Xanana Gusmão biblioteka boot no laboratóriu moris nian

DILI, 06 Setembru 2026 (TATOLI) — Universidade Hasanuddin atribui Doutoramentu Honoráriu ba Primeiru-Ministru Repúblika Demokrátika Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmao. Serimónia atribuisaun ne’e hala’o iha sábadu (05092026) iha Kampus Fakuldadade Siensia Sosiál no Polítika, Baruga AP Pettarani, UNHAS Makassar, hanesan sinál apresiasaun ida ba nia papél hodi hametin kooperasaun internasionál.
Tuir nota imprensa husi Mídia Sekretaria Estadu Komunikasaun Sosiál, grau honoráriu ne’e aprezenta nu’udar rekoñesimentu ba ninia esperiénsia istóriku barak, lidera luta ida no lidera hafoin konflitu ida mak kna’ar rua ne’ebé diferente tebes. Durante luta ida, objetivu sira bele define ho klaru, solidariedade bele harii liuhosi ameasa sira ne’ebé fahe, no lideransa dala barak sukat hosi forsa atu persevera.
Promotor Doutoramentu Honoráriu Hafid Abbas fiar katak Xanana Gusmão nia autentisidade hanesan biblioteka boot, laboratóriu moris nian ne’ebé kontein ideia sira, rejistu luta nian, esperiénsia no hahalok ezemplár ne’ebé merese respeitu, estudu no hatutan hosi jerasaun ba jerasaun, la’ós de’it ba nia povu rasik maibé ba nasaun hotu-hotu iha mundu tomak.
“Tanba ne’e, ohin, Promotór deklara katak Xanana Gusmão nia moris no lideransa engloba valór universál sira ne’ebé profundamente inspira: korajen, firmeza, rekonsiliasaun, dame, demokrasia, umanidade, no kapasidade atu transforma istória konflitu nian ba istória amizade nian”. hateten, Hafid Abbas
Reitor Universidade Hasanuddin Prof. Dr. Ir. Jamaluddin Jompa, M.Sc esplika Universidade Hasanuddin la’ós de’it fó Doutoramentu Honoráriu ida ba Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão maibé nu’udar fiar akadémiku ida: katak esperiénsia lideransa nian bele sai fonte koñesimentu nian.
“Katak rekonsiliasaun bele aprende hanesan dalan ba transformasaun konflitu; no katak dame la’ós estadu ida ne’ebé mosu mesak, maibé rezultadu hosi korajen morál, perseveránsia polítika, governasaun no instituisaun sira ne’ebé hametin, no vontade atu harii futuru ida ne’ebé fahe”.
“Doutoramentu Honoráriu mak onra akadémiku ida ne’ebé aas liu ne’ebé universidade ida bele simu. Tanba ne’e, Doutoramentu Honoráriu ida-ne’e la’ós de’it fó ba pozisaun, popularidade, ka pozisaun polítika. Pergunta akadémika ne’ebé ita tenke hatán mak: koñesimentu saida mak mosu hosi ema ida nia viajen no kontribuisaun sira, no tanbasá koñesimentu ne’e importante ba sosiedade, rejiaun, no jerasaun sira iha futuru?
“Universidade Hasanuddin hetan resposta ne’ebá iha lideransa pós-konflitu husi Sua Exelénsia Xanana Gusmão. Ninia lideransa hatudu transformasaun ida ne’ebé ladún akontese no krusiál: abilidade atu harii fundasaun sira ba estabilidade polítika hafoin konflitu, abertura ida atu harii relasaun ho partidu oioin, no vizaun ida atu lori Timor-Leste sai boot nu’udar nasaun ida ne’ebé estável, fiar-an no prontu atu dezenvolve kooperasaun konstrutiva ho Indonézia no nasaun sira seluk iha rejiaun ne’e”. Promotor ne’e ko’alia aberta iha partisipante akadémiku nia oin.
Doutoramentu Honoráriu ne’e bazeia ba istória naruk kona-ba defende dame, demokrasia no hametin relasaun entre rai-rua ne’e. Universidade Hasanuddin (Unhas) konsidera relasaun entre Indonézia ho Timor-Leste hanesan iha istória no besik liu ne’ebé tenke haburas nafatin liuhosi ensinu superiór.
Ho espíritu ida-ne’e, Universidade Hasanuddin koloka nia-an nu’udar ponte akadémika ida ne’ebé tulun hametin Timor-Leste nia prontidaun iha ninia viajen ba adezaun ba ASEAN no, bainhira simu nu’udar membru, apoia ninia prosesu integrasaun hodi halo ida-ne’e sai signifikativu liután.
Relasaun entre Universidade Hasanuddin no Timor-Leste hein atu sai marku importante ida hodi hafoun no hametin Timor-Leste nia pozisaun nu’udar parte komunidade ASEAN nian liuhosi kapasitasaun, troka koñesimentu, peskiza konjunta no habelar rede rejionál sira.

