Top

MKAE konsidera siénsia teknolojia iha papel importante atu liga realidade TL

Vise Primeiru-Ministru Atuál Ministru Koordenadór Asuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu, Francisco Kalbuadi Lay. Imajen TATOLI

DILI, 25 Agostu 2026 (TATOLI)—Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór Asuntu Ekonomiku (MAKE), Ministru Turizmu no Ambiente, Fransisco Kalbuadi Lay, konsidera katak siénsia no teknolojia iha papel importante atu liga koñesimentu ho realidade no dezafiu sira-ne’ebé Timor-Leste enfrenta.

“Ha’u agradese ba Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, ba inisiativa ne’ebé konsidera importante atu hasa’e koñesimentu no kompreensaun povu nian kona-ba realidade iha Timor-Leste,” Governante ne’e hato’o deklarasaun ne’e iha nia diskursu durante eventu SCI-Tech Expo no Science Development Summit, ne’ebé hala’o iha loron daruak iha CCD, ohin.

Nia dehan, summit ne’e sai oportunidade atu diskute kona-ba siénsia no dezenvolvimentu, no atu kria kontaktu ho nasaun sira-ne’ebé iha dezenvolvimentu siéntífiku no teknolojiku avansadu.

“Dezenvolvimentu maka’as ita-nia universidade no nia estudante sira hodi hala’o summit ida-ne’e. Ha’u fiar metin katak ita-nia universidade labele eduka de’it nia estudante sira, maibé tenke mós hamosu koñesimentu no ajuda rezolve dezafiu nasionál no globál sira-ne’ebé iha,” nia dehan.

Nia enkoraja ba partisipante sira liuliu joven sira, atu aproveita oportunidade ne’e hodi asesu ba koñesimentu no fahe ideia sira ho ema seluk.

“Timoroan presiza konfiansa atu imajina posibilidade foun ba ita-nia rain,” nia dehan.

Nia relata, dadus husi Banku Sentral Timor-Leste (BCTL) ne’e hatudu katak iha tinan 2025 Timor-Leste importa sasán ho valor besik millaun $960 inklui kuantidade signifikativu husi aihan hanesan foos.

Tuir nia, situasaun ne’e reflete dezafiu ne’ebé kontinua nasaun hasoru liuliu iha área seguransa aihan.

“Saida mak ita bele serbisu iha ne’e. Kapasidade saida mak ita presiza haree. Iha ne’ebé mak matenek-na’in internasionál sira bele ajuda ita, no parseria saida mak ita bele hahú ohin,” nia hateten.

Vise-Primeiru Ministru mós subliña importánsia atu kontinua aprende kona-ba intelijénsia artifisiál, komputasaun no teknolojia dijitál, ne’ebé dadaun transforma ekonomia iha mundu tomak.

“Timoroan sira atu hala’o estudu iha universidade sira-ne’ebé oferese edukasaun ho kualidade no aproveita oportunidade husi Fundu Dezenvolvimentu Kapitál Umanu (FDCH). Oportunidade sira-ne’e, bele permite joven Timor-Leste aprende iha nasaun ASEAN no nasaun sira-ne’ebé estabelese ona kooperasaun bilateral ho Timor-Leste inklui Estadu Unidu Amérika, Austrália, Nova Zelándia, Xina, Japaun no Repúblika Korea. Tanba investimentu ida-ne’e mak kapitál umanu ne’ebé reprezenta fundasaun importante ba dezenvolvimentu futuru Timor-Leste,” nia hateten.

Nia mós afirma katak koñesimentu no matenek husi universidade sira iha mundu tomak kontribui ona ba servisu iha instituisaun Governu, organizasaun dezenvolvimentu internasionál, setór privadu, asosiasaun sivil no organizasaun naun-governamentál iha Timor-Leste.

Nune’e nia hato’o apresiasaun ba oportunidade no kontribuisaun siéntífika husi oradór sira ne’ebé fahe sira-nia koñesimentu ho Timor-Leste, ho esperansa katak SCI-Tech Expo no summit ne’e bele kria oportunidade no parseria barak liután entre Timor-Leste no nasaun sira seluk.

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór       : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

Sponsored
error: Content is protected !!