Top

INETL organiza formasaun kona-ba Peskiza Emprezarial no Konsumu Uma-kain 2026

Prezidente INETL, Elias dos Santos Fereira. Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 26 Marsu 2026 (TATOLI) – Institutu Nasionál Estatístika Timor-Leste (INETL) realiza, iha loron 23 to’o 28 Marsu, formasaun kona-ba atividade rua mak Peskiza Atividade Emprezariál no Peskiza Konsumu Uma-kain 2026 ne’ebé sei realiza iha tinan ne’e.

Prezidente INETL, Elias dos Santos, hateten peskiza atividade emprezariál ida-ne’e hala’o antes iha 2010 no sai hanesan atividade rotina INETL nian ne’ebé halo kada tinan, nune’e liuhusi formasaun ne’e ekipa sei tun filafali atu haree atividade emprezariál ne’ebé halo ona iha tinan 2025.

Elias esplika katak rezultadu husi peskiza atividade emprezariál ne’e sei fornese sasukat xave ba realizasaun indústria Timor-Leste nian. Dadus hirak ne’e sei uza iha kompilasaun ba agregadu kontabilidade nasional Timor-Leste.

Aleinde ne’e, rezultadu husi dadus ne’e sei uza hodi halo monitorizasaun no mudansa atuál iha operasaun estrutura no realizasaun negósiu hothotu iha Timor-Leste no kontribui mós ba Produtu Internu Brutu (PIB) anuál.

Liga ba Peskiza Emprezariál iha tinan 2025, halo ona rekrutamentu ba enumeradór, supervizór no motorista hamutuk 54. Ekipa kobre munisípiu 12 inklui mós Dili. Iha ekipa nia-laran totál ema na’in-6, enumeradór 4, supervizór 1, no motorista 1. Totál amostra peskiza atividade emprezeriál hamutuk 3.429 no totál populasaun hamutuk 7.606. Amostra ba munisípiu 12 hamutuk 1.291 no Dili 2.438.

Enkuantu kona-ba Peskiza Konsumu Uma-kain Timor-Leste 2026 (Timor-Leste Household Consumption Survey, TL-HCS2026) ida-ne’e hanesan peskiza dahuluk ne’ebé foin hala’o husi INETL, ne’ebé sei halo kolesaun dadus hala’o kada trimestre.

Iha peskiza ne’e, sei halibur informasaun kona-ba konsumu no despeza iha nivel uma-kain. Peskiza ne’e hala’o husi INETL, hetan asisténsia téknika husi Australian Bureau of Statistics (ABS).

Objetivu prinsipál husi TL-HCS2026 mak atu fornese dadus esensiál sira ba estimativa Produtu Internu Brutu (PIB) parte despeza anuál no trimestrál, liuliu ba komponente despeza finál konsumu uma-kain nian, ne’ebé nu’udar kontribuinte xave ida ba PIB.

Objetivu seluk husi Peskiza HCS ne’e hamutuk lima mak: Ida, Índise Presu Konsumidór katak fasilita prosesu re-weighting ba basket CPI (atualiza CPI basket) no estabelese Índise Kustu Vida (Cost of Living Index).

Rua, dadus agrikultura katak rezolve lakuna (gap) dadus produsaun agrikultura hodi hametin kualidade kompilasaun PIB Agrikultura. Tolu, setór informál katak rekolla informasaun preliminár (listing) hodi sai baze ba implementasaun peskiza setór informál iha futuru.

Haat, Indikadór Sosiál (Adisionál) ne’e kontribui ba kálkulu Gini Ratio no estrapolasaun kazu pobreza nasionál. Lima, análize tendénsia katak sukat nivel, estrutura, no mudansa padraun konsumu uma-kain nian iha Timor-Leste.

Antes ekipa tun, foto dadus INETL fasilita uluk formasaun ba pesoál sira ka enumeradór ne’ebé sei tun atu bá halo kolesaun dadus iha Peskiza Konsumu Uma-kain sira.

Objetivu husi formasaun ba enumeradór nian mak atu prepara pesoál kampu sira ho koñesimentu, abilidade téknika, no prátika padraun ne’ebé presiza atu halibur dadus ne’ebé loos, konxistente no étiku.

Atu alkansa ida-ne’e, treinamentu ne’e kobre metodolojia levantamentu nian, prosedimentu no instrumentu sira atu halibur dadus, konseitu no definisaun xave sira, kestionáriu, no téknika entrevista ne’ebé apropriadu.

Tuir planu, amostra no períodu rekolla dadus mak hanesan totál amostra Peskiza Konsumu Uma-kain ba períodu 2026 hamutuk uma-kain 2.840. Amostra kada trimestre hamutuk uma-kain 710. Amostra sira ne’e sei kobre Dili no 12 munisipiu seluk.

Períodu rekolla dadus ba Peskiza Konsumu Uma-Kain Timor-Leste 2026 sei hala’o dala haat iha tinan ida-nia laran hanesan iha Abríl, Juñu, Setembru, no Dezembru 2026. Kolesaun dadus etapa primeiru tinan ne’e ho durasaun fulan ida ne’ebé sei hahú iha 06 Abríl 2026.

Jornalista: Arminda Fonseca

Editora: Maria Auxiliadora

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

Sponsored
error: Content is protected !!