Programa CHANCE-TL benefisia labarik 7.639 iha Baukau no Vikeke hodi hametin nutrisaun komunidade

DILI, 27 Agostu 2026 (TATOLI) – Programa Hasa’e Saúde, Nutrisaun no Kuidadu Nutrisaun ba Labarik iha Timor-Leste (CHANCE-TL, sigla inglés) alkansa ona labarik hamutuk 7.639 iha munisípiu Baukau no Vikeke ho objetivu atu haforsa servisu nutrisaun bazeia ba komunidade no prevene má nutrisaun infantíl.
Programa ne’e implementa husi Governu Timor-Leste parseria ho Fundu Nasaun Unida ba Labarik (UNICEF), ho finansiamentu rihun €600 husi Governu Reinu Unidu, liuhusi Gabinete Negósiu Estranjeiru, Commonwealth no Dezenvolvimentu (FCDO).
Aleinde alkansa labarik rihun ba rihun, programa ne’e hasa’e ona kapasidade grupu apoiu ba inan hamutuk 112 no traballadór saúde hamutuk 86 iha Baukau no Vikeke hodi fornese akonsellamentu nutrisaun, hala’o triajen rotina ba má nutrisaun aguda, fasilita referénsia ba tratamentu, no promove prátika alimentasaun apropriada ba kosok-oan no labarik.
Reprezentante UNICEF ba Timor-Leste, Patrizia DiGiovanni, afirma katak CHANCE-TL dezeña la’ós de’it atu fó intervensaun direta ba labarik sira, maibé mós atu buka aprosimasaun ne’ebé bele hametin sistema jestaun nutrisaun iha tempu naruk.
“Ida-ne’e la’ós programa nasionál, nomós la’ós ba ema hotu. Ami-nia objetivu la’ós atu rezolve de’it kestaun ne’e, ami haree oinsá bele halo buat sira ho maneira diferente. Saida maka ami halo iha komunidade, oinsá ami hetan susesu no saida maka ami bele halo ho maneira diferente”, Patrizia hatete durante entrevista iha eskritóriu ONU nian, iha Kaikoli, kinta-feira ne’e.
Nia nota katak ho konkluzaun husi CHANCE-TL, UNICEF espera lisaun sira ne’ebé aprende durante programa ne’e nia implementasaun bele integra iha programa regulár husi ministériu relevante sira.
Diretór-Ezekutivu Konsellu Nasionál ba Seguransa no Soberania Ai-han no Nutrisaun Timor-Leste nian (KONSSANTIL), Comar Mendonça, rekoñese katak programa ne’e sai hanesan referénsia ida ba Governu no públiku, hatudu oinsá sira bele kontribui ba garante labarik sira hetan ai-han nutritivu tuir rekomendasaun dietétika sira.
“Laiha labarik ida mak husik hela iha kotuk. Ami hein katak projetu ne’e sei la’o nafatin, no ami hato’o ami-nia agradesimentu ba doadór sira ne’ebé bele halo nia implementasaun iha Baukau no Vikeke no sai posivel”, nia dehan.
Asesora Saúde no Xefe Ekipa Saúde iha Embaixada Inglaterra ba Indonézia no Timor-Leste, Julia Takahashi-Robertson, avalia katak CHANCE-TL hetan rezultadu pozitivu durante nia implementasaun tomak.
“Ha’u hanoin katak rezultadu sira exelente. Ami konsege alkansa labarik liu 7.000. Ami fó formasaun ba traballadór saúde na’i-86 no serbisu ho inan na’in-112 liuhusi grupu apoiu ba inan sira”, nia hatete.
Tuir Julia, aspetu xave ida husi programa ne’e maka nia aprosimasaun bazeia ba komunidade, ne’ebé permite inisiativa atu envolve feto no labarik sira, enkuantu simultaneamente komprende sira-nia nesesidade sira.
Programa ne’e mós kolabora ho Governu lokál sira, hodi asegura katak intervensaun sira la’ós akontese de’it iha nivel aas ka iha komunidade nia laran iha izolamentu, maibé liga nivel oioin atu hadi’ak labarik sira-nia moris.
CHANCE-TL konklui ona hafoin períodu implementasaun durante fulan 36 nia-laran. Atualmente, FCDO laiha planu atu habelar programa ne’e ba munisípiu sira seluk.
Maski nune’e, Julia espera katak rezultadu husi CHANCE-TL bele sai hanesan fundasaun no modelu ida ba Governu no parseiru dezenvolvimentu sira seluk atu kontinua ka hasa’e aprosimasaun ne’ebé hanesan.
“Ami haree programa ne’e hanesan fundasaun no modelu ida ne’ebé ema seluk bele harii. Bele habelar ho apoiu husi nasaun sira seluk ka kontinua husi Ministériu Saúde”, nia hatete.
Programa CHANCE-TL mós apoia diálogu nasionál kona-ba hametin sistema ai-han no hadi’a labarik sira-nia dieta durante loron 1.000 dahuluk moris nian, nune’e mós reforsa mekanizmu referénsia entre komunidade no servisu saúde sira. Programa ne’e implementa husi Timor Aid no Fundasaun Alola iha kolaborasaun ho servisu saúde munisípiu nian, ho apoiu husi UNICEF.
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora

