OEKUSI, 18 Juñu 2026 (TATOLI) – Komandante Unidade Polísia Fronteira (UPF), Superintendente Xefe Polísia, Calisto Gonzaga, kompromete katak sei hala’o serbisu hodi kumpre de’it papél no misaun UPF nian, atu asegura liña fronteira sira no halo koordenasaun di’ak ho parseiru sira hanesan forsa Nasaun Indonézia, Tentara Nasional Indonesia (TNI), hodi evita no kombate atividade ilísita hotu iha liña fronteira terrestre.
“Misaun UPF hanesan forsa ida, ita-nia Governu ho Estadu nomeia ho papél importante ida atu garante halo vizilánsia iha territóriu ho portuária, purtantu buat balu ne’ebé falta no atu hanoin la bazeia ho ida-ne’e maka hamenus ita-nia espiritu, papél no serbisu ne’e maka importante,” nia hateten iha Komandu PNTL Oekusi, ohin.
Aleinde ne’e, UPF mós sei reforsa serbisu hamutuk ho komunidade sira-ne’ebé hela iha liña fronteira hanesan Munisípiu Bobonaru, Kovalima, no Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA). Kooperasaun ne’e importante tebes atu koopera no hapara prátika kontra-bandu ne’ebé viola Lei Alfándega nian no prejudika ekonomia rai-laran.
“Ha’u hanoin ita-nia sidadaun sira-ne’ebé hela iha liña fronteira inklui iha urbana liliu munisipíu ne’e, bainhira ultrapasa fronteira, tenki rekoñese an katak, ita ne’e Estadu ida no soberania ida, entaun ita tenki kumpre regulamentu kontra-bandu iha liña fronteira, ne’ebé ita sei serbisu hamutuk ho sira, atu labele korta ka tama sai liu fronteira ho ilegalmente,” nia promete.
Maske nune’e nia dehan, “Ami-nia motu ida maka sakrifísiu ne’e dedika ba Estadu, sein rezerva, buat ne’ebé sei falta institusionalmente sei dezenvolve maibé misaun maka importante, komunidade sira-ne’ebé iha área fronteira importante atu asegura sira-nia moris iha lina fronteira nian”.
Apelu ba pasajen legál no Respeitu ba rejime imigrasaun
Atu garante katak relasaun familiár no tradisionál entre komunidade Oekusi ho Provínsia Nusa Tenggara Timur (NTT) – Indonézia la soke ho lei, UPF husu ba sidadaun hotu atu uza de’it Postu Pesoál Fronteira (Border Control) ne’ebé legál ho dokumentu viajen ne’ebé válidu (hanesan Pasaporte ka Pass Lintas Batas) bazeia ba Akordu Bilaterál Timor-Leste ho Indonézia).
Tanba ne’e nu’udar Komandante UPF, nia apela ba sidadaun hotu, bainhira hakarak vizita família ruma iha sorin, ka lia ruma tanba Oekusi ho NTT sei iha relasaun família no kultura, entaun presiza koornedasaun nune’e bele koordena di’ak liután parseiru sira hanesan forsa TNI sira, atu bele la’o ho séguru no hakmatek.
Entretantu, Lei Orgánika PNTL Define ho klaru katak UPF (Unidade Patrullamentu Fronteira) nu’udar unidade espesializada PNTL nian ne’ebé responsabiliza de’it ba vijilánsia, kontrolu, no seguransa iha liña fronteira rai-maran Timor-Leste nian.
Lei Seguransa Interna (Lei n.º 4/2010): Regula kbiit Estadu nian hodi prevene no kombate kriminalidade transnasionál, inklui mós atividade kontra-bandu no tráfiku hotu-hotu iha zona fronteira.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo




