presiza transforma an ba setór kooperativa hodi hetan baze legál, iha-ne’ebé baze legál hakerek iha Konstituisaun Repúblika Demokratika Timor-Leste (KRDTL) no SeKoop eziste atu halo papél hanesan fó asistensia ba rejistu atividade, fiskaliza inklui monitoriza hodi kontribui ba ekonomia iha rai-laran.

“Ha’u fiar katak hafoin simu pose bá-oin sei la fahe malu. Ita fahe osan mak iha maibé labele fahe malu ona, tanba ne’e mak ohin halo juramentu,” Arsénio Pereira hameno.

Aleinde ne’e, Prezidente Kooperativa Multisektorál We-Matan Foun, Martinho Locatelli Ornai hateten liuhusi serimónia pose ba estrutura grupu kooperativa tolu ne’e sai pasu importante atu kontribui ba setór ekonomia iha Munisípiu Baukau liuhusi atividade sira hanesan kooperativa Multisektorál no produsaun.

“Bainhira hamriik hamutuk iha organizasaun ida bele patrilla hanoin, forsa no rekursu atu atinje objetivu sira,” Martinho Ornai hateten.

Nia subliña estrutura ne’ebé simu pose sei halo serbisu ho dedikasaun hodi promove interese komún tanba sai lideransa presiza halo kna’ar ho onestu, transparénsia no responsabilidade hodi garante atividade kooperativa la’o tuir obejetivu ne’ebé deside hamutuk.

Nia hato’o agradese ba World Vizion Timor-Leste ne’ebé durante ne’e apoia finanseiru no materiál durante eziste no ohin transforma ba grupu kooperativa no mós ba SeKoop ne’ebé fasilita ona formasaun bázika kona-ba grupu hodi transforma ba kooperativa.

Grupu tolu ne’ebé simu pose ho mandatu tinan haat. Kooperativa Multisektorál We-Matan Foun husi Suku Buibau harii iha tinan 2022 ho totál membru 71 iha-ne’ebé akumula kapitál $75.303,35, Knua Casmutu, Buruma harii iha tinan 2021 ne’ebé akumula kapitál $35.864 husi totál membru 35 no Produsaun Assunção husi Suku Gariuai harii iha 2025 ho totál membru 18 ne’ebé kapitál $ 1.599,40.

Ho aumentu kooperativa tolu referidu Munisípiu Baukau hamutuk grupu kooperativa 23 ona kompostu Kréditu Union 14 no Multisektorál ualu iha-ne’ebé haat mak legalizadu ona kompostu Kréditu Union rua no Multisektorál rua, enkuantu 19 seluk iha faze kualifikasaun.

Arsénio husu grupu kooperativa iha Baukau organiza an

Iha fatin hanesan, Sekretáriu Estadu Kooperativa husu grupu kooperativa iha Munisípiu Baukau organiza an atu simu poder lokál no desentralizasaun administrativa ne’ebé tuir planu sei implementa iha tinan 2027.

Sekretáriu Estadu Kooperativa, Arsénio Pereira esplika, setór ekonomia iha Timor-Leste kontribui mós husi grupu kooperativa sira liuliu planu Governu sentrál atu implementa podér lokál no desentralizasaun administrativa ne’ebé konsideradu bele krexe rendimentu komunidade iha baze.

“Tinan oin sei hahú podér lokál tanba grupu kooperativa sira-ne’ebé iha kada munisípiu tenke iha mahon ida atu labele depende de’it nasionál,” Arsénio Pereira hateten.

Governante ne’e relata atu atinje objetivu referidu grupu kooperativa sira presiza serbisu hamutuk entre kooperativa sira liuliu hamahan an iha federasaun kooperativa Munisípiu Baukau ne’ebé estabelesidu ona.

SeKoop mós establese konfederasaun kooperativa nasionál ne’ebé sei halo funsaun interligada ho federasaun no halo konesaun ho organizasaun kooperativa membru nasaun ASEAN ne’ebé konsideradu sei kontribui krexe ekonomia iha nivel rejionál.

Aleinde ne’e, nia husu grupu kooperativa sira tenke halo koordenasaun ho autoridade lokál hahú husi munisípiu, postu to’o suku nune’e bele ajusta tuir planu no polítika Governu lokál bainhira estabelese podér lokál iha Baukau.

Iha fatin hanesan, Sekretáriu Munisipál Asuntu Administrasaun no Finansa, Juvinal Daniel Filipe Belo konsidera ezisténsia grupu kooperativa nu’udár sinál kompromisu komunidade tanba hahú hamriik mesak liuhusi espíritu kooperatizmu ne’ebé hametin liután atu kontribui ba ekonomia antes simu podér lokál no desentralizasaun administrativa iha Baukau.

“Ita sei fornese dadus kooperativa atu aprezenta ba Governu sentrál nune’e fortifika Baukau bele iha kbi’it hamriik mesak liuhusi kooperativa,” Juvinal Belo hato’o hateten.

Entretantu, totál kooperativa nivel nasionál hamutuk 361 ho membru hamutuk rihun 41-resin iha-ne’ebé rekolla kapitál liu millaun $20-resin.

Jornalista: Natalino Belo 

Editór: Xisto Freitas da Piedade 

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!