Top

Pontu Fokál Setoriál sira tenke sai ajente ativu ba CPLP

Vice MNEK ,Jesuína Maria Fereira Gomes. Foto/ TATOLI

DILI, 13 Agostu 2026 (TATOLI)—Vise-Ministra Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (VMNEK) Jesuina Maria Fereira Gomes, hateten edisaun daruak Semináriu Pontu Fokál Setoriál Timor-Leste reprezenta pasu ida tan ba konsolidasaun partisipasaun nasaun nian iha Komunidade País Lian Portugés (CPLP).

“Edisaun daruak ne’e reprezenta pasu ida tan iha prosesu konsolidasaun Timor-Leste nia partisipasaun iha CPLP. Kontinua prosesu kapasitasaun ne’ebé hahú ona iha marsu 2024, iha Dili, no kumpre mós kompromisu ne’ebé halo husi Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun, Bendito dos Santos Freitas, durante Reuniaun Pontu Fokál Kooperasaun CPLP ba dala 51, ne’ebé hala’o iha marsu tinan ne’e,” Vise-Ministra Jesuina Maria fereira Gomes hatetem liuhusi diskursu abertura iha edidfisiu MNEK Dili, kuarta ne’e.

Nia esplika, semináriu dahuluk ho objetivu atu fó komprensaun di’ak liu kona-ba oinsá kooperasaun la’o iha CPLP nia laran. Enkuantu edisaun daruak ida-ne’e buka atu hametin koordenasaun entre instituisaun nasionál sira.

“Edisaun daruak ida-ne’e buka atu hametin koordenasaun entre instituisaun nasionál sira, hadi’a fahe informasaun, no garante katak Timor-Leste partisipa ho maneira ne’ebé ativu, artikuladu, no efetivu ba beibeik iha programa, projetu, no mekanizmu kooperasaun Komunidade nian,” nia afirma.

Pontu Fokál sira-nia papél esensiál

Vise-Ministra subliña katak Pontu Fokál Setoriál sira hala’o papél ida ne’ebé esensiál tebes. Sira mak asegura ligasaun entre setór nasionál oioin no ajenda CPLP nian.

“Sira mak asegura ligasaun entre setór nasionál oioin no ajenda CPLP nian, akompaña matéria sira iha sira-nia kompeténsia, fasilita fluxu informasaun, no kontribui ba preparasaun, implementasaun, no monitorizasaun ba enkontru ministeriál sira, Planu Asaun sira, no inisiativa kooperasaun sira seluk,” nia dehan.

Nia husu atu papél Pontu Fokál sira nian labele limita de’it ba transmisaun informasaun. Sira tenke sai ajente ativu sira koordenasaun nian.

“Sira hein atu sai ajente ativu sira koordenasaun nian, ne’ebé bele hasa’e partisipasaun husi sira nia setór ida-idak, hodi identifika oportunidade sira ba kooperasaun, monitoriza implementasaun hosi kompromisu sira ne’ebé halo ona, no avalia rezultadu sira ne’ebé hetan ona,” nia afirma.

Importante artikulasaun inter-institusionál

Jesuina mós destaka importánsia atu hametin artikulasaun entre instituisaun nasionál oioin. Nia dehan asuntu sira hanesan seguransa ai-han, tasi, mudansa klimátika, edukasaun, mobilidade, transformasaun dijitál no igualdade jéneru ezije resposta sira ne’ebé koordenadu.

“Dezafiu barak ne’ebé ita hasoru ohin loron hakat liu kompeténsia sira hosi Ministériu ida de’it ka área intervensaun ida de’it. Asuntu sira hanesan seguransa aihan, tasi, mudansa klimátika, edukasaun, mobilidade, transformasaun dijitál no igualdade jéneru ezije resposta sira-ne’ebé koordenadu, integradu no multi-setoriál,” nia dehan.

Nia hatutan, iha tinan ne’ebé CPLP selebra nia aniversáriu ba da-30, prepara hela Kuadru Estratéjiku foun ba períodu 2027–2033. Ne’e oportunidade ba setór nasionál sira atu kontribui.

“Ida-ne’e konstitui oportunidade ida ba setór nasionál sira atu kontribui, ho sira-nia esperiénsia, koñesimentu no vizaun ba definisaun prioridade sira-ne’ebé sei orienta kooperasaun CPLP nian iha tinan sira oin mai,” nia dehan.

Vise-Ministra ahato’o gradesimentu ba Sekretariadu Ezekutivu CPLP no Pontu Fokál Setoriál sira hotu. Nia espera katak iha loron rua serbisu nia rohan, partisipante sira sai ho kompromisu renovadu.

“Ha’u hein katak, iha loron rua serbisu ne’e nia rohan, ita bele sai husi Semináriu ne’e la’ós de’it ho komprensaun di’ak liután kona-ba mekanizmu sira CPLP nian maibé mós ho kompromisu renovadu atu serbisu hamutuk, hametin koordenasaun inter-institusionál no transforma kooperasaun ba rezultadu konkretu ba Timor-Leste no ba Komunidade tomak,” nia dehan.

Jornalista : Hortêncio Sanchez

Editór        : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!