Komunidade Uaitame ke’e estrada foun kilómetru rua liga bá Uailalika

VIKEKE, 07 Agostu 2026 (TATOLI)—Komunidade no autoridade Suku Uaitame, Postu Administrative Uatulari, Munisípiu Vikeke, inisiativa ke’e estrada foun ne’ebé husi Uaitame liga bá área Uailalika. Daudaun ke’e ho liman kuaze kilómetru rua no sei iha kilómetru rua ne’ebé komunidade sira kontinua esforsu ke’e.
Lia-na’in Suku Uaitame, Manuel da Silva Pinto, hateten kona-ba servisu loke estrada foun ne’e desizaun maihusi komunidade ho razaun ida mak dala barak komunidade atu ba área Uailalika tenke la’o tuir mota Bebui, maibé tempu udan mota tun, difikulta tebes komunidade. Razaun seluk mak Suku Uaitame númeru uma-kain kada tinan aumenta ba beibeik, entaun área Suku Uaitame laran komesa kloot ba beibeik.
“Ho razaun sira-ne’e mak ami komunidade ferik-katuas, joven feto no mane hotu deside foti inisiativa sukat dalan ne’e luan metru haat no distásia kilómetru haat. Depoiz ami sukat hotu ami lere tuir dalan foun to’o iha área Uailalika. Nune’e, komesa horisehik no ohin ami kontinua ke’e tuir fali rai aas no kle’an sira ateru atu fasilita karreta no motorizada sira bele asesu,” Manuel da Silva Pinto ba jornalista sira iha Suku Uaitame, Sesta ne’e.
Lia-na’in ne’e afirma katak daudaun ne’e komunidade ke’e ona dalan, bá-oin presiza Governu nia atensaun hodi tau-matan atu fasilita komunidade buka moris no lori sira-nia produtu lokál asesu bá merkadu sira.
“Daudaun ne’e ami hela iha Suku Uaitame uma rabat malu loos, entaun komunidade atu haki’ak fahi, manu no karau labele ona, entaun ami presiza halo alargamentu ida hodi komunidade muda sai para haki’ak animál hodi sustenta nesesidade,” nia akresenta.
Iha fatin hanesan, reprezentante feto Suku Uaitame, Filomena da Silva, argumenta katak dalan ida-ne’e sai dalan alternativu ba komunidade Suku Uaitame, tanba ne’e feto iha Suku Uaitame hotu-hotu fó apoiu ba mane sira hodi ke’e estrada.
Aleinde ne’e, Xefe Suku Uaitame, Marcelino Pinto Alves, haktuir iha tinan 2009 bainhira asumi nu’udár Xefe Suku Uaitame aprezeta proposta ba Ministériu Planeamentu no Investimentu atu apoiu loke estrada ida-ne’e, maibé laiha rezultadu no iha tinan 2023 autoridade sira aprezenta proposta ba Governu, maibé laiha resposta nafatin.
“Kona-ba estrada ida-ne’e ami hato’o beibeik proposta ba Governu, maibé laiha resposta ruma. Tan ne’e mak ami Konsellu Suku Uaitame hamutuk ho komunidade ke’e rasik estrada. Dalan ida-ne’e kuandu di’ak sei fasilita komunidade husi Suku Matahoi no Afaloikai bele asesu iha-ne’e,” nia aprezenta.
Nia kompromete katak bainhira komunidade no autoridade ke’e hotu estrada ne’e sei aprezenta filafali proposta ba Governu hodi harii morru protesaun no drenajen hodi asegura estrada ne’e.
Tuir observasaun TATOLI, iha prosesu ke’e estrada hahú husi Suku Uaitame komunidade uza ensada, ai-suak no kanuru hodi ke’e rai sira-ne’e. Iha servisu ke’e estrada ne’e maski loron manas, komunidade servisu ho kontente.
Iha prosesu ke’e estrada ne’e partisipa másimu husi komunidade Suku Uaitame kompostu husi ferik, katuas, joven feto no mane hamutuk na’in-70 resin, Xefe Aldeia Makadike, Foho-Manu, Uma-Ki’ik no akompaña husi Ofisiál Polísia Suku (OPS) Uaitame mak ke’e estrada.
Tuir dadus, populasaun Suku Uaitame ho totál hamutuk na’in-1.021 (sensus 2022) kompostu husi feto na’in-507 no mane na’in-514 sei benefísia ba estrada foun referidu.
Jornalista: Vitorino Lopes da Costa
Editór: Xisto Freitas da Piedade

