Oan-Soru: “Valorizasaun mak importante, la’ós restu mortál”

DILI, 26 Agostu 2026 (TATOLI)–Ministru Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál, Gil da Costa Monteiro “Oan-Soru” hateten, kona-ba Prezidente Nicolau Lobato nia ruin hetan ka lae, kontinua iha komunikasaun nia laran entre parte rua (TL no Indonézia).

“Hanesan ministru parte instituisaun Estadu ne’ebé halo esforsu hodi konsege, ida-ne’e agradese tanba ida-ne’e maka timoroan nia kontribuisaun, maibé loloos ne’e ita-boot sira husu, ha’u hanesan membru no hanesan ministru atu hateten de’it ba públiku katak buat ida merese ba sira-ne’e valorizasaun, la’ós ruin hetan ka la hetan. La presiza. Valorizasaun maka importante, la’ós tanba ruin,” Ministru Oan-Soru dehan ba jornalista sira, iha Palásiu Governu, Kuarta ne’e.

Oan-Soru dehan Governu nafatin esforsu hodi bele hetan Prezidente Nicolau Lobato nia ruin maibé ida-ne’e la fásil.

“Esforsu modelu ida-ne’ebé, ita-boot sira hanoin Timor nia independénsia tinan 24 ne’ebé restaura iha 20 Maiu 2002, to’o agora hanoin fásil. Tanba Prezidente Repúblika hira maka troka ona, deklarasaun públika ne’e ema idaidak bele hasa’e, más mai ha’u posizaun ida katak ruin hetan mós valorizasaun tenke iha, la hetan mós valorizasaun. Ne’e maka konseitu prinsipál, la’ós tanba atu hetan ruin. Atu hetan ruin mós ruin foti mai la kompletu ona,” ministru afirma.

Husu kona-ba komunikasaun ho parte Indonézia, nia dehan, Governu nia parte halo komunikasaun ne’e dezde governasaun anteriór to’o agora maibé la fásil, ne’ebá ne’e Indonézia. Timor nia devér hanesan timoroan prepara atu valoriza ema sira-ne’ebé mate iha funu ba independénsia, tanba sira mate maka Timor ukun-an.

Aleinde ne’e, kona-ba projetu Memoriál Masakre Santa Krús ka Monumentu 12 Novembru, nia prefere husu Prezidente Komité 12 Novembru, Gregório Saldanha.

“Ami maka na’in ba obra duni, maibé ami koordena ona, ne’ebé orientasaun balun ne’ebé ami halo ona ho Komité 12 Novembru. Ita-boot sira bele hakat bá husu informasaun para detalla. Ne’ebé, ami agora foku hela ba haree oinsá bele rezolve uluk Saudozu Sebastião Gomes nia rate, tanba nia rate ne’e laiha laran. Rate públiku laran ne’e iha nafatin problema. Ha’u uluk kedas hatete ba ita-boot sira, Monumentu 12 Novembru ne’e difísil liu funu ba ukun rasik an ne’e. Ne’ebé, situasaun maka ida-ne’e,” nia afirma.

“Ita-boot sira hatene Estátua ne’e tenke bá halo iha Portugál. Atu muda fali ne’e ha’u labele halo desizaun muda. Se estátua ne’e tenke prodús iha Portugál maibé ba prodús fali iha Xina, maibé konstrusaun ne’e sei la para, la’o nafatin maibé kle’ur,” nia esplika.

Kona-ba hapara kompañia Bobolait, Lda, Ministru tenik, hapara tiha maka prosesu la’o fali ka? Enkuantu, Empreza Bobolait, Lda mak konstrui projetu ne’ebé ho valór kontratu $1.385.389,88

Jornalista: Osória Marques

Editór: Xisto Freitas da Piedade