DILI, 30 Marsu 2026 (TATOLI)—Federasaun Xadres Timor-Leste (FXTL), lansa programa xadres ba Eskola Ensinu Sekundáriu Jerál Fitun Naroman (ESJ-FINANTIL), nu’udár oportunidade ba estudante sira hodi aprende modalidade desportu ida no husi aprende xadres bele dezenvolve estudante sira-nia pensamentu.
Prezidente Federasaun Xadres Timor-Leste, Tomás Fernandes, sente orgullu ho ESJ-FINANTIL nia prontidaun hodi ohin bele lansa programa xadres, espera katak bá-oin eskola ne’e sai sentru ba formasaun xadres.
“Tanba ami iha misaun ida katak integridade ba desportu mak inísiu husi ESJ FINANTIL. Nune’e, ami prontu atu apoiu iha kualker tempu,” nia dehan ba jornalista sira iha ESJ-FINANTIL, Segunda ne’e.

Nia hatutan xadres bele sai hanesan siénsia ida ho nia vantajen ne’ebé bele dezenvolve ema-nia pensamentu hodi sai ema ne’ebé intelijente no hanoin krítiku.
“Ita bele dehan katak xadres nia jogu fásil iha kualker kondisaun ita bele joga, maibé nia natureza jogu matenek no hanoin krítiku. Simplesmente ohin ita aprende seidauk bele sente, maibé ba futuru imi sei sente nia vantajen ne’e iha,” nia dehan.
Aleinde ne’e mós, FXTL hakarak xadres sai hanesan desportu populár iha Timor-Leste, maibé atu sai populár tenke iha rekursu umanu atu dezenvolve xadres.
“Ohin ita-nia númeru estudante ne’ebé boot kuaze 150 ne’ebé hakarak aprende xadres. Ida-ne’e hatudu sinál ida pozitivu katak tinan hirak-mai ita sei hetan atleta barak husi ne’e. Ba futuru, sei espande mós ba eskola sira iha munisípiu,” Prezidente FXTL tenik.
Iha fatin hanesan, Diretór Eskola Sekundária Jerál FINANTIL, Aniceto Berlelo sente orgullu tanba ba dahuluk FXTL marka istória iha ESJ-FINANTIL.
“Federasaun Xadres Timor-Leste ho Eskola Sekundáriu FINANTIL marka istória importante atu dezenvolve modalidade xadres, nune’e ita sei realiza atividade ne’e iha kada Sábadu,” nia dehan.
Dirijente ne’e solisita FXTL atu labele lansa de’it hodi sai hanesan amostra, maibé tenke espande nafatin bá-oin.
Aleinde ne’e, Vise-Prezidente Konfederasaun Desportiva Timor-Leste (CDTL-sigla portugeza), José Caetano Guterres, konsidera modalidade xadres hanesan modalidade ida pertinente atu dezenvolve estudante sira-nia pensamentu krítiku.

“Ita dehan dezenvolve estudante sira-nia pensamentu ida oinsá, nia dezenvolve estudante nia hanoin tanba jogu xadres la’ós joga de’it, maibé ita tenke ho hanoin ida ne’ebé krítiku no analiza ne’ebé kle’an hasoru adversáriu,” nia katak.
Tuir nia, Timor-Leste nia adezaun ba ASEAN la’ós modalidade futeból de’it mak lori Timor-Leste ba ASEAN, maibé modalidade xadres mós.
Entretantu, Diretór Nasionál Ensinu Sekundáriu Jerál iha Ministériu Edukasaun, Benjamin Fernandes, subliña, ida-ne’e la’ós oportunidade maibé responsabilidade ida ba estudante sira, tanba jogu xadres ne’e fásil maibé tenke ho pensamentu.
“Joga ida-ne’e ita uza hanoin ne’ebé krítiku, nune’e imi tenke iha responsabilidade boot atu aprende atubele reprezenta Timor-Leste iha jogu internasionál sira,” Benjamin hateten.
Biban ne’e, nia rekomenda ba federasaun atu espande tan ba eskola sira seluk, nune’e bá-oin bele loke kompetisaun entre eskola sira.
“Ohin ita halo lansamentu ona iha ESJ-FINANTIL, entaun labele husik iha-ne’e de’it, tenke habelar mós ba eskola seluk, nune’e ita bele loke kompetisaun entre eskola,” Benjamin solisita.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade





