iklan

EKONOMIA, HEADLINE

Aumenta banku iha TL tenke akompaña ho inovasaun no valór akresentadu – BCTL

Aumenta banku iha TL tenke akompaña ho inovasaun no valór akresentadu – BCTL

Governadór BCTL, Helder Lopes. Imajen TATOLI/Francisco Sony

DILI, 07 Maiu 2026 (TATOLI) – Governadór Banku Sentrál Timor-Leste (BCTL), Hélder Lopes, subliña katak aumentu númeru banku iha país tenke akompaña ho inovasaun no valór akrexentadu ba merkadu, la’ós simplesmente hasa’e kompetisaun iha setór bankáriu nasionál.

Nia esplika katak banku sira ne’ebé estabelese iha Timor-Leste la’ós de’it serve ekonomia rai-laran, maibé mós bele uza país hanesan baze hodi habelar sira-nia negósiu operasaun ba nivel internasionál.

“Bainhira ami fó lisensa ba sira, ami avalia kapasidade ekonomia Timor-Leste nian no tipu serbisu sira ne’ebé banku sei fó. Maibé, banku sira ne’ebé harii iha Timor-Leste tenke la’ós de’it serve ekonomia doméstika, maibé mós bele habelar iha nivel internasionál”, nia hateten.

Tuir Hélder Lopes, BCTL daudaun implementa polítika regulatória ne’ebé seletivu liu tanba númeru instituisaun bankáriu ne’ebé aumenta.

Nia subliña katak maski investidór potensiál ida prienxe rekizitu legál hotu, BCTL sei avalia nafatin karik banku ne’e oferese servisu foun ka modelu negósiu ne’ebé seidauk eziste iha merkadu.

“Ami hakarak atu banku foun sira lori buat ruma ho valór ba merkadu. Karik sira simplesmente hakarak kompete ho banku sira ne’ebé iha ona, lahó oferese serbisu foun sira, ami-nia polítika mak rejeita aplikasaun”, nia afirma.

Nia fó ezemplu katak banku ne’ebé foka ba servisu espesializadu, hanesan kréditu ipotekáriu ka servisu finanseiru sira seluk ne’ebé seidauk barak, BCTL bele konsidera fó lisensa, tanba konsidera fó benefísiu adisionál ba merkadu.

Maibé, se serbisu ne’ebé oferese hanesan de’it ho banku sira ne’ebé iha ona, BCTL sei halo tan avaliasaun kle’an molok foti desizaun.

Atualmente, setór bankáriu Timor-Leste inklui Banku Nasionál Komérsiu Timor-Leste (BNCTL), Bank Rakyat Indonesia (BRI), Bank Mandiri, Banku ANZ, no Banku do Nosso Futuro (BNF). Governu mós prepara hela estabelesimentu Banku Dezenvolvimentu Nasionál Timor-Leste (BDNTL), enkuantu Kaebauk Investimentu no Finansa, S.A. (KIF) iha prosesu atu transforma sai banku komersiál.

Iha Jullu 2025, Governu aprova ona estabelesimentu BDNTL ho kapitál inisiál millaun $30, ne’ebé kontribui hotu houi Estadu hodi apoia investimentu produtivu no dezenvolvimentu ekonómiku ba tempu naruk.

Helder Lopes mós destaka modelu negósiu Kaebauk nian, ne’ebé konsidera diferente tanba foka liu ba atende komunidade no grupu rurál sira ne’ebé seidauk hetan asesu ba servisu bankáriu formál sira.

“Kaebauk hala’o operasaun iha área remota sira no fó kréditu ba komunidade sira ne’ebé ladún atende husi banku sira seluk. Tanba ne’e, bainhira Kaebauk hakarak sai hanesan banku, ami husu ba sira atu aumenta sira-nia kapasidade, labele abandona sira-nia modelu negósiu hodi atende komunidade rurál sira”, nia hateten.

Kaebauk koñesidu nu’udar instituisaun mikrofinansa boot iha Timor-Leste, ne’ebé fornese servisu finanseiru ba emprezáriu ki’ik, agrikultór, no hakbiit feto iha área rurál.

Antes ne’e, iha Fevereiru 2026, BCTL fó lisensa temporáriu ba Kaebauk atu prepara tranzisaun ba banku molok hetan lisensa definitiva.

BCTL subliña katak hametin setór bankáriu sai nafatin prioridade hodi apoia kreximentu ekonómiku, habelar inkluzaun finanseira, no hadi’a asesu públiku ba servisu finanseiru modernu iha Timor-Leste.

Jornalista: Arminda Fonseca 

Editora: Maria Auxiliadora 

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!