VIKEKE, 14 Juñu 2026 (TATOLI)—Reprezentante produtór Agrikultór Munisípiu Vikeke, Carlos Pinto, husu Sentru Lojístika Nasionál (CLN-sigla portugeza) atu hasa’e presu produtu hare-kulit kilógrama ida ba $1 hodi motiva agrikultór sira hasa’e produtu lokál liuliu hare.
“Kada tinan agrikultór sira sempre prodús hare-kulit, maibé presu hare-kulit ne’e kada kilógrama ho kustu $0,52 de’it. Maibé, ita haree filafali ba gastu operasionál halo natar agora de’it kombustivel gazoel sa’e ona ba $1,60 no gazolina $1,50. Ida-ne’e CLN hanoin hetan ka lae? Se hanoin hetan tenke hasa’e presu hare-kulit ne’e mínimu $1 kada kilógrama,” Carlos Pinto ba TATOLI iha Postu Vikeke, Domingu ne’e.
Nia haktuir agrikultór sira halo natar dalaruma aluga tratór kada ektare $150, depoiz sosa kombustivel enxe bá tratór, selu ema kuda hare kada ema loron ida $2 no selu ema taka kabubu kada ema loron ida ho kustu $7 no $10.
Iha fatin hanesan, Xefe Suku Bibileo, Moises Acacio da Costa Pinto haktuir, kona-ba kustu hare-kulit ne’e tenke hasa’e bazeia ba kustu ne’ebé agrikultór sira aloka ba halo natar tanba kustu ne’ebé CLN sosa ho presu $0,52 ne’e la kondis ho situasaun atuál.
“Nune’e, ha’u husu favór boot ba CLN hasa’e presu hare-kulit ba $1 ba kada kilógrama,” autoridade lokál ne’e solisita.
Kona-ba presu hare-kulit, Diretór Servisu Agrikultór Munisípiu Vikeke, Olívio S. Freitas hateten, atu hasa’e presu hare-kulit, desizaun iha Governu nia liman.
“Presu hare-kulit ne’ebé CLN uza hodi sosa agrikultór sira-nia produtu ne’e Governu mak deside. Tan ne’e, Governu liuliu Ministériu Komérsiu no Indústria mak kompeténsia atu halo analiza ba kustu hare-kulit ne’e,” nia informa.
Tuir dadus husi Ministériu Agrikultura, Peska, Pekuária no Floresta (MAPPF) Vikeke, produtu hare-kulit ne’ebé kada tinan agrikultór sira prodús hahú husi tinan-2023, área poténsia natar hamutuk ektare 4.154, 43 no rezultadu produsaun hare-kulit hamutuk tonelada 15.786.834, konverte ba foos tonelada 9.472,1, natar ne’ebé funsiona iha tinan-2024 iha ekrare 4.708,02, prodús hare kulit tonelada 19.773.684, prodús sai foos tonelada 11.864,21.
Enkuantu, natar ne’ebé funsiona iha tinan-2025 iha ektare 7.815, prodús hare kulit tonelada 32.823, prodús sai foos totál hamutuk 19.693,8.
Fó hanoin fali katak iha tinan 2021, Governu deside ona hasa’e presu hare-kulit husi sentavu $0,40 ba sentavu $0,52 ba kada kilógrama, atu fo insentivu ba grupu agrikultór sira hasa’e produsaun iha rai-laran.
Jornalista: Vitorino Lopes da Costa
Editór: Xisto Freitas da Piedade
