Governu aprova programa kuadru kooperasaun TL-Portugál iha área defeza

DILI, 29 Jullu 2026 (TATOLI)—Governu liuhusi reuniaun Konsellu Ministru, kuarta ne’e, aprova proposta ne’ebé aprezenta husi Ministru Defeza, Donaciano do Rosário Gomes, kona-ba Programa-Kuadru Kooperasaun entre Timor-Leste no Portugál iha Área Defeza ba períodu 2025-2028.
Programa-Kuadru Kooperasaun ida-ne’e ho objetivu atu hametin kooperasaun bilaterál entre Timor-Leste no Portugál iha área Defeza, hodi promove diálogu polítiku-estratéjiku no dezenvolvimentu kapasidade institusionál, téknika no operasionál Defeza Nasionál no FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) nian.
Nune’e tuir Ministru Defeza, Donaciano do Rosário Gomes, nia aprezentasaun katak programa ne’e prevee atividade formasaun, ensinu no kualifikasaun ba rekursu umanu iha Timor-Leste no Portugál, nune’e mós hametin boa governasaun iha setór Defeza no kapasidade operasionál komponente naval, terrestre no aéreu nian.
“Programa ne’e inklui mós kooperasaun iha área estratéjiku sira hanesan Saúde Militár, seguransa no autoridade Estadu nian iha tasi, partisipasaun iha misaun pás no umanitária, jestaun krize no resposta ba dezastre naturál sira. Nune’e mós iha área defeza sibernétika, teknolojia informasaun, kartografia, idrográfia, oseanografia, indústria Defeza, mudansa klimátika no Ajenda “Feto, Pás no Seguransa,” Ministru Donaciano relata ba jornalista sira iha hafoin ramata reuniaun Konsellu Ministru iha Palásiu Governu, ohin.
Aleinde ne’e, nia dehan, mós sei prevee aprofundamentu diálogu polítiku kona-ba seguransa marítima no promosaun inisiativa kooperasaun trilaterál ho Estadu sira seluk ka organizasaun internasionál, rejionál no sub-rejionál sira.
Iha oportunidade ne’e mós Governu aprova Konsellu Ministru, tuir mós proposta kona-ba Memorandu Entendimentu (MoU) ho Ministériu Defeza Portugál kona-ba misaun kapasitasaun Portugál nian iha Repúblika Demokrátika Timor-Leste.
Ministru Defeza, Donaciano do Rosário Gomes, hateten memorandu entendimentu ida-ne’e ho objetivu atu hametin no aprofunda kooperasaun bilaterál iha ámbitu Defeza nian.
“Liuhusi konsolidasaun no espansaun asesórias temporárias ne’ebé prevee ona iha Programa-Kuadru Kooperasaun iha Área Defeza, hodi promove atividade formasaun, ensinu, treinu no dezenvolvimentu sira ne’ebé kontribui hodi hasa’e kapasidade operasionál Defeza Nasionál no FALINTIL- Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) nian,” Ministru ne’e hateten iha Konsellu Ministru, ohin.
Memorandu ne’e mós estabelese kuadru kooperasaun ida ba dezenvolvimentu kapasidade F-FDTL, iha área estratéjika liuliu iha Ensinu Superiór Militár, Saúde Militár, Komandu no Kontrolu, Koñesimentu Kona-ba Situasaun Militár, no mós utilizasaun komponente naval, terrestre no aéreu, nune’e mós ba reforsu kapasidade iha área materiál, ekipamentu no infraestrutura, tuir prioridade sira ne’ebé define ona husi Parte Rua.
Enkuantu instrumentu ne’e prevee mós implementasaun ba inisiativa sira seluk ba kapasitasaun ne’ebé sei hetan akordu entre Estadu rua ne’e, tuir objetivu komún kona-ba modernizasaun no dezenvolvimentu institusionál setór Defeza nian.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes

