Top

Liurai Harald hosi Noruega mate ho tinan 89

Liurai Harald V husi Noruega/ Imajen foti husi AP Photo/ Francisco/Norwaynews.com.

DILI, 28 Agostu 2026 (TATOLI) – Liurai Noruega nian, Harald V, mate ho tinan 89, hafoin lori ba ospitál iha semana kotuk hodi hetan tratamentu ba moras raan ne’ebé nia hasoru.

Palásiu iha Oslo hatete katak nia mate ho dame iha tuku 06:35 oras lokál (04:35 GMT) iha loron-sesta iha ospitál nasionál iha Oslo. Bandeira liurai nian iha palásiu nia kakuluk tún ona ba metade.

Iha oras 24 nia laran antes nia mate, membru sira hosi família liurai nian vizita ona liurai, no ema lubun boot tau ona ai-funan sira iha palásiu.

Harald mak liurai dahuluk ne’ebé moris iha Noruega dezde sékulu XIV. Nia hetan susesu hosi nia oan-mane Haakon.

Hafoin tinan 35 iha tronu, nia sei hanoin hanesan figura ida ne’ebé populár, ho hanoin reforma nian ne’ebé moderniza monarkia, hakotu tradisaun hodi kaben ho ema bainbain ida, no sai hanesan forsa unifikadora ida durante tempu susar liu iha Noruega.

Observadór liurai sira deskreve nia hanesan figura ida ne’ebé bele hakbesik, respeitadu no hadomi — “avó” ida ba nasaun no “liurai povu nian”, títulu ida ne’ebé nia aman mós kaer, Liurai Olav V.

Nia husik hela nia feen besik tinan 58, Liurai-feto Sonja; nia oan-feto, Prinseza Märtha Louise; nia oan-mane, Liurai foun Haakon; no bei-oan na’in-neen.

Biografia

Liurai Harald V hosi Noruega, ne’ebé mate iha loron-sesta ne’e ho tinan 89, distinge hanesan monarka ida modernu liu iha Eskandinávia.

Liurai, ne’ebé ukun ona dezde 1991, hetan rekoñesimentu luan tanba rekonsilia tradisaun liurai nian ho valór demokrátiku kontemporáneu sira.

Moris iha loron 21 fulan-Fevereiru tinan 1937, iha Skaugum, Harald sai hanesan liurai-mane dahuluk ne’ebé moris iha rai Noruega nian ne’ebé sa’e ba tronu dezde idade média nia rohan.

Tuir invazaun Nazi nian iha Noruega iha tinan 1940 durante Funu Mundiál Daruak, liurai-mane—iha tempu ne’ebá ho tinan tolu—hetan obrigasaun ba ezíliu ho nia inan no alin-feto sira, pasa nia infánsia iha Washington, D.C., tuir konvite pesoál hosi Prezidente Estadus Unidus nian Franklin D. Roosevelt.

Bainhira fila ba nia rain iha tinan 1945, nia hakotu lisan liurai nian ne’ebé iha ona sékulu barak hodi sai membru dahuluk hosi família liurai Noruega nian ne’ebé tuir eskola públika.

Tuir mai nia kompleta nia formasaun iha Akademia Militár Noruega no iha Koléjiu Balliol, Oxford.

Istória Domin ida

Kapítulu ida ne’ebé define Harald nia moris maka nia romanse durante dékada ida ho Sonja Haraldsen, ne’ebé la’ós moris nobre. Ninia kazamentu ho Sonja hamosu debate polítiku no konstitusionál ne’ebé maka’as.

Hasoru opozisaun hosi família reál, prínsipe joven ne’e fó-sai ultimatu ida ne’ebé metin ba nia aman, Liurai Olav V. Nia deklara katak sé nia labele kaben ho Sonja, nia sei sai solteiru ba moris tomak – movimentu ida ne’ebé bele lori ba liña reál noruegés nia rohan.

Ho konsentimentu finál hosi governu no parlamentu, kaben-na’in sira kaben iha tinan 1968—eventu markante ida ne’ebé ajuda moderniza relasaun monarkia nian ho públiku.

Paixaun

Harald reprezenta Noruega iha vela iha Jogu Olímpiku Veraun tolu tuituir malu: Tókiu (1964), Sidade Méxiku (1968), no Munique (1972).

Nia atinji nivel exelénsia ida ho klase mundiál, hodi manán medalla sira iha kampionatu mundiál no europeu sira.

Promove toleránsia

Iha nia knaar konstitusionál nu’udar xefe Estadu, Harald hetan rekoñesimentu tanba promove toleránsia no unidade nasionál.

Ninia diskursu ne’ebé hetan aklamasaun luan iha 2016 bolu atensaun globál hodi esplísitu defende liberdade relijioza no rekonsiliasaun ho populasaun Sami indíjena Noruega nian.

Rekuza atu rende tronu

Maski hasoru problema saúde oioin iha tinan hirak ikus ne’e, Harald hatete beibeik katak nia sei nunka rende hosi tronu.

Hodi sita juramentu konstitusionál solene ne’ebé nia halo iha parlamentu noruegés nia oin—Storting—iha 1991, nia defende katak nia kompromisu atu serbí Noruega mak ba moris tomak.

Kombate moras

Liurai ne’e tama iha Ospitál Nasionál Oslo nian iha loron 17 fulan-Agostu tanba infesaun baktéria ida iha nia raan. Nia simu hela tratamentu antibiótiku ba infesaun ne’e.

Palásiu fó-sai iha Kinta-feira katak Liurai-mane Haakon no Liurai-feto Sonja kansela ona sira-nia kompromisu sira ne’ebé maka marka ona hafoin atualizasaun ikus liu kona-ba Liurai nia saúde.

Haakon, Liurai nia oan-mane boot no erdeiru, serbisu nu’udar rejente enkuantu nia aman sei iha ospitál.

Uma Reál fó-sai ona antes katak Liurai nia moras iha relasaun ho tratamentu kortizona ba anemia emolítika. Ai-moruk ne’e kauza retensaun líkidu iha nia isin.

Anemia emolítika mak kondisaun ida ne’ebé raru iha ne’ebé glóbulu mean sira hetan destruisaun lalais liu duké isin bele enxe sira. Ida-ne’e bele sai ereditáriu ka dezenvolve iha tempu tuirmai iha moris.

Harald hasoru ona problema saúde oioin iha tinan hirak ikus ne’e no presiza tratamentu ospitál iha okaziaun oioin.

Iha Fevereiru, nia lori ba ospitál ida iha Illa Kanáriu sira bainhira iha férias no hetan tratamentu ba infesaun kulit nian.

Iha 2024, nia moras durante férias privadu ida iha Malázia no simu pacemaker temporáriu ida. Tuir mai nia tula fali ba Noruega iha aviaun médiku ida, iha ne’ebé médiku sira implanta pacemaker permanente ida.

Fonte: NTB – The Norwegian News Agency/Anadolu
Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

Sponsored
error: Content is protected !!