Preladu Bispu Na’in-Haat sai ai-riin ba povu no nasaun TL

DILI, 01 Setembru 2026 (TATOLI)—Bispu Dioseze Dili, Don Norberto do Amaral, liuhusi nia omília katak Preladu Bispu Na’in-Haat sai ai-riin ba povu no rai ida-ne’e.
“Fizikamente sira laiha ona iha ita-nia leet maibé sira-nia restu mortál iha ona ita-nia leet, ne’ebé ita simu ho laran ksolok. Sira sai ai-riin ba tenda ida-ne’e no sira sai duni rai nia ain, ne’ebé harii, hametin, haburas rai ida-ne’e bá-oin hodi sai nafatin ba jerasaun sira tuirmai,” Don Norberto dehan iha selebrasaun Misa Solene ba Preladu Bispu Na’in-Haat (4): Don Jaime Garcia Goulart, Bispu Dioseze Dili (1941–1967), Don José Joaquim Ribeiro, Bispu Dioseze Dili (1967–1977), Administradór Apostóliku Dioseze Dili (1978–1983), Monseñór Martinho da Costa Lopes no Bispu Dioseze Dili (2004–2015), Don Alberto Ricardo da Silva, iha Tasi-Tolu, Tersa ne’e.
“Hodi hanoin katak restu mortál iha ita-nia leet bele sai sinál ida katak sira hamutuk ho ita. Sira sai duni matadalan ba ita-nia moris no sai banati kmanek ba ita. Tanba ne’e, ita tuku tuur hodi hanai ba Na’i Maromak no agradese hodi hamriik iha sira restu mortál hodi husu deskulpa ba ita-nia sala sira-ne’ebé ita halo ona,” Bispu Dioseze Maliana dehan.
Aleinde ne’e, Arkidioseze Metropolitana Dili, Don Vergílio do Carmo Kardeál da Silva, agradese ba hotu-hotu tantu Governu, seguransa, forsa defeza, Igreja, inklui Dioseze sira iha Portugál nia kontribuisaun hotu ne’ebé lori Urna Bispu na’in-tolu to’o mai Timor-Leste no konsuladu Bali ne’ebé halo preparasaun hodi simu no tranzlada mai Timor-Leste.
Oráriu transladasaun Monseñór Martinho nian ba Postu Administrativu Laleia iha aban (02/09). Nune’e mós, Don Jaime Garcia Goulart sei bá Vizita Institutu Superiór Filozofia no Teknolojia (ISFIT), enkuantu Bispu Don Alberto Rircado no José Joaquim Ribeiro hela nafatin iha-ne’e (Esplanada Tasi-Tolu).
Igreja nafatin loke espasu ba sarani sira atu halo orasaun iha Esplanada Tasi-Tolu ba Urna Bispu sira, tuir lista ne’ebé fó-sai tiha ona to’o loron 09 Setembru kalan no iha 10 Setembru halo despedida no haloot iha lorokraik iha Katedral Dili.
Nu’udár momentu atu hametin fiar
Entretantu, komunidade Katólika halibur hamutuk iha Tasi-Tolu hodi selebra Misa Solene ba Bispu na’in-haat, nu’udár momentu ida atu hametin fiar, unidade no memória ba líder relijiozu sira-ne’ebé fó sira-nia moris ba serbí Igreja no povu ida-ne’e.
Tasi-Tolu, ne’ebé durante tinan barak sai nu’udár fatin importante ba peregrinasaun no selebrasaun relijioza iha Timor-Leste, nakonu ho fiar no devosaun hosi sarani sira. Ema sira maihusi parte oioin, balun ho família, balun ho grupu komunidade, hodi partisipa iha misa no fó omenajen ba Bispu sira.
Iha observasaun ne’ebé hala’o iha ambiente misa solene nakonu ho ho orasaun, kanta no litúrjia. Nia sai mós hanesan momentu memória atu lembra fali kontribuisaun Bispu sira ba dezenvolvimentu Igreja, formasaun lideransa relijioza, edukasaun no servisu ba komunidade.
Iha ambiente misa solene ne’e, sarani sira hateke ba Krús no altar ho silénsiu. Orasaun sira-ne’e sarani sira hasa’e hanesan símbolu esperansa no kanta relijioza sira prenxe espasu sagradu. Tanba memória ohin iha Tasi-Tolu sai istória ida importante ba sarani Timor-Leste. Tanba maski bispu na’in haat mate ona maibé ninia dedikasaun no serbí Igreja no povu ida-ne’e nunka lakon hosi ema ida nia hanoin no sai ezemplu ba sarani sira-ne’ebé sei moris.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade

