Governu inaugura Ponte Baskula iha Postu Integradu Fronteira Salele

KOVALIMA, 05 Setembru 2026 (TATOLI)–Governu liuhusi Ministériu Finansa (MF), Sábadu ne’e, inaugura Ponte Baskula iha Postu Integradu Fronteira (PIF) Salele, Postu Administrativu Tilomar, Munisípiu Kovalima, hodi hametin sistema kontrolu no jestaun reseita Estadu iha fronteira.
Inaugurasaun ne’e hala’o husi Ministra Finansa, Santina J. R. F. Viegas Cardoso, akompañadu husi Sekretáriu Estadu Toponímia no Urbana, Germano Brites, no Prezidente Autoridade Munisípiu Kovalima, Miguel Armada Cardoso, hamutuk ho reprezentante sira husi instituisaun relevante.
Ministra Finansa, Santina Cardoso, dehan instalasaun Ponte Baskula ne’e reprezenta kompromisu Governu nian atu kontinua moderniza sistema kontrolu iha fronteira, hadi’a jestaun reseita Estadu no proteje patrimóniu públiku.
“Ha’u hakarak mós hato’o apresiasaun no rekoñesimentu ba ekipa téknika, ministériu no instituisaun relevante sira, inklui Diresaun-Jerál Servisu Korporativu, Autoridade Aduaneira no parseiru hotu-hotu ne’ebé kontribui iha prosesu implementasaun projetu ida-ne’e,” ministra dehan iha serimónia inaugurasaun iha PIF Salele.
Projetu Ponte Baskula ne’e hala’o liuhusi Kontratu Públiku Númeru 085/2023, ho valór globál US$140.800,00, ne’ebé ezekuta husi Kompañia Mota Loes Unipessoal, Lda, hodi instala sistema Ponte Baskula ho teknolojia Mettler Toledo.
Santina tenik Ministériu Finansa nia kna’ar la’ós de’it atu jere orsamentu, rekursu no konta Estadu, maibé mós buka medida no projetu infraestrutura sira-ne’ebé bele asegura fasilidade Estadu nian uza ho responsabilidade.
“MF nia kna’ar la’ós de’it jere orsamentu, rekursu no konta Estadu, maibé mós atu buka medida oinsá atu projeta no dezenvolve ita-nia infraestrutura sira, hodi asegura fasilidade Estadu sira hotu utiliza ho responsabilidade,” nia esplika.
Ministra hateten katak instalasaun Ponte Baskula iha PIF Salele iha importánsia boot tanba ekipamentu ne’e permite atu sukat no determina pezu transporte, liuliu kamioneta no veíkulu komersiál sira.
Aleinde ne’e, nia informa, mekanizmu kontrolu ne’e importante atu asegura katak veíkulu ne’ebé lori karga ho pezu liu limite ne’ebé determina, kumpre obrigasaun legál no fiskál ne’ebé aplikadu.
Ba kamioneta sira-ne’ebé ho pezu liu 18 tonelada, kontrolu liuhusi Ponte Baskula. Importante atu asegura katak taxa no obrigasaun sira-ne’ebé tenke selu ba Estadu rekolla ho loos, transparente no responsável.
“Ponte Baskula permite ita sukat no determina pezu transporte, liuliu kamioneta no veíkulu komersiál sira. Objetivu mak atu asegura katak veíkulu ne’ebé transporta karga ho pezu liu limite ne’ebé determina, kumpre obrigasaun legál no fiskál ne’ebé aplika,” Santina esklarese.
“Tanba ne’e, Ponte Baskula la’ós simplesmente ekipamentu tékniku, maibé nu’udár instrumentu ida atu hametin kontrolu, aumenta transparénsia, proteje reseita Estadu no garante kumprimentu ba regra sira,” ministra hatutan.
Governu iha tinan rua liubá kotuk, hahú ona implementa sistema kontrolu hanesan ne’e iha PIF Batugadé. Rezultadu husi implementasaun iha Batugade hatudu sinál pozitivu, liuliu iha redusaun movimentasaun kamioneta ho pezu liu 18 tonelada ne’ebé tama liuhusi fronteira Batugadé.
Maibé, Ministra Finansa hateten katak movimentasaun veíkulu ho pezu boot kontinua buka dalan alternativa liuhusi Salele tanba iha tempu ne’ebá Ponte Baskula seidauk disponivel.
“Ita mós observa katak movimentasaun veíkulu ho pezu boot kontinua hetan dalan alternativa liuhusi Salele, tanba Ponte Baskula seidauk disponivel. Situasaun ida-ne’e hatudu klaramente katak kontrolu iha fronteira tenke kompletu, koordenadu no konsistente,” nia dehan.
Nia salienta katak importánsia Ponte Baskula la’ós de’it kona-ba aumentu reseita Estadu, maibé mós iha dimensaun importante seluk, hanesan protesaun ba infraestrutura públika, liuliu estrada sira iha fronteira iha Timor-Leste.
Nia hateten Ponte Baskula ne’e sei kontribui ba sistema kontrolu ne’ebé di’akliu, transparénsia ne’ebé aas liu, protesaun ba infraestrutura públika no jestaun reseita Estadu ne’ebé rigorozu liu.
Iha parte seluk, Prezidente Autoridade Munisípiu Kovalima, Miguel Armada Cardoso, hato’o agradese ba Governu tanba instalasaun Ponte Baskula iha Salele sei fó benefísiu ba munisípiu no komunidade iha área fronteira.
Nia dehan molok iha Ponte Baskula, autoridade sira no ema ne’ebé transporta sasán laiha sistema ida-ne’ebé efetivu atu determina pezu karga.
“Ha’u hanoin, molok ne’e ita lahatene ho loos kona-ba pezu karga. Kamioneta sira antes ne’e bele tula sasán liu, maibé agora ita iha ona pontu balansa. Bainhira pezu sasán liu limite, nia tenke selu tuir regra,” nia informa.
Miguel mós husu ba tékniku no funsionáriu sira-ne’ebé responsável ba operasaun Ponte Baskula atu kuidadu no jere ekipamentu ne’e ho di’ak, hodi bele kontribui ba aumenta reseita Estadu no dezenvolvimentu iha Munisípiu Kovalima.
Nia mós hateten katak preparasaun ne’e importante ba Kovalima bainhira prosesu desentralizasaun avansa, tanba munisípiu tenke prontu atu jere kompeténsia no rekursu sira ho kapasidade rasik.
Jornalista: Celestina Teles
Editór: Xisto Freitas da Piedade

