Top

Governu planeia dezenvolve Foho Matebian sai sentru turizmu

Vise Primeiru-Ministru Atuál Ministru Koordenadór Asuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu, Francisco Kalbuadi Lay. Imajen TATOLI

BAUKAU, 21 Agostu 2026 (TATOLI)—Governu liuhusi Ministériu Turizmu no Ambientál planeia dezenvolve Foho Matebian sai sentru turizmu iha futuru.

Vise Primeiru-Ministru atuál Ministru Koordenadór Asuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu, Francisco Kalbuadi Lay, konsidera Foho Matebian nakonu ho sentidu ne’ebé akomoda kona-ba istoria luta libertasaun nasional tanba sai baze ba FALINTIL hodi organiza rezisténsia no abrigu luta hasoru atake inimigu no abrigu ba populasaun timoroan rezulta ema lakon sira-nia vida.

“Polítika Governu nian klaru. Ne’e sei sai fatin turístiku ida ba turizmu komunitária, istóriku, rezisténsia no relijiozu,” Francisco Kalbuadi Lay hateten hafoin ramata partisipa serimónia komemorasaun Loron FALINTIL ba da-51 (20 Agostu 1975-20 Agostu 2026) iha Abu, Kinta (20/08).

Kalbuadi Lay relata planu ne’ebé iha mak atu kria fatin ne’ebé kombatente sira iha Foho Matebian sai turizmu istóriku ho infraestrutura moderna, dezenvolve turizmu komunitária no relijiozu atu fasilita sarani no sidadaun ba vizita fatin Kristu Liurai no sentru kulturál iha Foho Matebian.

Aleinde ne’e, Governu planeia sei dezenvolve iha tinan-2027 iha-ne’ebé ajusta ona iha programa prioridade Governu nian hodi halo diskusaun no aloka orsamentu atu implementa.

“Komandante Falur Rate Laek antes mai mós ko’alia ona ho Governu, maibé atu dezenvolve oinsá, sei iha planu. Planu mak importante,” Kalbuadi tenik.

Iha fatin hanesan, Xefe Estadu Maiór Jenerál FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL), Tenente Jenerál Domingos Raúl “Falur Rate Laek”, konsidera Governu presiza dezenvolve Foho Matebian sai nu’udár lembransa istórika ba jerasaun foin-sa’e nune’e aprosima istória luta libertasaun nasional.

“Tenke dezenvolve hodi dignifika istória Matebian nian,” Tenente Jenerál Domingos Raúl “Falur Rate Laek” hateten.

Entretantu, Foho Matebian ka Umurafa lokaliza iha Munisípiu Baukau hanesan iha Postu Administrativu Kelikai maibé akumula mós postu rua seluk hanesan Laga no Baguia, no mós postu Uatokarbau no Uatulari, Munisípiu Vikeke.

Foho Matebian jeolojikamente hanesan koñesidu forma ho fatuk no iha fatin seguru hamutuk distánsia aas metru 2.316 ne’ebé iha tinan 1993 harii Estátua Kristu Liurai no durante luta ba libertasaun nasionál sai abrigu ba FALINTIL.

Aleinde ne’e, kulturalmente komunidade parte Kelikai kuaze maioria harii uma-lisan iha foho referidu, fahé ba área tolu hanesan husi hun kompostu Taraba, Kampa, Daubere, Burukailia, parte klaran Liurai, Bosilai, Melari, Sorulai, Dudu, Maulua, Luga, Bibidudu no parte leten kompostu Lari-isi, Usupa, Baukarate, Ossomisa, Uatasaukolu, Ossoleri, Uaide.

Autoridade husu Governu harii sentru turizmu

Entretantu, Autoridade Suku Abu, Postu Administrativu Matebian, husu Governu Sentrál harii sentru turizmu iha Foho Matebian hodi atrai turista.

Xefe Suku Abu, Fidélio Sarmento dos Santos, esplika Foho Matebian nu’udar patrimóniu Estadu ne’ebé durante ne’e seidauk hetan atensaun másima husi parte kompotente iha-ne’ebé fatin referidu iha poténsia atrai vizitante sira liuhusi setór turizmu.

“Hau-nia espetativa presiza hadi’a uluk infraestrutura bázika nune’e futuru dezenvolve sentru turizmu hodi atrai vizitante sira,” Xefi Suku Abu informa ba TATOLI iha Sobasula, Kinta (20/08).

Fidélio poténsia turizmu iha Foho Matebian akumula setór tolu hanesan turizmu relijiozu, istóriku no kulturál ne’ebé sei menus infraestrutura bázika liuliu fasilita no kondisaun.

Tuir nia infraestrutura ne’ebé presiza hadi’a uluk mak estrada, bee-moos no eletrisidade antes harii kondisaun hanesan sentru turizmu hodi akumula setór tolu ne’ebé rekomendadu iha leten.

“Kuandu ita-nia Governu dezenvolve didi’ak futuru sei fó rendimentu ekonomia ba komunidade liuliu reseita ba Timor-Leste,” nia hatutan.

Nia fundamenta ho selebrasaun Loron Nasionál FALINTIL ba da-51 iha Sobasula loke oportunidade ba turista tantu lokál no rai-li’ur tanba Matebian nu’udár sentru ba aprendizajem liuliu jerasaun foun hodi hatene istória luta iha sentru leste, kulturál no relijiozu.

Jornalista: Natalino Belo 

Editór: Xisto Freitas da Piedade 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

Sponsored
error: Content is protected !!