OEKUSI, 06 Jullu 2026 (TATOLI) – Xefe Suku Costa husi sub-rejiaun Pante Makasar, Francisco Colo, hamutuk ho Xefe Suku Cunha, Domingos Seco Caunan, rekomenda maka’as ba Autoridade atuál Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA) nian, atu foti fali asaun hodi rezolve kazu má-nutrisaun ne’ebé sei aas nafatin iha Oekusi ho pursentu 47. Alende ne’e, sira mós husu hadi’a tratamentu ba subsídiu Ema ho Defisiénsia (EhD) sira-nian.
Proposta no ezijénsia hirak-ne’e hato’o husi autoridade lokál sira-ne’e iha ámbitu enkontru dahuluk Konsellu-Konsultivu Rejionál, liuhusi sesaun husu no hatan ne’ebé hala’o iha Salaun Konvensaun Palaban, ohin.
“Ha’u husu kria polítika ida oinsa redús kazu stunting (ra’es-badak), má-nutrisaun ne’ebé sei kontinua sa’e iha Oekusi, dadús uluk 47% to’o agora mós sei nafatin, ida-ne’e nia sala iha ne’ebé tenke rezolve ona, labele konsentra de’it ba serbisu administrasaun sira, maibé tau importansia ba problema ne’e,” hateten Xefe Suku Costa, Francisco Colo.
Merenda Eskolár no fiskalizasaun
Francisco Colo mós foti kestaun kona-ba hahán iha Programa Merenda Eskolár (PME). Nia énfatiza katak programa ne’e tenke la’o tuir duni matadalan ne’ebé aprova ona husi Ministériu Edukasaun, hodi garante kualidade no ijiene, tanba hahán ne’ebé ijiéniku mak bele kontribui reál hodi redús kazu má-nutrisaun iha Oekusi.
“Ha’u-nia rekomendasaun, Autoridade RAEOA tenke halo fiskalizasaun ba eskola sira, atu haree lala’ok programa ne’e, tanba ha’u la aseita tinan barak ona kazu má-nutrisaun iha Oekusi ne’e nunka tuun, atu sa’e fali mak iha, entaun pergunta ba ita, bainhira mak ita rezolve,” nia énfatiza liután.
Problema subsídiu seguransa sosiál ba EhD
Iha fatin hanesan, Xefe Suku Cunha, Domingos Seco Caunan, rekomenda mós ba ezekutivu atu tau importánsia no kria atensaun ba Ema ho Defisiénsia (EhD) sira, tanba daudaun ne’e barak mak labele asesu ba sira-nia subsídiu.

“Problema barak agora akontese ba maluk Ema ho Defisiénsia, daudaun sira labele asesu sira-nia subsídiu seguransa sosiál tanba foin dadaun ne’e barak mak la simu tanba dehan iha mudansa no afeta barak mak la priénxe kritéria, karik husi parte sosiál tuun direita hodi observa ita-nia Ema ho Defisiénsia sira, atu fasilita sira oinsá bele trata sira-nia dokumentu balun. Ita labele husik de’it sira hanesan ne’e, tanba kada fulan sira, maibé tanba de’it iha mudansa sira labele simu, ne’e ita halo sira laran-kanek, ita labele husik sira iha kotuk,” Domingos Seco Caunan salienta.
Reasaun husi Autoridade RAEOA
Hatan ba rekomendasaun no preokupasaun hirak-ne’e, Prezidente Autoridade RAEOA ne’ebé mós asume kargu nu’udar Prezidente Konsellu-Konsultivu, Regio da Cruz Salu rekoñese duni katak kazu má-nutrisaun iha Oekusi sei mantein aas nafatin iha nível pursentu 47%.
“Reuniaun nia importante mak ida-ne’e, reprezentante povu bele levanta probema sosiál sira-ne’e, nune’e ita sei diskute hamutuk tau ba planu tinan oin, meneira oinsá bele rezolve, ne’ebé hanoin sira-ne’e tenke konsidera liuhusi Autoridade RAEOA tanba ne’e ezijénsia,” Prezidente Autoridade RAEOA dehan.
Notísia relevante:Sekretáriu Rejionál Saúde Oé-Cusse otimista rezolve kazu má-nutrisaun
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo




