Reabilitasaun Terraplén Kosteira Dili no Projetu Jardín Estilu Xinés komesa iha Outubru

DILI, 04 Agostu 2026 (TATOLI) – Ministru Koordenadór Asuntu Ekonómiku, no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay, no Embaixadora Xina iha Timor-Leste, Wang Wenli, asina akordu kona-ba implementasaun reabilitasaun Terraplén Kosteira no Projetu Jardin ho Estilu Xinés ne’ebé hetan apoiu finanseiru husi Governu xinés, ne’ebé sei hahú iha Outubru 2026.
Kalbuadi Lay hatete projetu ne’e asina ona akordu iha tinan tolu liubá, ne’ebé hahú dezeñu, peskiza ho apoiu tomak husi Governu xinés nian, liuhusi orientasaun Primeiru-Ministru, Xanana Gusmão. Parte rua ne’e tun hamutuk ho tékniku sira hotu halo peskiza, no ekipa rne’e tun to’o iha tasi-ibun hahú husi eis-Embaixada Malázia to’o iha torre área Faról nian.
Nia dehan ho esforsu sira ne’ebé parte rua halo hamutuk hodi kompleta faze preparasaun ne’e, no ho asinatura ne’e hein katak iha tempu badak sei hahú konstrusaun.
“Akordu ne’ebé asina ne’e kobre implementasaun ba Projetu Reabilitasaun Terraplén Kosteira no Projetu Jardín ho Estilu Xinés iha Palásiu Prezidensiál, nu’udar parte husi kooperasaun di’ak entre Timor-Leste no Repúblika Populár Xina iha área dezenvolvimentu infraestrutura hodi hafurak no hakmanek espasu públiku”, Francisco Kalbuadi Lay dehan.
Nia esplika katak projetu reabilitasaun ne’e sei kobre área entre antigu Embaixada Malázia to’o torre Faról hodi ajuda hametin protesaun tasi-ibun, hadi’a konservasaun, no hasa’e valór espasu públiku iha ne’ebá.
Tuir nia, projetu reabilitasaun terraplén kosteira sei fó kontribuisaun importante ba hadi’a seguransa, konservasaun no kualidade área kosteira, enkuantu Projetu Jardín ho Estilu Xinés iha Palásiu Prezidensiál sei aumenta beleza no valór paizajen iha área Palásiu Prezidensiál, ho respeitu ba amizade no kooperasaun entre nasaun rua.
Governante ne’e afirma katak konstrusaun tuir planu sei hahú iha Outubru 2026, husi obra preparatória sira, no parte Xina nian hein atu ramata projetu rua ne’e iha 2028, molok Timor-Leste asume Prezidénsia Asosiasaun Nasaun sira Sudeste Aziátiku nian (ASEAN) iha 2029.
“Reabilitasaun ba tasi-ibun sei permite ami atu hadi’a área no kria espasu sira ne’ebé atrativu liu ba públiku, liuliu joven sira, hodi fornese kondisaun sira ne’ebé di’ak liu ba tempu livre no interasaun sosiál”, nia realsa.
Governante ne’e apresia no agradese ba apoiu husi Governu Xina ba dezenvolvimentu nasaun no hein katak implementasaun projetu rua ne’e bele la’o ho di’ak, tuir prazu no benefísiu ba povu Timor-Leste.
Nia lori Governu nia naran agradese ba Ezekutivu Xina, tanba apoia hodi halo projetu ne’e.
Embaixadóra Xina iha Timor-Leste, Wang Wenli, afirma katak projetu sira-ne’e reflete amizade no kooperasaun entre rai rua ne’e. “Ha’u haksolok tebes atu asina akordu implementasaun ba projetu sira ne’e ho Governu Timor-Leste. Ami fiar katak sei fó benefísiu ba povu Timór”, diplomata ne’e hatete.
Lembra katak, iha Dezembru 2025, Governu Timor-Leste no Xina asina ona akordu troka karta iha Dili kona-ba projetu sira atu halo reabilitasaun ba tasi-ibun no konstrui jardín ho estilu xinés.
Dokumentu ne’e asina hosi Embaixadora Wang Wenli no Francisco Kalbuadi Lay no sasin hosi Primeiru-Ministru, Xanana Gusmão.
Iha okaziaun ne’ebá, diplomata xinés ne’e destaka katak projetu sira ne’e reprezenta pasu konkretu ida ba implementasaun entendimentu ne’ebé líder nasaun rua nian alkansa ona, hodi kontribui ba hametin identidade kulturál Timor-Leste nian, hasa’e atrasaun ba turista sira, no fó benefísiu ba populasaun.
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora

