Autoridade Tilomar husu Governu reabilita irrigasaun

KOVALIMA, 28 Agostu 2026 (TATOLI) – Área natar potensial hamutuk ektare 717 ,iha Postu Administrativu Tilomar, Munisípiu Kovalima, maibé komunidade agrikultór sira uza de’it ektare 24 , tanba enfrenta problema irigasaun no falta ekipamentu agríkola ba agrikultor sira .
“Durante ne’e, ami submete relatóriu ba Autoridade Munisípiu no nível nasionál, liuliu ba ministériu relevante, kona-ba komunidade nia ezijénsia. Sira hakarak hala’o kultivasaun natar, maibé menus ekipamentu. Informasaun ne’e ami hato’o ona ba Diretór Agrikultura Munisípiu atu bele hato’o ba ministériu relevante no konsidera orsamentu iha munisípiu atu atende komunidade nia nesesidade,” Administrador Postu Administrativu Tilomar, Venansio Sarmento hato’o ba jornalista sira iha Tilomar.
Nia dehan presiza hadi’a hodi loke kanal irrigasaun atu fasilita komunidade bele asesu ba área natar sira ne’ebé abandonadu no aumenta fali atividade agríkola.
Iha fatin hanesan, Xefe Suku Lalawa, Jeferino de Jesus, hateten katak Suku Lalawa iha área natar potensial ektare hamutuk 186, maibé maioria abandonadu tanba falta sistema irrigasaun ne’ebé di’ak.
“Tuir ha’u nia observasaun, iha Suku Lalawa área natar potensial hamutuk 186 ektare ne’ebé abandonadu. Problema prinsipál mak sistema irrigasaun iha área refere la di’ak, nune’e komunidade la bele halo kultivasaun natar ho di’ak,” hateten Jeferino de Jesus.
Nia husu ba Governu atu tau atensaun ba hadi’a sistema irigasaun iha área natar sira, atu bele ajuda agrikultór sira fila fali ba kultivasaun no hasa’e produsaun hare kulit iha Postu Administrativu Tilomar.
Entertantu, Xefe Suku Casabauk, Octoviano Maia, mós hateten katak Governu liuhosi Servisu Agrikultura Munisípiu Kovalima fó ona apoiu makina eskavatór ba komunidade atu ajuda hadi’a no loke kanal irigasaun, maibé apoiu ne’e seidauk sufisiente.
“Kona-ba problema natar, ami sente katak presiza apoiu husi Governu, liuliu Ministériu Agrikultura. Rai ne’ebé potensial tebes ba natar kuaze liu ektare 200, maibé agora komunidade iha inisiativa ona atu kuda liu ektare 10,” hateten Octoviano Maia.
Área natar potensial iha Postu Administrativu Tilomar hamutuk ektare 717 , kompostu husi Suku Lalawa ektare 186 , Beiseuk ektare 81 , Casabauk ektare 200 no iha Suku Maudemo ektare 250. Husi totál área potensial ne’e, komunidade uza de’it ektare 24 , enkuantu maioria seidauk kultiva, tanba falta kanal irigasaun no asesu ba bee.
Ho hadi’a infra-estrutura irigasaun no aumenta apoiu ekipamentu agríkola, autoridade lokal sira hein katak área natar sira ne’ebé agora abandona bele uza fali hodi hasa’e produsaun hare kulit no hadi’a moris no ekonómia komunidade agrikultór sira iha Postu Administrativu Tilomar.
Jornalista: Celestina Teles
Editór: Florencio Miranda Ximenes

