Top

IADE-UNDP lansa programa fundu inkubasaun negósiu ba joven sira

Diretór-Ezekutivu IADE, Filomeno Marcelino Belo. Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 09 Setembru 2026 (TATOLI)—Institutu Apoiu Dezenvolvimentu Emprezariál (IADE) hamutuk ho parseiru dezenvolvimrntu UNDP no KOIKA lansa programa fundu inkubasaun negósiu ba faze datoluk ho objetivu atu fasilita formasaun hodi apoiu juventude timoroan sira atu kria empregu rasik ba sira-nia an.

Diretór Ezekutivu IADE, Filomeno Marcelino Belo, hateten objetivu husi lansamentu ne’e programa servisu kooperasaun entte IADE ho UNDP no KOIKA nian ba datoluk ne’ebé sei fó oportunidade ba juventude sira-ne’ebé iha interese envolve-an iha área emprezariál, sira bele rejistu iha IADE.

Programa ne’e hetan apoiu husi KOIKA ne’ebé sei implementa iha munisípiu haat, Dili, Baukau, Ermera no Likisa.

“Atu nune’e, sira bele hetan apoiu fundus ruma husi KOIKA hodi reforsa sira-nia negósiu nu’udar emprezáriu foun,” Diretór IADE relata ba jornalista sira iha edifísiu IADE Bebora, ohin.

Nune’e, nia dehan, prosesu rejistrasaun bele hahú iha loron aban, atu nune’e to’o fulan-Dezembru ne’e bele hetan ona ninia rezultadu benefisiáriu sira, tanba iha pilotu dahuluk no daruak nian sira konsege hetan benefisiáriu hamutuk na’in-131, bazeia ba sira-nia monitorizasaun iha benefisiáriu na’in-64 mak tuir ona formasaun hadi’a negósiu.

“Ami laiha meta ba benefisiáriu sira tanba barak liu di’ak liután. Oportunidade ne’e nakloke ba joven hotu-hotu husi munisípiu seluk mós bele aplika importante mak sira-nia negósiu tenke estabelese iha munisípiu haat ne’ebé sai alvu ba programa,” nia dehan.

Nia hatutan, formasaun ne’e matéria espesífiku liu mak dezenvolve ideia ba negósiu, planu ba negósiu hanesan prosesu, preparasaun ekipamentu no ikus liu mak kona-ba problema ne’ebé sira hasoru maibé sira-nia negósiu implementa ona.

Reprezentante MKAE, Asesór Nasionál ba Fasilitasaun Negósiu, Investimentu no Padraun Kualidade, Ezaquel da Costa Babo, hateten lansamentu ohin la’ós de’it kona-ba hahú programa ida tan maibé reprezenta oportunidade, inovasaun no esperansa ba futuru empreendedor Timor-Leste nian.

“Liuhusi programa ida-ne’e, ita kria plataforma ida atu ajuda joven sira transforma ideia kriativa sai negósiu sustentável, kria oportunidade servisu no kontribui ba dezenvolvimentu ekonomia nasional,” nia hateten.

Tanba ne’e, nia dehan, Ministériu Koordenadór Asuntu Ekonomiku (MCAE) fó apoiu forte ba inisiativa sira-ne’ebé haforsa joven Timor-Leste atu sai empreendedór profisionál, inovadór no kompetitivu no prontu atu partisipa iha merkadu nasionál.

“Governu Timor-Leste iha kompromisu atu kontinua transforma ita-nia ekonomia, husi ekonomia ne’ebé depende liu ba konsumu ba ekonomia ne’ebé produz, no husi importasaun ba exportasaun,” nia dehan.

Nune’e, nia dehan, iha kontestu ida-ne’e empreendedorizmu no inovasaun sai elementu importante tebes hodi transforma ekonomia Timor-Leste nian.

Reprezentante UNDP iha Timor-Leste, Brígida Soares, haktuir liafuan husi Superiór UNDP iha TL, katak prezensa ohin loron hanesan priviléjiu boot ba nia atu partisipa iha lansamentu programa datoluk (Seed Funding Incubation).

“Programa ida-ne’e bele realiza tanba parseria forte entre Programa Dezenvolvimentu Nasaun Unida (UNDP), Ministériu Koordenasaun Asuntu Ekonomia (MCAE), Institutu Apoiu Dezenvolvimentu Emprezarial (IADE), no ho apoiu valiozu husi Governu Timor-Leste no Ajénsia Kooperasaun Internasionál Korea (KOICA),” nia dehan.

Nune’e, nia dehan, bazeia ba progresu husi programa sira-ne’ebé antes ne’e implementa tiha ona, sira sente orgullu atu kontinua tan jornada ida-ne’e. Tanba liuhusi Programa ne’e sira fornese finansamentu inisiál (seed funding) ba emprezáriu na’in-131 iha tinan 2023 no 2024, ne’ebé hili husi partisipante treinamentu hamutuk 725.

,”Aleinde ne’e, ami orgullu atu fahe katak emprezáriu na’in-92 husi sira-ne’e sei kontinua hala’o sira-nia negósiu ho ativu to’o ohin loron, no foin lalais ne’e kompleta ona sira-nia treinamentu pós-inkubasaun,” nia relata.

Nia hatutan, katak sira haree ho matan rasik katak ideia foun sira, bainhira hetan apoiu ne’ebé loos, bele dezenvolve sai negósiu susesadu. Programa ida-ne’e ajuda transforma konseitu ka ideia kreativu ida sai negósiu reál ne’ebé prontu atu tama iha merkadu.

Kritéria asesu programa

Kritéria atu asesu programa ne’e mak benefisiáriu tenke ho idade 18 to’o 35; Negósiu tenke loke iha munisípiu Dili, Baukau, Ermera, Likisa; Benefisiáriu labele funsionáriu públiku; Negósiu iha área manufaktureira, akomodasaun, restaurante no Dizitalisaun (ojek online/TRON).

Klasifikasaun fundus ba negósiu

Enkuantu klasifikasaun orsamentu ba negósiu sira hanesan iha mikro negósiu sei fó orsamentu anuál ho montante rihun $5, bazeia ba traballadór hamutuk husi 1 to’o 5.

Iha klasifikasaun Negósiu natoon (small enterprise) sei fó orsamentu anuál hamutuk rihun $50 ho ninia traballadór hamutuk husi na’in-neen (6) to’o na’in-20.

Iha klasifikasaun negósiu médiu (medium enterprice) orsamentu anuál hamutuk millaun $1 ne’ebé loke ona empregu ba traballadór hamutuk na’in-21 to’o na’in-50.

Iha klasifikasaun negósiu boot (large enterprice) sei apoiu fundu anuál hamutuk millaun $1 tanba loke ona empregu ba trabalkadór liuhusi ema na’in-50 ba leten.

Jornalista : Alexandra da Costa

Editór        : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

Sponsored
error: Content is protected !!