DILI, 17 Marsu 2026 (TATOLI) – Timor-Leste partisipa iha 32º Retiru ASEAN Economic Ministers (AEM) ne’ebé realiza iha loron 13 Marsu 2026 iha sidade Bonifacio Global City (BGC), Taguig, Manila, Filipina.
Delegasaun Timor-Leste lidera husi Vise-Ministru Komérsiu no Indústria, Augusto Junior Trindade, ne’ebé partisipa iha reuniaun hanesan Lider Alternativu AEM nian hodi reprezenta Filipus Nino Pereira, Ministru Komérsiu no Indústria, LÍder AEM Timor-Leste nian.
Retiru ne’e halibur Ministru Ekonómiku sira husi Estadu Membru Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN) hamutuk ho Kao Kim Hourn, Sekretáriu-Jerál ASEAN nian. Ministru Ekonómiku sira reafirma sira-nia apoiu ba prioridade ekonómiku ASEAN nian iha Filipina nia Prezidénsia ASEAN 2026, ho tema ” Hamutuk, Navega Ita-nia Futuru.”
Diskusaun sira foka liu ba dezenvolvimentu ekonómiku rejionál no globál, hametin monitorizasaun ba Komunidade Ekonómika ASEAN (AEC), no avansa inisiativa xave rejionál sira, inklui negosiasaun sira ne’ebé la’o hela kona-ba Akordu Enkuadramentu Ekonomia Dijitál ASEAN nian (DEFA), Timor-Leste nia adezaun ba akordu ekonómiku sira ASEAN nian, no parseria ekonómika esterna ASEAN nian.
Molok Retiru, Ministru sira hala’o sesaun diálogu ho Konsellu Konsultivu Emprezariál ASEAN, Institutu Peskiza Ekonómika ba ASEAN no Ázia Leste inklui Banku Dezenvolvimentu Aziátiku. Diskusaun sira-ne’e fornese hanoin no rekomendasaun sira ne’ebé iha valór kona-ba hametin kooperasaun ekonómika rejionál no hasa’e reziliénsia iha dezafiu ekonómiku globál sira ne’ebé evolui.
Durante reuniaun, Timor-Leste hato’o intervensaun hodi espresa Timor-Leste nia apoiu tomak ba Filipina iha implementasaun Priority Economic Deliverables (PEDs) 2026. Timor-Leste mós atualiza ba Ministru sira kona-ba finalizasaun ne’ebé la’o hela ba Roteiru Nasional konaba Implementasaun AEC 2026 – 2030 no reafirma apoiu ba konkluzaun oportunu husi negosiasaun DEFA nian.
Delegasaun Timor-Leste mos subliña prontidaun hodi servisu hamutuk ho Estadu-membru ASEAN no Sekretariadu ASEAN hodi promove Komunidade Ekonómika ASEAN ne’ebé inkluzivu, nakloke no reziliente.
Partisipasaun ativa Timor-Leste iha Retiru AEM, hatudu komitmentu Timor-Leste nian hodi hametin integrasaun ekonómika ASEAN nian bainhira Timor-Leste prepara ba adezaun tomak iha bloku rejionál nee.
TATOLI




