DILI, 26 Maiu 2026 (TATOLI)—Sekretáriu Estadu Asuntu Toponímia no Organizasaun Urbana (SEATOU), Germano Santa Brites, klarifika kona-ba SEATOU ho ekipa konjunta halo atuasaun hodi hasai ekipamentu múzika iha BAR Água de Coco ne’e bazeia ba lei no keixa husi komunidade atu evita barullu.
Sekretáriu Estadu Asuntu Toponímia no Organizasaun Urbana (SEATOU), Germano Santa Brites, hateten sira halo servisu bazeia ba lei no keixa husi komunidade sira, nune’e mak sira halo atuasaun (grebek) iha tempu kalan no iha loron sábadu (23 Maiu 2026).
“Keixa ne’e la’ós foin mak hato’o mai, maibé beibeik tiha ona no durante ne’e ita seisauk foti desizaun (tahan), no ita halo atuasaun la’ós de’it iha ne’e maibé antes ne’e mós sira foti sasán sira iha bar ida besik semitériu santa kruz nian, tanba sasán sira-ne’e tau iha trotoar leten no barullu, bar na’in koopera ho di’ak,” Sekretáriu Estadu ne’e informa ba jornalista sira iha JL World, áreia branka, ohin.
SEATOU dehan, keixa ne’e mai husi komunidade ne’ebé hela besik ba fatin refere, entaun barullu halo labarik no ema moras sira labele deskansa ho di’ak, nune’e kalan hira nia laran ne’e ekipa konjunta halo patrullamentu hodi observa, bele halo kontente an maibé sira haluha tiha katak ema seluk mós presiza deskansa no balun sofre moras fuan.
Tanba ne’e, sira halo operasaun ida-ne’e hodi foti sasán sira konjunta sira, bainhira sira ba foti sasán sira ne’e, Eugénio Sarmento laiha fatin ne’e no fatin ne’e mós la’ós sira-nian.
“Estatutu fatin ne’e uma privadu ka bar, ka diskoteka, ha’u lahatene. Tanba bainhira ami halo operasaun liu kona fatin ne’e barullu. Ami haree iha laran ne’e sira toka, dansa, hemu, entaun ami ba gebrek foku mak materiál ka sasán sira-ne’ebé halo barullu ne’e, ita laiha hanoin atu hapara ema sira hemu ne’e,” nia dehan.
Nia deklara, problema maa barullu ne’e tamba lei fó dalan katak ita tenke fó tempu ba ema seluk atu deskansa iha tempu kalan hahú husi tuku 10h00 to’o 06h00 dadeer, lei bandu hela tiha ona maibé maluk sira hanoin kala lei ne’e la forsa.
Servisu iha kalan ne’e tenke uza lei no arbiru ba raut sasán arbiru, nune’e informasaun ne’ebé Eugénio públika ne’e kestaun ninian, tanba SEATOU ho ekipa halo ninia servisu no kalan ba halo atuasaun ne’e mós ba ho PNTL eskuadra Na’in-feto nian.
“Ami mós la buka moras atu kalan la’o tun sa’e hodi sobu ema-nia sasan, maibé lei fó dalan ba ami hodi halo servisu iha kalan. Entaun ami halo servisu hodi reduz volume konjunta iha tempu kalan, hakarak loke fatin ba ema atu haklalak ne’e loke fatin ne’ebé seguru atu labele enkomoda ema seluk nia deskansa,” nia relata.
Enkuantu iha deklaran husi Eugénio Sarmento ne’ebé hateten liafuan ida bandalizmu ne’e problema ninian, se sente la konfortavel bele ba halo deklarasaun iha Ministériu Públiku no SEATOU hein de’it. SEATOU hein para nia atu presta deklarasaun kona-ba servisu ekipa konjunta nian.
“Se hakarak halo ita-nia uma privadu sai ba bar ka diskoteka tenke prepara kondisain halo di’ak nune’e barullu labele fó impaktu fali ba viziñu sira seluk,” nia dehan.
Aleinde ne’e, nia dehan, hanesan funsionáriu públiku ida bainhira atu halo vizita ba fatin ruma tenke iha audiénsia la’ós sai husi eskuadra ba buka SEATOU hodi ko’alia tanba dehan kolega, depois ba fihir fali sasán sira-ne’ebé mak seguransa sira rai hela, ne’e mak laiha étika.
“Ha’u ba halo servisu ne’e lori ekipa konjunta, ha’u la lori ekipa bandalizmu sira. Se liafuan bandalismu mai ha’u ho ekipa sira kesi oin metin ne’e laiha problema, maibé regra mak ema kesi hena ba ema-nia inus no ibun. Aleinde ne’e, ami halo servisu dezde 2023 to’o agora mós liafuan ida bandalizmu ne’e la’ós nia mesak mak ko’alia, maibé ema hotu ko’alia. Maibé SEATOU nunka rai ba laran tanba ne’e direitu demokrasia,” nia hateten.
Enkuantu sasán sira ne’ebé ami prende agora iha ami-nia fatim no ami sei halo deklasaun atu sasan sira ne’e tau ba patrimóniu Estadu, bainhira na’in lakohi koopera ho didi’ak, tanba SEATOU servisu la’ós ba ami-nia an maibé ba sidadaun hotu.
Hatán ab kestaun ne’e, Agência Tatoli konfirma hodi telefone ba família (Aman) husi na’in ba BAR Água do Coco, Eugénio Sarmento, hateten nia parte sempre koopera ho servisu SEATOU nian liuliu ba atuasaun ne’e maibé iha parte ida tenke iha komunikasaun ka notifikasaun molok halo atuasaun foti sasán iha BAR Água do Coco ne’e.
“Ha’u ema ida-ne’ebé gosta (fans) loos ho SEATOU tanba nia ema ida-ne’ebé brani hasoru risku, maibé iha parte ida ita tenke krítika atu nune’e bele hadi’a jestaun servisu nian iha terrenu,” representante família ne’e informa.
Nia dehan, hanesan foin dadauk ne’e SEATOU ho nia ekipa ba halo atuasaun iha nia oan-feto Carla Se’ubere Sarmento, nia BAR iha Formosa, maibé sein iha komunikasaun la halo replikasaun kona-ba sira-nia objetivu ho BAR na’in sira diretamente foti sasán tula ba karreta.
“Entaun ida-ne’e mak halo ha’u-nia oan feto trauma satán nia kondisaun foin partu, loos duni fatin ne’e sira aluga de’it maibé sira aluga durante tinan barak nia laran no fatin ne’e mós la’ós loke loro-loron maibé dalaruma de’it mak loke,” nia hatutan.
Tanba ne’e, nia dehan, ho ida-ne’e mak nia hasai liafuan bandalizmu no liafuan ne’e la’ós dedika ba SEATOU (emar) maibé ba atuasaun, hanesan aman nia mós iha responsabilidade ba problema ne’ebé nia oan hasoru no loloos ne’e sasán sira-ne’ebé SEATOU prende tenke rai iha eskudra nia fatin la’os iha SEATOU nia fatin.
“Entaun problema ne’e ha’u-nia oan feto ho nia katuas oan seidauk iha desizaun atu levanta ba oin, maibé ha’u mak sei levanta ba oin tanba SEATOU lori ona liafuan bandalizmu ba iha Ministériu Públiku no ha’u prontu atu presta deklarasaun,” nia dehan.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes
