Top

Nilesh Buddha: Prioridade hitu mak sei diskute iha CR79

Timor Leste ho mebru Commite Regional OMS South East Asia ba da-79 foto hamutuk iha Serimónia ne’ebe hala’o iha CCD, Dili, 07 Setembru 2026. Foto TATOLI/ António Daciparu

DILI, 07 Setembru 2026 (TATOLI)—Diretor Regional Committee ba Rejiaun Sudeste Aziátiku Nilesh Buddha, hateten prioridade hitu mak sei diskute iha RC79 iha Timor-Leste.

“Prioridade importante hitu ne’ebé sei diskute iha RC79 mak hanesan dahuluk aselera Universal Health Coverage (UHC) no atinji Sustainable Development Goals relasionadu ho saúde,’ ‘Nilesh Buddha dehan banhira halo diskursu ba atividade CR79 neebe hala’o iha Sentru Konvensaun Dili (CCD, sigla portugés), Kaikoli, ohin.

Nia esplika, daruak promove abordajen people-centered ba eliminasaun moras barak, tanba programa saúde di’ak liután bainhira servisu hamutuk no la’o separadu.

Datoluk, taka lakuna ba eliminasaun tuberkuloze liuliu iha rejiaun ne’ebé afetadu maka’as husi TB.

Dahaat, aumenta asesu ekitativu ba dispozitivu médiku ho kualidade, inklui diagnóstiku.

Dalima, harii instalasaun saúde reziliente ba mudansa klimátika no ameasa saúde relasionadu ho klima.

Daneen, uza potensial saúde dijitál no Inteligénsia Artifisiál (AI), maibé garante katak inovasaun promove ekuidade, konfiansa no saúde mental.

Dahitu, avalia progresu kona-ba kompromisu sira iha saúde inan no labarik, saúde mentál, eliminasaun sarampu no rubella, no seguransa saúde rejionál.

Diretór-Regional lembra katak 11 tinan liuba, bainhira Regional Committee ikus liu hala’o iha Timor-Leste, rejiaun hahú dékada ida atu hametin rekursu umanu saúde.

”Agora, rejiaun atinji aumentu 70% iha densidade médiku, enfermeiru no parteira. Ida-ne’e mak konkista importante. Maibé, nasaun barak sei hasoru falta profisionál saúde. Tanba ne’e, diskusaun agora la’ós de’it kona-ba forma profisionál saúde barak liután. Kona-ba asegura sira iha abilidade no kompeténsia apropriada apoiu ne’ebé di’ak distribuisaun ne’ebé justu no kapasidade atu fó servisu espesializadu ba komunidade hotu,” nia dehan.

Nia informa, pergunta estratéjika ba ministerial roundtable mak diskursu propoin pergunta importante sira hanesan, oinsá planeamentu rekursu umanu, edukasaun, distribuisaun no retensaun profisionál bele ajusta ho nesesidade saúde populasaun ne’ebé muda.

Oinsá hametin family medicine no ekipa multidisiplinár. Oinsá estende servisu espesializadu ba área remota, rural no komunidade ne’ebé menus asesu. Oinsá uza teknolojia dijitál ho governasaun no regulasaun ne’ebé di’ak no saida mak WHO bele halo tan atu ajuda nasaun sira transforma ambisaun sira-ne’e sai progresu sustentável ba UHC.

“Forsa husi Regional Committee mak iha aprendizajen ideia di’ak husi nasaun ida bele adapta husi nasaun seluk, inovasaun hosi nasaun ida bele sai oportunidade ba nasaun seluk, evidénsia bele transforma sai asaun no esperiénsia kolektiva bele aselera progresu rejiaun,” nia dehan.

Mensajen prinsipál huisi Diretór-Regional OMS katak RC79 tenke sai forum atu aselera UHC, hametin sistema saúde, elimina TB no moras seluk, hadi’a asesu ba servisu espesializadu no prepara rejiaun atu enfrenta mudansa klimátika no transformasaun dijitál.

“Iha área rekursu umanu saúde, prioridade agora la’ós de’it aumenta númeru profisionál, maibé asegura sira iha kompeténsia, apoiu no distribuisaun ne’ebé justu, hodi “labele husik ema ida iha kotuk,” nia konklui.

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór        : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

Sponsored
error: Content is protected !!