FAO forma grupu prepara ba produsaun karau-timur nia susu-been iha Vikeke

VIKEKE, 27 Agostu  2026 (TATOLI)—Reprezentante Food And Agrikulture Organization (FAO-sigla ingleza), Zaulino Sarmento Gomes, informa ajénsia FAO daudaun ne’e estabelese grupu hamutuk lima (5) prepara ba produsaun karau-timur nia susu-been iha Munisípiu Vikeke.

“Kona-ba programa produsaun karau susu-been ne’ebé ami servisu hamutuk ho Ministériu Agrikultura, Peska, Pekuária no Floresta (MAPPF) no suporta husi ONU. Nune’e ba programa ne’e ita harii ona lima iha Munisípiu Vikeke hodi prepara ba karau-timur nia susu-been,” Zaulino Sarmento Gomes dehan ba TATOLI, iha Postu Vikeke, Kinta ne’e.

Zaulino hatutan daudaun ne’e faze preparasaun ba grupu sira-ne’ebé FAO prepara ba produsaun karau susu-been, iha-ne’ebé molok implementasaun sei oferese formasaun ba membru sira.

“Agora ita iha ona faze kapasitasaun ba grupu lima. Grupu tolu mak ami oferese ona formasaun kona-ba haki’ak karau, fó-han karau no kuidadu karau. Semana oin ami sei kontinua oferese formasaun ba grupu rua ne’ebé seidauk hetan formasaun,” nia informa.

Zaulino hatutan bainhira formasaun ba grupu lima ne’ebé prepara ba produsaun karau susu-been hotu, iha fulan-Setembru sei halo Inseminasaun Artifisiál (IA) ka kazamentu kímiku ba karau mak teknolojia reprodusaun hodi hatama sperma karau-aman kualidade aas ba karau-inan nia uterus uza ekipamentu espesiál.

“Programa karau-timur susu-been ne’e ita-nia grupu lima ne’e oferese ona sira-nia karau hamutuk 216, hodi prepara ba Inseminasaun Artifisiál tanba fini (sperma) daudaun ne’e iha ona Timor no sei konserva iha kuarentina Dili. Tuir planu ne’e, fulan oin (Setembru) hahú distribui mai Munisípiu Vikeke hodi IA ba karau-inan sira, bainhira karau sira-ne’e hahoris hafoin hois karau nia susu-been,” nia hato’o.

Nune’e, nia dehan, ba futuru mak programa karau-timur susu-been ne’e di’ak FAO sei estabelese sentru produsaun hodi akumula karau susu-been sira husi grupu lima hafoin prosesa.

“Ita sei akompaña bainhira prosesu ba karau-timur susu-been ida-ne’e, kuandu progresu   di’ak, FAO sei harii tan sentru produsaun ida hodi halo prosesamentu susu-been ikus nian. Atu grupu sira hatama de’it iha sentru prosesamentu karau susu-been, depoiz prosesa ba Ministériu Edukasaun (ME) hodi distribui Programa Merenda Eskolár, balun prodús sai susu bubuk no susu-been balu prodús ba agar-agar sira. Ida-ne’e mak planu futuru nian,” nia subliña.

Entretantu, grupu lima ne’ebé FAO prepara ona mak  grupu ida  iha Suku Fatudere,  grupu haat Uma-Ua’in Kraik iha Postu Administrativu Vikeke Vila no  kada grupu membru na’in-20 no grupu balun membru na’in-25 nune’e totál membru grupu hamutuk na’in-110 ne’ebé sei sai benefísiáriu ba programa produsaun karau susu-been nian.

Jornalista: Vitorino Lopes da Costa

Editór: Xisto Freitas da Piedade