SNIE-SMTL selebra kontratu fortalese kooperasaun servisu iha área seguransa nasionál

DILI, 28 Jullu 2026 (TATOLI)–Servisu Nasionál Intelijénsia Estratéjika (SNIE) no Servisu Migrasaun Timor-Leste (SMTL) asina Memorandu Entendimentu (MoU) hodi fortalese kooperasaun institusionál liuliu iha área seguransa nasionál, jestaun migratória hodi prevene ameasa transnasionál.
Memorandu ne’e asina hosi Diretór-Jerál SNIE, Longuinhos Monteiro ho Diretór Ezekutivu SMTL, Komissáriu Polísia Jorge Monteiro, iha serimónia ne’ebé asiste direta husi Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, iha eskritóriu SNIE, Palásiu Governu, ohin.
Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, hateten kooperasaun entre instituisaun Estadu sira sai elementu importante atu asegura resposta integradu hasoru ameasa sira-ne’ebé daudaun ne’e akontese.
“Akordu ida-ne’e reprezenta pasu importante iha reforsu kapasidade Estadu nian atu proteje seguransa nasionál, garante integridade fronteira sira no responde ho efetividade liután ba dezafiu emerjente sira,” Xefe Governu hateten iha Palásiu Governu, ohin.
Xanana dehan, seguransa Estadu modernu la depende de’it bá kapasidade responde bainhira ameasa mosu ona, maibé presiza mós kapasidade atu halo antesipasaun, identifika risku, prodús koñesimentu estratéjiku no koordena instituisaun sira-ne’ebé responsável bá protesaun interese nasionál.
Aleinde ne’e, nia mós observa katak mobilidade umana ne’ebé aumenta iha mundu lori oportunidade bá dezenvolvimentu, maibé mós kria vulnerabilidade sira-ne’ebé bele esplora husi rede kriminál transnasionál, tráfiku ema, krime finanseiru, fraúde dijitál no kriminalidade organizadu.
“Tanba ne’e liuhusi MoU ne’e, SMTL no SNIE sei hametin mekanizmu partilla dadus migratóriu no informasaun estratéjika ho responsabilidade, seguru no tuir prinsípiu legalidade,” nia dehan.
SMTL iha papél importante iha rekolla no jestaun informasaun kona-ba entrada, saída, visa, permanénsia no movimentu migratóriu iha territóriu nasionál. Enkuantu SNIE sei analiza informasaun sira-ne’e hodi ajuda Estadu identifika tendénsia, avalia risku no apoiu prosesu tomada desizaun estratéjika.
PM Xanana mós subliña katak seguransa fronteira no protesaun interese nasionál la’ós responsabilidade instituisaun ida de’it maibé responsabilidade koletiva husi Estadu tomak.
“Kontrolu migratóriu, intelijénsia estratéjika, seguransa interna, fiskalizasaun ekonómika, protesaun dijitál no kooperasaun internasionál tenke funsiona hanesan parte integradu ida husi arkitetura seguransa nasionál,’ nia hateten.
Iha oportunidade ne’e, Xanana Gusmão apela bá instituisaun sira-ne’ebé integra iha sistema Integradu Seguransa Nasionál (SISN) atu kontinua hametin kultura kooperasaun, partilla informasaun ho responsabilidade no halo asaun hamutuk, tanba ameasa sira iha tempu ohin la respeita fronteira institusionál.
Diretór-Jerál SNIE, Longuinhos Monteiro, hateten MoU ida-ne’e sai marka importante ida iha reforsu kapasidade nasionál bá antisipasaun no prevensaun ameasa, no konsolida kooperasaun entre órgaun Estadu sira.
“Parte rua ne’e reafirma kompromisu instituisaun nian atu servisu hamutuk hodi hadi’a jestaun migratória no hametin mekanizmu kontrolu no seguransa,” nia dehan.
Enkuantu asinatura MoU entre SNIE no SMTL marka esforsu Estadu Timor-Leste atu harii sistema seguransa ne’ebé koordenadu liu-tán, preventivu no preparadu hasoru dezafiu foun sira iha nível nasionál, rejionál no internasionál.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes

