DILI, 15 Abríl 2026 (TATOLI)—Komandu Jerál Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) liuhusi Diresaun Nasionál Servisu Investigasaun Kriminál husu ba komunidade atu koopera ho Autoridade Seguransa atu prevene sirkulasaun osan falsu.
“Oportunidade ne’e hato’o mós ba komunidade, ita-nia autoridade sira karik deteta osan ne’ebé deskonfia osan falsu, komunika lalais ba ami ou autoridade postu ne’ebé mak besik para ita bele halo intervensaun, buka tuir nafatin autór sira ne’ebé foti inisiativa halo asaun krime hanesan,” Diretór Nasionál Servisu Investigasaun Kriminál, Superintendente Xefe Polísia João Belo dos Reis, hato’o ba Jornalista sira liuhusi konferénsia imprensa ne’ebé hala’o iha Kuartel Jerál PNTL, Kaikoli, Kuarta ne’e.
Notísia relevante : Deteta osan falsu millaun $4, MI apresia serbisu intelijénsia
Nia haktuir, antes ne’e Polísia halo buska no apreensaun osan falsu iha fatin atividade operadór ekonómiku, ne’ebé sikat le’et iha sasán merkadu ne’ebé tau.
“Ita hetan ona informasaun inísiu, montante osan kaixa ida, ita la presiza halo police line iha ne’ebá tanba ita-nia tarjetu ne’e hetan ona,” nia akresenta.
Aleinde ne’e, parte Investigasaun Kriminál sei serbisu hamutuk atu deteta osan sira ne’e, husi númeru importasaun no osan tama sá data, tama husi ne’ebé, sé mak lori tama, sé mak fasilita sei buka tuir ne’ebá.
“Ha’u labele akuza ema ida ba prosesu ida-ne’e, importante hotu-hotu fó kontribuisaun hodi ita bele deteta autór sira. Ita labele hanoin buat hotu ohin akontese, ohin ita-nia rezultadu iha. Ba kazu ida-ne’e prosesu naruk, la fasil maluk sira. Tanba ne’e mak informasaun ne’ebé mai ita sei estuda no analiza nia lala’ok, ita halo trucking mak iha rezultadu,” nia katak.
Komandante ne’e garante, bainhira ema hotu kontribui informasaun mak buat hotu sei la’o ho susesu.
Parte Investigasaun Kriminál mós sei serbisu hamutuk ho Banku Sentrál atu hatene loloos osan nian falsifikasaun oinsá.
“Ita husu apoiu no depois ita sei husu parseiru sira hodi apoiu téknikamente lala’ok osan tanba saida mak osan tama, ne’e ita sei haree hotu husi ne’ebá,” nia katak.
Ministériu Públiku daudaun ne’e seidauk promove krime ba suspeitu na’in-haat ne’ebé suspeitadu ba kazu osan falsu ne’e tanba dadaun ne’e husi Forense PNTL hamutuk ho Ministeriu Públiku sei kontinua kontajen osan falsu.
“Osan daudaun ne’e provizóriumente ekipa halo ona kontajen ho montante millaun $4 no Polísia sei atualiza filafali ba aban bainhira ekipa halo hotu kontajen,” nia katak.
PNTL halo monitorizasaun kleur ona relasiona ho osan falsu, hahú kedan ho inísiu bainhira Polísia deteta osan falsu iha Bidau, husi ne’ebá deskobre liután katak iha duni osan falsu iha área ne’e.
Husi informasaun intelenjénsia, liliu informasaun A1 mak Diresaun Nasionál Servisu Investigasaun Kriminál husu autorizasaun ba Ministériu Públiku atu solisita ba Tribunál hasai Mandadu Judisiál hodi halo buska no apreensaun ba armazein ida iha Bidau Masaur.
“Ohin ita susesu ezekuta mandadu ida-ne’e no deteta osan millaun $4 ne’ebé sei ho sasán loja nian ne’e no tau iha kaixa neen. Tanba ne’e husu nafatin públiku atu koopera ho Polísia atu fó informasaun nune’e bele prevene hahalok sira hanesan ne’e,” nia fó hanoin
Jornalista : Natalino Costa
Editora : Julia Chatarima




