Lansa ona fatuk dahuluk konstrusaun merkadu modernu iha Lautein

LAUTEIN, 28 Agostu 2026 (TATOLI)—Ministériu Komérsiu no Indústria liuhusi Diresaun Dezenvolvimentu Ekonomia Lokál, Sesta ne’e, lansa fatuk dahuluk ba projetu foun konstrusaun merkadu modernu iha Postu Administrativu Lospalos, Munisípiu Lautein.
Ministru Komériu no Indústria, Filipus Nino Pereira, hateten lansamentu ne’e haforsa ekonomia tanba ekonomia mak sai sentru ba dezenvolvimentu.
“Ohin loron ita integra ita-nia ekonomia ba ekonomia globál no rejionál. Entaun, saida mak ita halo mak merkadu tenke nakloke no halo atividade barak-barak iha ne’ebá,” Nino dehan ba jornalista sira iha Lautein.
Nia esplika katak merkadu mak solusaun ida hodi halo transasaun entre konsumidór no vendedór sira, entaun presiza ema hotu nia kolaborasaun no sentidu pertense nune’e bele finaliza ho di’ak no lais.
Iha parte seluk, Vise Primeiru-Ministru, Mariano Assanami Sabino, afirma kompañia referidu bele finaliza obra ne’e ho sedu di’akliu, nune’e bele fasilita komunidade Lautein hodi buka moris no aumenta dezenvolvimentu ekonomia lokál.
“Mai ita hamutuk apoiu kompañia hodi dudu konstrusaun merkadu modernu ne’e ho di’ak, susesu no espera labele to’o tinan rua, nune’e ita bele inaugura ona,” nia espera.
Aleinde ne’e, reprezentante komunidade Lautein, Camilo Pereira, tenik maski halo merkadu foun maibé Governu tenke prepara no hatudu fatin para vendedór sira bele tau sira-nia sasán.
Nia haktuir komunidade barak mak hela hale’u merkadu ne’e, maibé la’ós sira mak hakarak harii uma ne’ebá, más Prezidente Autoridade sesante mak haruka.
“Fó tempu ba ami hodi aruma ami-nia sasán, no sá loron mak ami sai tenke fó espasu ba ami. Fó informasaun ba ami antes fulan ida hanesan ne’e para ami bele aruma,” nia sujere.
Camilo hateten nia koopera ho Estadu hodi realiza konstrusaun merkadu modernu ne’e maibé tenke fó tempu ba sira atu aruma sira-nia sasán.
Projetu konstrusaun merkadu modernu ne’e utiliza rai ektare tolu (3) ho andár rua inklui terminál no estasionamentu.
Projetu ida-ne’e klasifika hanesan Grande Projetu, ho títulu Konstrusaun Foun Merkadu Munisipál Lautein hosi Ministériu Komérsiu, Indústria no Ambiente (owner project), implemeta hosi Kompañia DIVITA CO. Unip, Lda, ho montante kontratu $7.163.904,08, hetan supervizaun hosi Konsultant PT. Kanta Karya Utama (Indonesia) in JV supervuk ho Jenetbi Gurner Unipessoal, Lda (Timor-Leste), ho orsamentu $450.000.00. Obra ida-ne’e sei implementa durante períodu tinan rua nia laran (sura hosi loron lansamentu ne’e).
Entretantu, Prezidente Autoridade Munisípiu (PAM) Lautein, Melio de Jesus hein katak ho lansamentu projetu konstrusaun Merkadu Munisipál Lautein ne’e konstrusaun bele la’o ho di’ak, seguru, no hetan susesu tuir objetivu mak determinadu.
“Ohin nu’udár loron importante ida ba populasaun Munisípiu Lautein, tanba ita hahú ona faze foun ba dezenvolvimentu ekonomia lokál liuhusi lansamentu ofisiál merkadu foun. Ida-ne’e sei sai fundasaun ba atividade ekonomia komunidade, liuliu projetu konstrusaun Merkadu Munisipál Lautein,” Melio dehan ba jornalista sira iha Lautein.
Autoridade Munisipál ne’e subliña merkadu modernu ne’e alvu ba agrikultór, peskadór, komersiante ki’ik, ne’ebé sei fó ambiente seguru no moos, inklui fó ambiente ida-ne’ebé mak dignu no adekuadu ba maluk negosiante sira.
Aleinde ne’e, tuir Melio, merkadu ida-ne’e sei fó impaktu direta ba empregu, liuhusi oportunidade serbisu ba komersiante, transportadór, seguransa, no serbisu apoiu seluk.
Nune’e mós, merkadu modernu ne’e sei aumenta rendimentu munisípiu (reseita lokál) liuhusi taxa merkadu no lisensa komersiál, ne’ebé bele filafali ba investimentu iha infraestrutura públika seluk hanesan estrada, saneamentu no servisu sosíál báziku sira seluk.
Ikus, Melio informa, merkadu ida-ne’e sei fortalese ligasaun ekonomia entre área rurál no urbanu, tanba fó fasilidade ba distribuisaun produtu husi suku no aldeia ba sentru komérsiu munisipál, hodi hamenus kustu transporte no aumenta asesibilidade ba merkadu.
“Ho razaun sira-ne’e hotu, projetu konstrusaun foun Merkadu Munisipál Lautein la’ós de’it obra fíziku, maibé investimentu estratėjiku ba futuru ekonomia Munisípiu Lautein tomak, ne’ebé sei fó benefísiu ba jerasaun agora no jerasaun oin-mai,” nia dehan.
Partisipa iha lansamentu ne’e kompostu husi membru Governu sira; Membru Parlamentu Nasionál, Dirijente Autoridade Munisipál Lautein no Postu Administrativu, Reprezentante Veteranu, Lideransa Komunitária hosi suku sira, Reprezentante Veteranu, Reprezentante Relijioza, Reprezentante Setór Privadu, Reprezentante Organizasaun Sosiedade Sivíl, Inan-Aman, Juventude, Estudante no komunidade Lautein-oan.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade

