Haforsa dezenvolvimentu iha Oekusi, RAEOA armoniza serbisu ho parseiru estratéjiku 59

OEKUSI, 04 Agostu 2026 (TATOLI) – Prezidente Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambenu (RAEOA), Régio da Cruz Salu, hala’o reuniaun armonizasaun serbisu ho parseiru estratéjiku 59 hodi reforsa implementasaun programa dezenvolvimentu sira iha Oekusi.
Parseiru estratéjiku 59 ne’e kompostu husi Organizasaun Naun Governamentál (ONG) lokál 22, ONG nasionál 19, ONG internasionál 11, no ajénsia internasionál sia (9).
“Autoridade RAEOA rekoñese papél estratéjiku husi ajénsia sira no ONG sira, tantu lokál, nasionál no internasionál, iha asisténsia no dezenvolvimentu infraestrutura, sosiál no ekonomia iha Oekusi, ne’ebé reuniaun armonizasaun ne’e nia objetivu atu hametin liutan liña koordenasaun, efisiénsia, no impaktu di’ak ba komunidade sira,” Régio da Cruz Salu ko’alia iha Salaun Konvensaun Palaban, Oekusi.

Baze legál no objetivu estratejiku
Autoridade másima RAEOA ne’e afirma katak sorumutu ofisiál ne’e mak parte ida husi mansaun no tarefas Diresaun Serbisu Apoiu Organizasaun Naun Governamentál no Organizasaun Komunitária (DSO-ONG/OK) nian, ne’ebé enkuadra legál bazeia ba Diploma Ministeriál Númeru 12/2026 Abríl (Procede à criação dos serviços da Região Administrativa Especial de Oe-Cusse Ambeno (Kria serbisu sira iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi-Ambenu), publikadu iha Jornal Repúblika, iha loron 21 Abríl 2026.
“Sesaun ne’e importante, armonizasaun bai ta-nia serbisu hamutuk ho parsériu dezenvolvimentu sira durante ne’e hala’o ona sira-nia programa sira iha Oekusi husi área oioin, sosiál, ekonómiku, konservasaun no prezervasaun ba multi-setoriál sira,” nia hateten.
Diploma Ministeriál Númeru 12/2026, de Abríl ne’e fó enkuadramentu jurídiku foun ba Diresaun Serbisu Apoiu Organizasaun Naun Governamentál no Organizasaun Komunitária (DSO-ONG/OK):
- Atribuisaun: Diresaun ne’e simu kompeténsia legál atu jere, koordena, no armoniza serbisu entre Autoridade RAEOA ho ONG sira (lokál, nasionál, internasionál) no Ajénsia Internasionál sira.
- Supervizaun & Transparénsia: Fó meiu ba Autoridade RAEOA atu fasilita monitorizasaun, hatene grupu alvu, no fó apoiu ba liña programa dezenvolvimentu iha baze.
Dirijente ne’e informa katak sorumutu ne’e la’ós atu hatudu no aprezenta progresu serbisu de’it ho dadus, maibé iha esensiál boot tolu hodi reforsa serbisu, fasilita, no promove papél parseiru sira nian iha baze.
Kooperasaun ne’e sinkroniza hodi hakat tuir vizaun morál dezenvolvimentu estratéjiku iha Oekusi ne’ebé asenta iha pontu lima (5):
- Dezenvolvimentu inkluzivu;
- Jestaun ba polítika estratégiku dezenvolvimentu;
- Ekonomia no redusaun pobreza
- Ekonomia reziliente; no,
- Dezenvolvimentu sustentavel;
“Iha nia implementasaun programa sira-ne’e, ita tenke nakloke no tenke realsa katak, polítika balun parseiru sira hala’o ona iha baze, entaun permite ita atu adapta ba nesesidade sira, nune’e indikadór dezenpeñu ba povu, sai barrometru ba ita atu atinje, ida-ne’e objetivu ohin reuniaun ne’e,” nia subliña.
Apresiasaun husi parseiru dezenvolvimentu
Iha biban ne’e, Jestór Programa Organizasaun Internasionál World Neighbours (WN), Cornelio Ase, fo apresiasaun tanba liuhusi reuniaun ne’e bele introdus polítika Governu nian ba parseiru sira hodi haforsa implementasaun programa iha baze.

“Nu’udar organizasaun internasionál ida eziste dezde 2005 to’o ohin loron, programa barak implementa ona, la’ós WN de’it maibé parseiriu barak maka eziste iha Oekusi, ne’ebé reuniaun ida-ne’e importante, no agradese ba Autoridade RAEOA bele organiza ida-ne’e, ami espera kada fulan nee no kada tinan bele realiza, nune’e ita bele avalia fali saida mak presta on aba povu,” nia hateten ho orgullu.
Iha observasaun Jornalista Ajénsia TATOLI, I.P.,durante reuniaun armonizasaun ne’e, parseiru estratéjiku 59 ne’e idak-idak aprezenta sira-nia programa prioridade, progresu serbisu kada setór, no atualiza mós dadus grupu alvu sira ne’ebé forma ona iha territóriu RAEOA.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

