Mákina CT-Scan iha HNGV funsiona hikas

DILI, 26 Agostu 2026 (TATOLI)—Mákina CT-Scan iha Hospitál Nasionál Guido Valadares daudaun ne’e Empreza Oseanu halo ona manutensaun no agora funsiona hikas hodi kontinua halo atendimentu ba pasiente sira hanesan baibain.

“Kona-ba mákina CT-Scan iha Hospitál Nasionál Guido Valadares foin daudaun avaria ne’e, tanba makina refere instala dezde fulan-Setembru tinan 2017 no mákina ne’e mós halo operasaun durante 24 oras. Tanba mákina ne’e nia funsiona durante 24 oras, nia nunka para iha loron ida, mákina ne’e mate bainhira eletrisidade mate, maibé banhira ahi lakan estavel nia operasaun la’o nafatin. Entaun ho mákina nia durasaun tempu ne’e naruk, tanba ne’e to’o tempu dunia, nia atu aat,” Xefe departamentu Radiolojia iha HNGV, Ceriligio da Ressuricao, hateten ba Jornalista sira iha nia kna’ar fatin, ohin.

Nia esplika, mákina ne’e la’ós aat totál la’e, tanba nia mákina ida atu simu enerjia eletrisidade ne’e atu hasa’i Raiu-X hodi deteta ema-nia moras ne’e, ida-ne’e mak avaria.

“Maibé ami hamutuk ho konsellu diretivu HNGV aprova osan hodi sosa tiha buat ne’e, ne’ebé tékniku husi Indonézia mai kuaze loron haat iha ne’e hodi hadi’a. Tanba mákina ne’e avaria loos ne’e iha dia 20 Jullu, ne’e ami para totál la atende pasiente” nia esplika.

Tanba ne’e, tékniku sira husi nasaun Indonézia hadi’a iha loron 18 to’o 21 Agostu foin lalais ne’e, husi ne’ebá mai mak kontínua atendimentu normál fali hanesan baibain.

“Atende pasiente husi ospitál nian no mós referál husi munisipiu nian, ne’ebé kada loron ita halo atendimentu hahú fali iha domingu lorokraik. Totál pasiente ne’ebé atende kuaze 50 pesoál, maibé uluk sei di’ak atende pasiente husi 50 to’o 60 pesoál maibé agora tun ba 30 pesoa,” nia informa.

Antes nee, Diretór Servisu Apoiu Diagnóstiku no Terapéutiku, HNGV Vidal de Jesus Lopes, hateten loos duni mákina CT-Scan iha Hospitál Nasionál Guido Valadares avaria kauze fulan ida ona ne’e ohin tékniku sira husu empreza Oceano to’o Timor-Leste atu halo ona manutensaun ba CT-Scan ne’e.

“Loos duni mákina CT-Scan ne’e avaria duni maibé iha ona soluasaun mak ohin tékniku sira to’o Timor-Leste. Empreza ne’ebé atu halo manutensaun mak husi Empreza Internasionál Oseanu, maibé HNGV mós iha ona planu iha tinan ne’e atu sosá mákina CT-Scan foun, nune’e iha fulan Setembru oin mai ne’e, mákina ne’e rasik sei to’o Timor-Leste,” Diretór Servisu Apoiu Diagnóstiku no Terapéutiku HNGV, Vidal de Jesus Lopes, hateten ba Jornalista sira.

Solusaun, nia dehan, Hospitál Nasionál Guido Valadares tau osan no empreza manán-na’in mós iha ona tentativamente iha fulan-Setembru to’o Timor-Leste.

“Solusaun mak tinan ida-ne’e tau ona osan no empreza manán na’in mak fornesedór mákina foun CT-Scan iha ona no tentativamente 30 Setembru mak mákina foun foin tama mai. Signifika mákina foun tama ita iha mákina CT-Scan. Iha mákina rua nia kapasidade ne’ebé mak la hanesan, mákina tuan ne’e nia kapasidade CT-Scan 64-Slice depois CT-Scan foun ne’ebé mak atu mai 128 slice. Entaun, ita iha makina rua ne’ebé mak sei konsentra hotu iha HNGV,” nia dehan.

Nia afirma, bainhira makina CT-Scan ne’e avaria médiku sira iha meius diagnóstiku ba pasiente sira, tanba la maioria pasiente sira presiza CT-Scan maibé iha ida-rua mak presiza, nune’e médiku sira buka solusaun hodi rezolve problema ne’e.

“Bainhira mákina CT-Scan avaria ita-nia médiku sira iha meiu diagnóstiku, tanba maioria la’ós pasiente hotu-hotu, mai atu halo CT-Scan. Maibé iha balun ne’ebé mak indikasaun mak halo CT-Scan, bainhira CT-SCan avaria ita bele halo liuhusi M-ray ka X-ray,” nia afirma.

Tanba ne’e, mákina foun ne’ebé mak atu mai ne’e sosá ho OJE 2026 ho orsamentu hamutuk millaun $1,1 kona-ba sosa nasaun ne’ebé ne’e husi parte aprovizionamentu mak apar liu,” nia dehan.

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór        : Cancio Ximenes