iklan

HEADLINE, POLÍTIKA, SAÚDE

Parteira sira husu MS atu aumenta profisionál saúde iha Sentru Saúde

Parteira sira husu MS atu aumenta profisionál saúde iha Sentru Saúde

Sentru Saúde Lakluta. Imajen TATOLI/Vitorino Lopes da Costa

DILI, 05 Maiu 2026 (TATOLI)—Parteira sira-ne’ebé mak servisu iha área remota sira husu Ministériu Saúde atu aumenta tan profisionál saúde sira ba Sentru Saúde no mós Postu Saúde sira iha Timor-Leste, atu bele halo atendimentu ba populasaun sira liuliu ba inan isin-rua sira ho di’ak liután.

Parteira husi Sentru Saúde Marobo, Postu Administrativu Bobonaru, Munisípiu Bobonaro, Agustinha Pires, husu Ministériu Saúde atu  aumenta profisionál saúde iha sira-nia fatin tanba daudaun laiha médiku ida maibé iha de’it enfermeiru ida nomós parteira ida hodi halo atendimentu ba komunidade.

“Difikuldade ne’ebé mak ha’u hasoru iha terrenu no servisu fatin mak rekursu umanu, tanba servisu parteira iha ne’ebá ha’u mesak de’it no laiha médiku. Tanba ne’e, ha’u ba Ministériu Saúde atu aumenta tan rekursu liuliu médiku no aumenta tan parteira ida ba iha postu saúde Bobonaru,” Agustinha Pires hateten ba jornalista sira hafoin partisipa komemorasaun loron mundiál parteira iha Timor-Leste iha Hotel City8, ohin.

Nia dehan, agora iha ona enfermeiru kontratadu ida maibé laiha médiku tanba ne’e bainhira atu halo atendementu ba pasiente sira, maibé iha balun ne’ebé mak presiza atu halo atendimentu urjente entaun sentru saúde tenke husik mamuk.

“Iha ha’u nia fatin depois pasiente balun bolu fali iha fatin seluk, entaun postu saúde husik mamuk, entaun pasiente ne’ebé iha postu saúde labele atende, tanba kolega enfermeiru labele atende pasiente, tanba nia kna’ar la’ós parteira. Ba inan ne’ebé hela iha área remota ha’u labele ba, tanba iha ne’ebá aldeia rua mak hela iha mota sorin, ida-ne’e ha’u labele asesu. Entaun ha’u kolabora ho autoridade lokál sira atu kateu inan isin-rua ba postu saúde atu bele partus, maibé banhira autoridade sira lakonsege kateu inan isin-rua ba postu, entaun ha’u buka maneira oinsá bele atende inan isin- rua iha nia fatin,” nia informa.

Nia esplika, iha postu saúde sira halo atendementu enjerál hanesan mós parteira, médiku no konsulta jeral sira-ne’ebé iha.

“Enjerál vasinasaun, konsulta inan isin-rua no mós halo planeamentu familiár tanba iha ne’ebá la iha médiku agora enfermeiru ida kontratadu,  entaun ami rua servisu hamutuk hodi atende populasaun,” nia esplika.

Iha fatin hanesan, Parteira husi Postu Saúde Atsabe, Munisípiu Ermera, Domingas Dilima Gonçalves, informa difikuldade ne’ebé durante ne’e sira mak hasoru iha área remota mak estrada.

“Banhira inan isin-rua ne’ebé mak hetan risku ami halo referál labele, tanba estrada difikulta tebes ami-nia movimentu, depois menus mós rekursu, tanba postu Atara parteira ida no médiku ida. Tanba ne’e, ami presiza tebes rekursu ba parteira, tanba ne’e tenke aumenta rekursu ba parteira no ekipamentu mós sei menus Domingas Dilima Gonçalves,” nia dehan.

Nia dehan, iha área remota ne’e risku ne’ebé mak sira hasoru la hakerek iha kalendáriu, tanba  inan isin-rua ne’ebé mai ho risku akontese iha tempu ne’ebé de’it.

“Tanba ne’e, parteira ida de’it difisil atu halo atendimentu. Iha tema parteira katak labele husik inan ida no bebé ida iha kotuk, sé bainhira menus rekursu mak inan no bebé barak ita sei husik hela iha kotuk,” nia informa.

Tanba ne’e, daudaun ne’e iha Munisípiu Ermera sira prepara hela eskavatór iha dala-dalan bainhira pasiente husi sentru saúde sira atu halo transferénsia entaun eskavatór ajuda dada ambulánsia hodi liu estrada ne’ebé labele liu.

“Iha sentru saúde Atsabe, postu saúde iha hitu, postu Atara no Suku Atara rasik iha aldeia neen, maibé iha aldeia rua mak labele asesu ba motor no karreta. Entaun, sira presiza ami-nia atendimentu kalan ami tenke la’o ain kuaze kilómetru haat hodi to’o sira-nia fatin,” nia dehan.

Nia rekomenda ba Ministériu Saúde aumenta tan rekursu parteira iha postu saúde sira, tanba parteira ida de’it sei labele kobre hotu.

Nune’e, Parteira husi Postu Saúde Nahareka, Postu Administrativu Ossú, Munisípiu Vikeke, Ana Graciana Alves subliña, iha Postu Saúde Nahareka iha parteira ida de’it no enfermeira na’in-ida no médiku, tanba ne’e husu Ministériu Saúde se bele aumenta mós rekursu umanu.

“Uma ba pesoál ba saúde mós laiha, tanba husi ami-nia rezidénsia ba postu saúde la’o kuaze 32 kilómentru, ne’ebé atu atende lalais pasiente sira susar uitoan. Maibé, kona-ba ai-moruk laiha enfermeiru halo rekizisaun no dalaruma halo SISCA fulan-fulan ba iha ne’eba mak pesoál saúde  sentru saude Ossú sira lori ho ba. Se sira la ba entaun enfermeiru mak mai foti iha sentru saúde Ossú,” Ana Graciana Alves hateten.

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór       : Cancio Ximenes

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!