ATAÚRU, 17 Marsu 2026 (TATOLI) –Presidente Repúblika, José Ramos-Horta, ohin organiza atividade vizita espesiál ba illa Ataúru ne’ebé akompaña husi Embaixadór rezidente no naun-rezidente nain-17, iha ámbitu resesaun diplomátika anuál promovida hosi Gabinete Presidénsia Repúblika.
Delegasaun sira ne’e sai husi Dili ho ró Berlin Ramelu oras tuku 08:20 to’o iha Portu Beloi, iha Ataúru iha tuku10:40 no simu ho lia dadoli, kultura no tradisaun husi lian Ataúru nian.
Adjunta Xefe Kaza Sivil Prezidénsia Repúblika, Henriqueta Maria da Silva, hatete objetivu konvida diplomata sira ne’e hodi promove Timor-Leste, liu-liu illa Ataúru iha fatin hotu-hotu hodi bele atrai turista sira mai Timor-Leste.
“Ita servisu hamutuk ho Governu, ho ajénsia Turizmu sira iha Timor-Leste no mós ho parte hotu-hotu hodi lori korpu diplomátiku sira mai iha ne’e hanesan turista hodi koñese illa ne’e no mós bele sosa produtu lokál hodi fó rendimentu ba ita-nia komunidade lokál,” informa ba jornalista sira iha Portu Beloi, Ataúru.
Iha fatin hanesan, Prezidente Autoridade Administrativa Ataúru, Mateus Belo, konsidera vizita Embaixadór sira-nian nu’udar priviléjiu boot ida no signifikativu tebetebes ba Ataúru sai hanesan fatin destinatáriu turístiku la’ós de’it ba Embaxadór sira ne’ebé ohin marka prezensa iha ne’e.
“Ho vizita ida ne’e, liu-liu ba ita-nia korpu diplomátiku sira mai husi rai li’ur, ha’u hanoin ida ne’e importante loos nune’e bele promove atividade turizmu iha Ataúru ba nasaun seluk,” nia haktuir.
Iha fatin hanesan, Embaixadór Laos iha Timor-Leste, Khamfeuang Phanthaxay, hatete nia sente impresionante tebes bele vizita illa “furak ida-ne’e”, liuliu ospitalidade komunidade Ataúru no mós ambiente tasi-ibun ne’ebé furak.
“Ida-ne’e ha’u nia vizita ba dahuluk, maibé ha’u hein katak ida-ne’e la’ós ikus. Ha’u gosta komunidade lokál nia ospitalidade no mós hahán tradisionál. Ha’u koko ona hahán lokál iha ne’e di’ak no midar tebes”, nia informa.
Diplomata ne’e hatete bainhira nia fila ba Dili sei relata fali ba Ministériu Negósiu Estranjeiru Laos nian kona-ba paizajen furak illa ne’e nian. “Bainhira ha’u hasoru malu ho ema sira husi Laos ka husi Governu ka husi Embaixadór husi nasaun seluk iha Jakarta, ha’u mós hakarak ko’alia kona-ba ida-ne’e no habelar informasaun ba sira mós,” nia haktuir.
Bainhira husu kona-ba setor ida ne’ebé mak atrativu liu, Embaixador ne’e responde katak Ataúru nia turizmu mak atrativu liu. “Setór ida ne’e maka buat ida ne’ebé signifikativu. Ita bele dezenvolve no promove ba mundu kona-ba ambiente ne’ebé furak, maibé buat ida ne’ebé importante mak, ha’u hanoin, koko atu mantein tradisaun komunidade lokál Ataúru nian. Ha’u hakarak hatete katak envolve ema lokál sira ho atividade ruma ne’ebé relasiona ho turizmu. Ida-ne’e sei sai dalan di’ak liu atu promove ba mundu”, nia sujere.
Nune’e mos Embaxadór Portugál iha Timor-Leste, Duarte Alves, hatete ida ne’e hanesan nia vizita ba dala rua ona, hafoin vizita dahuluk iha Outubru liu ba hanesan turista hodi halo mergullu iha illa Ataúru.
“Dezde ha’u mai iha Timor Setembru 2025, ha’u iha programa barak ne’ebé halo fora husi Dili, hodi koñese munisípiu sira seluk no ohin iha Ataúru. Komunidade ne’e isolada, tanba parte ida husi illa ne’ebé do’ok husi Dili. Komunidade iha ne’e votande boot no fuan nakloke hodi simu turista sira no mós hodi fahe sira nia esperiénsia moris”, Embaixador nee haktuir.
Diplomata portugés ne’e destaka importánsia husi atividade ne’ebé organiza husi Gabinete Prezidénsia Repúblika ho resesaun diplomátika anuál ne’ebé fora husi Dili, liu-liu ba Embaixadór naun rezidente sira, atu koñese di’ak liu Timor-Leste.
Duarte Alves husik hela mensajen ida komunidade no autoridade Ataúru atu kontinua kuidadu biodiversidade, prezerva natureza, labele estraga, labele halo foer no labele destrui, tanba ida ne’e mak natureza úniku iha mundu.
“Tuir sientista biolojika sira iha mundu hatete, Ataúru illa ne’ebé riku ho biodiversidade, iha potensiál boot atu atrai turista”, nia hakotu.
Tuir ajenda prezidensíal, Embaixadór sira vizita sítiu turistiku kadeia antigu, monumentu desteradu, Projetu Sentru Aprendizajen no Formasaun Eskolár (CAFE, sigla iha lian portugés), Sentru Boneka Ataúru no grupu artezenatu.
Jornalista: Afonso do Rosário
Editora: Isaura Lemos de Deus




