Top

Vanuatu prosesa Fransa bá Tribunál Internasionál Justisa

Tribunál Internasionál Justisa. Imajen foti husi Anadolu

DILI, 03 Setembru 2026 (TATOLI) – Nasaun hosi Pasífiku Súl, Vanuatu hahú ona asaun legál hasoru Fransa kona-ba soberania hosi illa sira ne’ebé disputa tanba la konsege resolve liuhusi negosiasaun bilaterál, haktuir hosi komunikadu ofisiál.

“Vanuatu aprezenta ona prosesu ida hasoru Fransa iha Tribunál Internasionál Justisa nian (TIJ) kona-ba soberania iha illa sira Umaenupne (Matthew) no Umaeneg/Leka (Hunter) no delimitasaun ba fronteira marítimu ida entre Vanuatu ho Nova Kaledónia,” fó-sai iha loron-kuarta ne’e hosi Gabinete Primeiru-Ministru nasaun illa nian.

TIJ, ho sede iha Haia, Olanda, konfirma katak Vanuatu hatama kazu iha inísiu semana ne’e – iha loron-segunda – kona-ba disputa illa nian no mós “estabelesimentu hosi fronteira marítima úniku entre zona ekonómiku eskluzivu sira no plataforma kontinentál Vanuatu no Fransa nian (ho respeitu ba Nova Kaledónia).”

Nova Kaledónia sai kolónia franseza iha tinan 1853

Iha nia petisaun ba Tribunál Internasionál Justisa nian (TIJ), Vanuatu afirma katak illa sira “sempre halo parte iha Vanuatu, kleur antes kolonizasaun,” fó-sai gabinete Primeiru-Ministru nian.

Vise-Primeiru-Ministru nasaun illa nian, Johnny Koanapo.

Vise-Primeiru-Ministru nasaun illa nian, Johnny Koanapo, hatete: “hafoin negosiasaun formál sira no dékada barak hosi envolvimentu diplomátiku ne’ebé laiha rezultadu, sai evidente katak desizaun judisiál ida oferese dalan ne’ebé klaru liu ba solusaun ida ne’ebé dura no rekoñesidu internasionalmente.”

Koanapo, ne’ebé hanesan mós negosiadór prinsipál Vanuatu nian kona-ba fronteira marítima sira, soberania no deskolonizasaun, hatete katak illa sira “pertense ba povu Vanuatu nian no katak proteje integridade territoriál nasaun nian hanesan fundamentál ba nia nasionalidade.”

“TIJ hanesan mekanizmu ne’ebé lejítimu no konstrutivu liu atu rezolve disputa sira entre Estadu sira no Fransa hanesan kampeaun globál ida ba direitu internasionál no orden bazeia ba regra sira. Konkorda atu partisipa iha prosesu sira TIJ nian sei hatudu ninia kompromisu kleur ona ba prinsípiu sira-ne’e,” nia hatete.

Tuir komunikadu, negosiasaun bilaterál sira ho Fransa “la konsege rezolve disputa ida-ne’e, maske iha esforsu sira ne’ebé la’o hela hosi parte rua.”

“Refere asuntu ida-ne’e ba TIJ maka konsistente tomak ho orden internasionál bazeia ba regra sira no ho prinsípiu sira ne’ebé maka Vanuatu no Fransa defende,” nia hatutan.

TIJ deklara katak pedidu Vanuatu nian transmite ona ba Fransa

“Laiha asaun ida maka sei foti iha prosesu sira exetu no to’o Fransa konkorda ho Tribunál (TIJ) nia jurizdisaun iha kazu ne’e,” nia hatete.

Notisia relevante: PM Vanuatu Halo Sorumutu Ho Xanana

Fonte: Anadolu
Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!