LDC adota Deklarasaun Dili ba COP31
DILI, 04 Setembru 2026 (TATOLI)–Grupu Nasaun Menus Dezenvolvidu (LDC) adota ona “Deklarasaun Dili” ho pontu 26 hodi define pozisaun komún iha negosiasaun mudansa klimátika ba Konferénsia COP31 iha Antalya, Turkia, iha fulan-Novembru.
Deklarasaun ne’e adota iha loron ikus Sorumutu Estratéjiku no Ministeriál LDC nian ne’ebé hala’o husi loron 01 to’o 04 setembru iha salaun Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK) Dili no halibur nasaun membru hamutuk 44.
Enviadu Espesiál Timor-Leste ba Asuntu Klimátiku no Prezidente Grupu LDC, Adão Barbosa, dehan Deklarasaun Dili estabelese mensajen xave no prioridade sira ne’ebé LDC sira sei defende hamutuk iha COP31.
“Reuniaun ne’e konklui ho adosaun Deklarasaun Dili nian, ne’ebé defini mensajen xave sira no área prioritáriu sira hodi defende hamutuk iha COP31,” Adão Barbosa hateten.
Nia dehan, prioridade prinsipál LDC nian maka hametin finansiamentu klimátiku. Maski LDC sira kontribui uitoan ba emisaun gás estufa globál, maibé sira mak vulnerável liu ba impaktu mudansa klimátika.
Iha deklarasaun ne’e, LDC sira husu ba nasaun dezenvolvidu no komunidade internasionál atu aumenta maka’as finansiamentu klimátiku, liu-liu ba adaptasaun.
Pontu importante sira inklui aumenta finansiamentu ba adaptasaun to’o dala tolu, fasilita asesu ba fundu klimátiku sira ne’ebé eziste ona, hametin fundu ba Lakon no Estragu atu responde lalais ba dezastre hanesan inundasaun no rai-monu, tranzisaun Justa ba enerjia moos ne’ebé konsidera sirkunstánsia nasaun ida-idak no apoiu teknolójiku no kapasitasaun ba rekursu umanu
“Presiza iha fundu ne’ebé sufisiente ba lakon no prejuízu sira, atu nune’e bele responde lalais ba nesesidade nasaun membru afetadu sira nian,” nia afirma.
Iha mitigasaun, LDC sira husu nasaun emisór boot sira atu foti desizaun konkreta hodi hamenus emisaun no atinji objetivu hodi limita aumentu temperatura globál ba 1,5 grau Celsius.
Prezidente LDC dehan membru sira sei hametin aliadu ho grupu seluk hanesan Aliansa Estadu Illa Ki’ik no Grupu Negosiasaun Afrikanu hodi hetan apoiu boot liu iha COP31.
“Ami hein katak Deklarasaun Dili sei hetan konsiderasaun husi ami nia aliadu sira, tanba iha negosiasaun globál ami presiza apoiu husi bloku sira seluk,” nia dehan.
COP31 sei hala’o iha Antalya, Turkia, husi loron 08 to’o 21 novembru 2026.
Jornalista : Hortêncio Sanchez
Editór : Cancio Ximenes
