Kalbuadi Lay: ASEAN fo oportunidade ba Timor-Leste atu aselera transformasaun ekonómika

DILI, 08 Agostu 2026 (TATOLI) – Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór ba Asuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay, partisipa iha komemorasaun loron ezisténsia ASEAN ba da-59 no hatete katak ASEAN fó oportunidade atu aselera transformasaun ekonómika, liuhusi parseria iha área komérsiu, investimenti, inovasaun no dezenvolvimentu.
“ASEAN hanesan oportunidade boot ba Timor-Leste atu aselera ita-nia transformasaun ekonómika. ASEAN la’ós de’it komunidade nasaun sira nian, maibé mós hanesan plataforma ba parseria ekonómika, komérsiu, investimentu, inovasaun, no kreximentu ne’ebé fahe hamutuk”, Kalbuadi Lay hato’o iha nia diskursu durante komemorasaun loron ASEAN, iha Salaun Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun, iha Dili, ohin.
Nia dehan Timor-Leste, nu’udar Estadu-Membru ASEAN foun, komprometidu atu partisipa ativamente iha Komunidade Ekonómika ASEAN, tanba organizasaun rejionál ne’e bele sai dalan importante atu hametin setór privadu, aumenta asesu ba merkadu no atrai investimentu estranjeiru.
“Ami haree ASEAN hanesan dalan importante ida atu hametin ita-nia setór privadu, estende oportunidade merkadu, atrai investimentu estranjeiru ho kualidade no kria serbisu barak liután ba ita-nia povu, liuliu ba ita-nia jerasaun foun”, nia dehan.
Hodi salienta katak kooperasaun entre nasaun ASEAUN importantes liu iha tempu mundu enfrentas dezafiu ekonómiku, mudansa klimátika no dezenvolvomentu teknolojia ne’ebé lalais.
“Ho laran ksolok no orgullu boot, ita selebra hamutuk Loron ASEAN ba da-59 ho ita-nia família ASEAN. Okaziaun importante ne’e fó hanoin fali ba ita kona-ba forsa husi ita-nia unidade, ita-nia valór sira ne’ebé fahe hamutuk no ita-nia kompromisu ba pás, estabilidade, no prosperidade iha ita-nia rejiaun” nia realsa.
Selebrasaun loron ezisténsia ASEAN ba da-59 iha Timor-Leste ne’e hahú ho serimónia hasa’e bandeira ASEAN iha MNEK, hot ema “Navega Hamutuk ba Futuru”.
Tema ne’e reflete katak futuru Timor-Leste interligadu ho dezenvolvimentu no kooperasaun iha rejiaun. Kooperasaun no solidariedade entre nasaun sira sai importante liután hodi responde ba dezafiu ekonómiku, klimátiku no teknolojia.
Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun, Bendito Freitas, dehan komemorasaun ezisténsia ASEAN hanesan oportunidade ba Timor-Leste hodi hatudu duni snia partisipaun ativa iha organizasaun rejionál.
“Komemorasaun loron ezisténsia tinan 59 ASEAN hahú funda orgullu boot hanesan membru plenu ASEAN ne’ebé ita isár bandeira ASEAN, hodi hatudu partisipasaun ativa iha organizasaun rejionál ASEAN ne’ebé konkista iha 26 Outubru 2025. Partisipa enkontru rejionál tékniku hodi hatudu Timor-Leste nia kompromisu”, nia dehan.
Bendito mós subliña katak membru ASEAN fó oportunidade ba Timor-Leste atu hametin relasaun ho nasaun sira iha rejiaun, diversifika kreximentu ekonómiku no aumenta kontribuisaun iha diskusaun kona-ba pás, estabilidade no dezenvolvimentu.
Governante ne’e realsa katak Timor-Leste komprometidu atu partisipa iha enkontru no mekanizmu tékniku rejionál, inklui área ekonomia, seguransa, sosiokulturál, hodi kontribui ba dezenvolvimentu futuru nasaun no rejiaun.
Komemorasaun ne’e loron ASEAN ne’e importante ba Timor-Leste, iha sentidu polítiku, istória diplomátika no relasaun kulturál no proximidade jeográfika.
Jornalista: Celestina Teles
Editór: Cancio Ximenes

