VIKEKE, 18 Jullu 2026 (TATOLI)- Xefe suku Bahatata, Postu administrativu Uatukarbau, munisípiu Vikeke, Patrício Maria Pinto, preokupa kona-ba presu foos iha suku Bahatata kilógrama 25 kustu sa’e to’o $20 no kilograma 20 sa’e ba $17.50 no mina- bimoli litru lima sa’e ba $10, tanba difikulta ba komunidade vulneravel atu sosa no konsumu.
“Folin sasan sa’e tanba estrada iha tempu udan ne’e kondisaun grave nune’e negosiante sira-ne’ebé faan sasán ho karreta labele asesu mai suku no ita-nia komunidade sira mós labele lori sai produtu lokál ba merkadu ne’ebé sira hetan osan susar, depois foos folin agora sa’e ita sente triste tebes,”Patrício Maria Pinto, hateten ba Tatoli, iha postu Uatukarbau, ohin.
Nia lembra, uluk estrada di’ak iha tempu bailoron folin normal ba foos saka 25 kg mak $17 no foos saka 20kg mak $14, folin, maibe agora folin sa’e maka’as.
“Tan ne’e ha’u hakarak husu Ministériu Komérsiu Indústria (MKI), liuhusi Sentru Lojistika Nasionál (CLN, sigla postugés) presiza halo intervensaun foos governu ne’ebé baibain faan ho folin $12 ba saka 25 kg. tempu agora ne’e ita-nia populasaun sira hamlaha. Ne’e duni ha’u prefere governu halo intervesaun lalais para ita-nia komunidade sosa hodi sustenta ba nesesidade uma-laran”, nia sujere.
Kona-ba estrada, nia dehan, autoridade Bahatata aprezenta ona pedidu ba Institutu Jestaun Ekipamentu atu apoiu ba Dezenvolvimentu Infraestutura, Institutu Públiku (IGEADI,I.P) hodi halo normalizasaun estrada husi Loiulu, Bahatata no liga ba Baguia atu fasilita transporte sira.
“Ha’u halo ona pedidu ba IGEADI para halo normaliza Estrada sira-ne’e, maibé agora seidauk mai halo normaliza. Tan ne’e, ha’u husu IGEADI mai halo normaliza ba ami-nia estrada sira-ne’e hodi povu bele asesu”, nia afirma.
Iha fatin ketak, Komuidade suku Bahatata, Americo Tomas Pinto, haktuir folin foos sa’e la’ós negosiante sira mak hakarak hasa’e folin, maibé kondisaun estrada ne’ebé liga mai Bahatata no husi Baguia mai suku Bahatata a’at.
“Tan ne’e, mak folin foos agora sa’e hodi difikulta ba ami sosa foos, povu nian hakarak mak estrada di’ak ita ukun-an ona, maibé ami nafatin enfrenta estrada liga mai ami-nia suku kontinua a’at, ba na’in ulun sira tuur iha governu presiza tau matan ba ami”, Nia realsa.
Tuir dadus populasaun suku Bahatata ho totál hamutuk na’in-980 no totál uma-kain hamutuk 193 ne’ebé dauduak hela iha suku Bahatata.
Hatan ba preokupasaun estrada refreridu, Koordenadór Destakadu ba munisípiu Vikeke, Marcelino Santo Babo, haktuir kona-ba normalizasaun estrada liga Bahatata bá Baguia, IGEADI simu ona pedidu ne’ebé daudauk ne’e IGEADI sei mobliza ekipamentu pezadu sira ba parte ne’ebá ho halo normalizasaun.
“Kona-ba estrada husi Loiulu, Bahatata bá Baguia, ami lori ona mina tonelada lima mai Vikeke no sei fahe ba Uatukarbau inklui ekipamentu pezadu ba hodi halo normalizasaun estrada, maibé ita mós haree kondisaun udan. Se ba mak udan ita labele servisu tanba estrada sai tahu. Iha semana ida-ne’e ami lori ona ekipamentu ba Loiulu hodi halo normalizasaun”, nia garante.
Entretantu estrada husi postu Uatukarbau liga to’o suku Bahatata ho totál kilómentru 21 ne’ebé estrada atuál nakonu ho tau impaktu husi udan hodi difikulta movimentu sira.
Jornalista : Vitorino Lopes da Costa
Editór : Florencio Miranda Ximenes





