“Konsulta populár loron istóriku ne’ebé lori ita halo reflesaun ho kle’an”
DILI, 28 Agostu 2026 (TATOLI)—Prezidente Konsellu Diretivu TATOLI, Noémio Falcão, hateten Timor-Leste selebra loron konsulta populár ba da-27 ne’e hanesan reflesaun ida atu timoroan aprende husi luta, sakrifísiu povu nian no oinsá uza liberdade hodi harii nasaun ne’ebé justu, demokrátiku no prospéru.
“Loron konsulta populár sai hanesan momentu ida-ne’ebé marka desizaun Timor-Leste nian atu determina futuru ba ukun-an. Konsulta popukár sai patromóniu polítiku no loron istóriku ne’ebé lori ita ohin halo reflesaun ho kle’an,” Prezidente Konsellu Diretivu ne’e hateten liuhusi diskursu iha abertura ba serimónia diálogu ho topiku “Hametin Nasionalizmu no Patriotizmu hodi Dezenvolve Timor-Leste” ne’ebé Agência TATOLI organiza hodi selebra loron konsulta popular ba da-27, iha iha Faról, ohin.
Nia hatutan, povu ida uluk fó ona nia kontribuisaun iha ukun rasik an, entaun povu ida agora tenke iha responsabilidade boothanesan líder polítiku, instituisaun Estadu, sosiedade sivíl, mídia no sidadaun hotu hodi garante katak valór sira-ne’ebé povu defende iha tinan 1999 sei la lakon iha dalan klaran.
Oradór Reprezentante Juventude, Imanuel Lobato, hateten tinan 27 husi konsulta populár mak deside Timor-Leste ohin loron sai nasaun ida-ne’ebé soberanu. Ida-ne’e atu fó reflesaun ida ba ema hotu katak labele halimar ona atu servisu ba Estadu tanba tinan 27 ne’e sakrifísiu la’ós prezente ne’ebé feitu.
“Maske ita-nia nasaun ne’e sei joven maibé konsege atrai ema hakarak mai investe ita-nia rai tanba ita iha rikusoin, maibé se joven sira mak laiha preparasaun hodi asume responsabilidade ida-ne’e entaun ita presiza halo reflesaun ho didi’ak,” nia dehan.
Juventude sira iha era agora dalaruma hanoin katak luta ba ukun-an ne’e fasíl maibé ne’e difisíl. Entaun tinan 27 ne’e fó esperiénsia ita katak atu prepara an hodi sai patriota no nasionalista ne’ebé di’ak hodidefende Timor-Leste nia soberánia.
“Konsolida ema hotu-hotu iha ne’e hodi servisu hamutuk ho autoridadd Estadu nian ba dezenvolvimentu nasionál, tanba ne’e joven tenke sai inspiradór,” nia hateten.
Fundadór RENETIL, Carlos Joky, dehan memória nasionalizmu ba ukun rasik-an iha konseitu tolu hanesan memória, istória no nasionalizmu, ne’ebé iha ligasaun ba malu tanba se laiha espirítu nasionalizmu no patriotizmu entaun labele iha ukun rasik-an
“Luta ida-ne’e iha momentu ne’e difisíl no risku tebes hanesan ami estudante sira tempu uluk lakon bolsa estudu tama kadeia no balun mak lakon vida,” nia afirma.
Ko’alia kona-ba memória istória no nasionalizmu, iha komemorasaun loron konsulta popular ne’e hodi hanoin hikas buat ne’ebé timoroan sira halo iha pasadu rhodi ekolla faktu sira hotu atu promove rekonsiliasaun ida-ne’ebé di’ak no unidade ne’ebé metin liu.
Enkuantu iha oportunidade ne’e mós, Ajénsia TATOLI mós atribui prémiu ba manán-na’in sira iha kompetisaun certame, kompetisaun hakerek kreativu husi patrosinadór sira.
Iha kompetisaun sertame nian, manán-na’in dahuluk husi eskola sekundária São Pedro ho valór 1075 no osan hamutuk $500, manán na’in daruak husi eskola sekundária São Miguel Arcanjo, ho valór 725 no osan $300 no manán na’in datolu husi eskola sekundária Katólika Cristal Dili ho valór 675 no osan hamutuk $200.
Kompetisaun hakerek kreativu 1°lugár husi jornalista Independente Cristina Ximenes ho pontus hamutuk 86 no osan ho montante $500, segundu lugár husi jornalista Dili Post, Azacsi Quintão, ho pontus 63 no osan hamutuk $300, iha terseiru lugár husi jornalista Luluwari, Cesar Pires, ne’ebé konsege akumula pontus 60 no osan hamutuk $200.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes
