Plan Internasionál-UE realiza semináriu kona-ba direitu labarik no foinsa’e iha TL

DILI, 11 Agostu 2026 (TATOLI)–Plan Internasionál Timor-Leste hamutuk ho Uniaun Europeia (UE) iha Timor-Leste realiza semináriu durante loron ida iha kona-ba direitu labarik no foin-sa’e sira iha Timor-Leste, iha Hotel Timor, Dili.
Semináriu ne’e loke direta husi Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór Asuntu Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun, Mariano Assanami Sabino.
Diretora Plan Internasionál Timor-Leste, Fátima Estrela Soares, hateten semináriu ne’e importante tebes atu fasilita parte hotu, inklui parseiru sira hanesan Governu, Sosiedade Sivíl no joven sira.
“Ohin, mak momentu ida importante, tanba semináriu ida-ne’e atu fasilita parte hotu, atu nune’e saida mak ita atu haree hamutuk. Ida-ne’e atu ajuda mós ami Plan Internasionál atu haree saida mak ami atu halo iha ita-nia intervensaun ba labarik no joven sira,” Estrela hateten iha nia diskursu.
Nia dehan, objetivu semináriu loron ida-ne’e atu hetan rezultadu husi parte hotu liuhusi abordajen multisetoriál.
“Loron ida ohin oinsá atu hetan rezultadu ida husi parte hotu ho abordajen multisetoriál ne’e. Ita diskute hamutuk atu haree ba futuru labarik no joven sira-nian iha Timor-Leste,” nia dehan.
Nia subliña, asuntu direitu labarik presiza serbisu hamutuk husi setór hotu.
“Bainhira ko’alia kona-ba direitu labarik, ami de’it labele no ministériu ida de’it mós labele. Entaun, tenke serbisu hamutuk entre liña ministeriál sira hotu. Ita tenke serbisu hamutuk oinsá atu lori labarik sira adapta ba realidade sira ohin loron, maibé la’ós tuir de’it sira-nia hakarak. Maibé oinsá asesu ba edukasaun ne’ebé di’ak, iha direitu ba halimar no livre husi serbisu todan sira,” nia afirma.
Estrela mós agradese ba Uniaun Europeia tanba finansia diretamente ba projetu ne’e no ba Governu liuliu Vise-Primeiru-Ministru ne’ebé marka prezensa.
“Agradese ba Uniaun Europeia tanba sira mak finansia direta ba projetu ida-ne’e no ohin ita realiza semináriu ne’e. Agradese mós ba Governu liuliu Vise-Primeiru-Ministru ne’ebé marka mós prezensa. Ami orgullu tebes, ita hamutuk serbisu oinsá asegura labarik sira-nia direitu atu aprende no ba eskola,” nia dehan.
Iha fatin hanesan, Vise-Primeiru-Ministru, Mariano Assanami Sabino, hateten Governu fó importánsia ba futuru labarik no joven sira nian no husu kontinuidade husi diskusaun ne’e.
“Ita tuur hamutuk iha fatin ne’e atu haree ba labarik no joven sira-nia futuru. Loron ne’e importante tebes ba ita atu halo koordenasaun ida-ne’ebé di’ak tebes tanba ita hotu nia responsabilidade, oinsá tau matan no eduka ba labarik sira no fó biban ba labarik sira atu aprende,” Assanami dehan.
Nia husu ba Plan Internasionál, Sosiedade Sivíl no Ministériu Edukasaun atu kontinua halo diskusaun ba labarik sira-nia moris.
“Semana oin ita tenke hasoru malu fali liuliu Plan Internasionál, Sosiedade Sivíl, Ministériu Edukasaun no parte hotu, atu buat ne’e iha nia kontinuasaun. Labele semináriu tiha para de’it iha ne’e. Governu nafatin apoiu parseiru sira tanba imi-nia kontribuisaun boot tebes hodi ajuda Governu,” nia dehan.
Tuir dadus husi Plan Internasionál, programa ne’ebé hala’o hamutuk ho sosiedade sivíl durante ne’e foka ba munisípiu Aileu, Ainaru no Manufahi, ho foku ba dezenvolvimentu komunitáriu, direitu labarik no foinsa’e sira, empoderamentu ekonomia iha baze no protesaun ba labarik.
Rezulatdu peskiza husi Plan Internasionál mós dekobre katak kaben-sedu no isin-rua-sedu kontinua sa’e iha Timor-Leste ne’ebé konsidera hanesan risku boot ba nasaun.
Plan Internasionál Timor-Leste maka organizasaun internasionál ne’ebé servisu ba dezenvolvimentu komunitáriu no direitu labarik iha nasaun, ho foku espesiál ba direitu labarik feto no igualdade jéneru.
Plan Internasionál serbisu hamutuk ho labarik sira, joven sira no parseiru sira hodi luta ba mundu ida ne’ebé justu no ema hotu hanesan.
Jornalista : Hortêncio Sanchez
Editór : Cancio Ximenes

