Ramos-Horta Kondekora Medalla Orden TL ba Reprezentante UN Women

DILI, 21 Agostu 2026 (TATOLI) –Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, kondekora Medalla Orden Timor-Leste ba Nishtha Satyam, Reprezentante UN Women iha Timor-Leste, sesta loraik Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairru-Pite Dili.
Orden Timor-Leste mak nasaun nia onra aas liu, ne’ebé fó ba individuál sira ne’ebé hala’o ona servisu esepsionál no meritóriu ba nasaun.
Nishtha Satyam simu Medalla Orden Timor-Leste tuir Dekretu Prezidente Repúblika No. 93/2026, nu’udar rekoñesimentu ba ninia dedikasaun, kompromisu, no kontribuisaun sira durante ninia mandatu nu’udar Reprezentante UN Women nian iha Timor-Leste.
“Nishtha Satyam dezempeña papél signifikativu iha promosaun direitu feto, igualdade jéneru, no empoderamentu feto, no hametin partisipasaun feto iha sosiedade timoroan durante ninia misaun nu’udar Reprezentante UN Women nian iha Timor-Leste,” Xefe Estadu hateten iha nia diskursu.
Nishtha Satyam hetan nomeasaun nu’udar Xefe Eskritóriu ba UN Women iha Timor-Leste iha setembru 2021.
UN Women mak entidade Nasoins Unidas nian ne’ebé dedikadu hodi serbisu ba Igualdade Jéneru no Empoderamentu ba Feto.
Nia uluk nu’udar Adjunta Reprezentante Nasaun ba UN Women iha Índia no asumi knaar nu’udar Reprezentante Interina iha Índia hahú iha janeiru 2018. Nu’udar feto foin-sa’e ida-ne’ebé xefia eskritóriu nasionál ida ba UN Women, Nishtha Satyam maka feminista ida-ne’ebé la tauk no ekonomista ida ne’ebé hetan formasaun ho interese maka’as iha polítika makroekonómika no fiskál aplikada.
Iha nia kareira tempu naruk iha Nasoins Unidas, nia serbisu ona iha Eskritóriu sira UN Women nian ba grupu nasaun sira ne’ebé diversu jeo-polítikamente inklui Índia, Butaun, Maldivas no Sri Lanka. Nishtha mós asumi ona knaar nu’udar Espesialista Parseria Setór Privadu nian ho Gabinete Koordenadór Rezidente Nasoins Unidas no PNUD.
Durante nia mandatu nu’udar Reprezentante UN Women nian durante tinan lima, Satyam alarga igualdade jéneru husi mandatu Sekretariadu ida de’it ba responsabilidade partillada ba ministériu no instituisaun sanulu-resin-ida inklui Ministériu Interiór, Sekretária Estadu ba Protesaun Sivíl, ne’ebé nomeia nia ba prémiu ida-ne’e, Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), Falintil-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL), Dekretaria Estadu Profesionál no Empregu (SEFOPE), no Parlamentu Nasionál.
Nia lori rigór tékniku no persuazaun pasífika ba Planu Asaun Nasionál daruak kona-ba Violénsia Bazeia ba Jéneru, Planu Asaun Nasionál kona-ba Feto, Pás no Seguransa, no Nasaun nian Planu Asaun Nasionál dahuluk kona-ba Tráfiku ba Ema.
“Nia kontribui ona ba dezenvolvimentu inisiativa no polítika sira ne’ebé ho objetivu atu avansa igualdade no direitu feto iha ita-nia rain,” Prezidente Ramos-Horta subliña.
Iha nia lideransa, PNTL hala’o ona auditoria jéneru no adota estratéjia jéneru dahuluk. Programa governu tomak nian kona-ba orsamentu ne’ebé responde ba jéneru no akompañamentu ba gastu agora garante katak osan ne’ebé kompromete ba feto sira to’o iha dalan ne’ebé komprovadu hodi fó benefísiu ba sira.
Legadu polítika ne’e korresponde ho buat ne’ebé nia harii hamutuk ho feto sira rasik. Nia apoia estabelesimentu Rede Soru Na’in, rede dahuluk ne’ebé rejistadu legalmente, agora iha membru 1,000, ho rendimentu USD 200,000 iha tinan kotuk no hetan kontratu diretamente ho governu no tama iha Orsamentu Jerál Estadu ba dala uluk iha tinan 2026.
Nia mós apoia feto vendedór ai-han sira ho karrosa sira ne’ebé uza enerjia solár hodi asegura sira-nia produtu no sira-nia fatin iha estrada.
Nia forma Estratéjia Ekonomia Kuidadu ne’ebé proteje direitu feto sira ne’ebé migrante nu’udar traballadór ba serbisu doméstika. Nia hetan rekoñesimentu nasionál ba feto sira nu’udar respondente dahuluk iha dezastre sira, no inkorpora Liga ho Respeitu iha kurríkulu eskolár nasionál.
“Ita fó onra ba nia la’ós de’it ba polítika sira ne’ebé nia ajuda forma maibé ba moris sira ne’ebé nia fó impaktu no odamatan sira ne’ebé nia loke ona ba jerasaun feto timoroan sira iha futuru,” Ramos-Horta hateten.
Ho rekursu ne’ebé modestu nia hatudu modelu sira mudansa nian ne’ebé funsiona hodi koloka feto timoroan sira iha sentru istória nasionál nian hanesan ajente ba transformasaun, la’ós vítima.
Prezidente no povu Timor-Leste hato’o sira-nia agradesimentu kle’an ba Sra. Nishtha Satyam ba nia servisu durante tinan hirak-ne’e no dezeja susesu nafatin ba ninia esforsu sira iha futuru.
Rekoñesimentu ida-ne’e hanesan testemuña ida ba parseria ne’ebé dura entre Timor-Leste no Nasoins Unidas hodi harii sosiedade ida ne’ebé inkluziva no ekuitativa liu ba ema hotu.
TATOLI

