MF husu Governu Indonézia apoiu haforsa auditória interna iha Instituisaun Estadu

DILI, 31 Agostu 2026 (TATOLI)–Timor-Leste liuhusi Vise-Ministra Finansa, Regina de Jesus de Sousa husu Governu Indonézia atu aumenta apoiu tékniku ba haforsa auditória interna iha instituisaun Estadu hotu-hotu, nu’udar parte husi reforma jestaun finansa públika.
Nia hateten, haforsa funsaun auditória interna nesesáriu atu asegura prosesu planeamentu, orsamentasaun, ezekusaun to’o responsabilizasaun hala’o tuir prinsípiu governasaun di’ak, transparénsia no responsabilidade.
“Ha’u mós hakarak konvida Governu Indonézia atu aumenta apoiu no kooperasaun iha área auditoria interna, la’ós de’it iha nivel sentrál, maibé mós iha instituisaun no entidade Governu hotu-hotu ne’ebé iha papel ba jestaun finansa,” Vise-Ministra relata iha edifísiu Ministériu Finansa Dili, ohin.
Nia hein katak esperiénsia no koñesimentu tékniku Indonézia nian bele kontinua fahe ba Timor-Leste liuhusi hadi’a kapasidade auditór sira, dezenvolve metodolojia auditória bazeia ba risku no haforsa sistema kontrolu interna Governu.
“Auditória interna la’ós de’it instrumentu atu buka sala hafoin akontese maibé iha papel importante atu prevene risku, hadi’a prosesu no asegura rekursu públiku uza ho efetivu no responsabilidade,” nia hateten.
Tanba ne’e, nia dehan, Timor-Leste hein apoiu husi Indonézia ne’ebé estrutura liután no sustentável atu haforsa auditoria interna iha instituisaun Governu oioin. Tanba kooperasaun entre nasaun rua iha área jestaun finansa hahú ona husi 2023, no iha inísiu foka liu ba estudu reforma no padraun kontabilidade setór públiku no privadu.
Iha fatin hanesan, Koordenadór Funsaun Ekonómika no Kooperasaun Téknika KBRI Dili, Banga Malewa, hateten kooperasaun entre nasaun rua sei kontinua to’o 2027 no sei estende la’ós de’it ba dezenvolvimentu padraun kontabilidade públiku no privadu, maibé mós inklui tributasaun, jestaun ativu, empréstimu no Parseria Públiku-Privadu (PPP).
“Indonézia kompromete atu apoia haforsa setór finanseiru Timor-Leste, liuhusi preparasaun regulasaun nomós hadi’a kapasidade rekursu umanu,” nia hateten.
Enkuantu tuir Vise-Diretór Área Finansas no Jerál PKN STAN, Mediya, hateten katak área sira ne’e la’ós servisu ketak-ketak maibé parte hosi ekosistema ida iha reforma jestaun finansa.
“Reforma auditória presiza instituisaun ne’ebé forte, governasaun di’ak, dadus ho kualidade, sistema ne’ebé efetivu no rekursu umanu ne’ebé kompetente,” nia afirma.
Tanba ne’e, nia dehan, objetivu hosi kooperasaun Indonézia–Timor-Leste la’ós de’it atu prodús dokumentu estudu, maibé atu hari’i baze reforma ne’ebé bele kontinua dezenvolve no haforsa kapasidade institusionál Timor-Leste.
“Ami mai Timor-Leste la’ós de’it atu fahe buat ne’ebé ami halo. Ami mai atu rona, la’o hamutuk no dezenvolve hamutuk,” nia hateten.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes

