Top

CI konsidera lei kriminaliza difamasaun limite liberdade imprensa no espresaun

Prezidente Interina Konsellu Imprensa Timor-Leste, Suzana Cardoso.

DILI, 11 Juñu 2026 (TATOLI)—Konsellu Imprensa (CI, sigla portugés) konsidera projetu-lei sétima alterasaun iha kódigu lei penál kona-ba kriminalizasaun ba difamasaun no injúria iha Timor-Leste ne’e sei limita liberdade imprensa no liberdade espresaun.

Notísia Relevante: Prezidente Ramos-Horta sei la promulga lei kriminaliza difamasaun

Prezidente Interinu Konsellu Imprensa, Suzana Cardoso, hateten Konsellu Imprensa haree proposta ida-ne’e nu’udar retrosesu sériu ida ba prosesu konsolidasaun demokrátika neʼebé povu Timor-Leste luta naruk atu alkansa.

“Tanba durante tempu koloniál no okupasaun, povu Timor-Leste lakon liberdade fundamentál sira inklui liberdade espresaun no liberdade imprensa. Maibé, agora ita limita ona liberdade rua ne’e,” Prezidente Interina CI ne’e relata iha konferénsia imprensa ne’ebé hala’o iha edifísiu KITL Kintal boot ohin.

Nia afirma maske iha argumentu katak lei ne’e la afeta liberdade espresaun, maibé dispozisaun sira iha ezbosu hatudu risku neʼebé reál. Tanba iha pena prizaun to’o tinan haat ba deklarasaun verbál, eskrita, imajen ka komunikasaun liuhusi mídia sosiál no mídia tradisionál bele kria efeitu tauk (chilling effect) ba jornalista, defensór direitu umanu, akadémiku, ativista no sidadaun sira ne’ebé hakarak partisipa iha debate públiku.

“Demokrasia Timor-Leste har’i iha valór abertura, diálogu no partisipasaun sidadaun sira. Tanba ne’e, solusaun ba disputa kona-ba onra no reputasaun tenke tuir prinsípiu demokrátiku no modernu, la’ós liuhusi instrumentu kriminál ne’ebé bele hamosu sentimentu tauk no silénsiu iha sosiedade,” nia hateten.

Alterasaun ba kódigu penál ida-ne’e hanesan tentativa atu hamoris fali pena kriminál sira ba liberdade espresaun nian, iha poténsia atu kria efeitu ida-ne’ebé hamosu sentimentu tauk (chilling Effect) ba jornalista sira, ativista umanitáriu sira no sosiedade sivíl ein jerál, Universitáriu sira bainhira ezerse sira-nia funsaun kontrolu sosiál nian

Konsellu Imprensa rezeita ezbosu lei krime ba defamasaun

Tanba ne’e, CI rejeita ho firmeza dispozisaun legáll hotu-hotu ne’ebé kriminaliza liberdade espresaun, inklui artigu penál sira kona-ba difamasaun no injúria ne’ebé fó ameasa ba liberdade espresaun no liberdade imprensa.

“Iha esbosu sira tenke sujeita ba supervizaun públika ne’ebé aas liu, la’ós proteje sira-nia an husi krítika sira uza ameasa prizaun,” nia hateten.

Nia afirma, CI komprometidu tomak atu tane aas dignidade liberdade imprensa no jornalizmu investigativu independente, lahó intimidasaun ka lalatak kriminalizasaun husi autoridade sira.

“Nune’e, sira rekomenda ba parte relevante sira stu retira ezbosu projetu-lei ne’e husi prosesu lejizlativu no loke konsultasaun públika ne’ebé inkluzivu,” nia hateten.

Tanba Konsellu Imprensa simu ho apresiasaun deklarasaun públika husi Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, ne’ebé hateten katak nia la konkorda ho kriminalizasaun difamasaun.

“Nune’e CI enkoraja jornalista sira kontinua hala’o kna’ar Jornalístiku ho profisionalizmu, independénsia no observánsia ba Kódigu Étika Jornalístika, hametin funsaun check and balance ba interese públiku,” nia dehan.

Enkuantu nia apela katak bainhira ezbosu-lei ne’e implementa duni sira sei luta maka’as ba direitu liberdade imprensa no liberdade espresaun.

Tanba liberdade imprensa no liberdade espresaun la’ós ameasa ida ba Estadu, maibé kontráriu, sira mak koluna prinsipál ba transparénsia, prestasaun konta, boa governasaun no demokrasia.

Notísia Relevante: FMTL, FONGTIL no AJTL kontinua ezije retira ezbosu lei kriminaliza difamasaun

Jornalista : Alexandra da Costa

Editór       : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!