Top

AIPA sei hametin diplomasia no kooperasaun parlamentár Timor-Leste

Deputadu KHUNTO, António Verdial. Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 10 Setembru 2026 (TATOLI) – Xefe Bankada Kmanek Haburas Unidade Nasionál Timoroan (KHUNTO), António Verdial de Sousa, destaka katak Timor-Leste nia partisiasaun nu’udar membru ASEAN Inter-Parliamentary Assembly (AIPA) sei loke oportunidade foun ba dezenvolvimentu diplomasia no kooperasaun parlamentár iha nivel rejionál.

Sekretáriu Meza Grupu Nasionál AIPA ne’e hatete katak Parlamentu Nasionál Timor-Leste sei sai membru permanente AIPA iha Asembleia Jerál AIPA ba da-47, ne’ebé sei hala’o iha Manila, Filipina, ihaNovembru tinan ne’e.

António Verdial dehan katak Meza Grupu Nasionál AIPA agora prepara hela prosesu no atividade sira nesesária atu asegura Timor-Leste nia pasrtisipasaun nu’udar membru permanente organizasaun parlementár rejionál ne’e.

Nia espera katak pasu ida-ne’e sei loke espasu boot liután ba Parlamentu atu dezenvolve diplomásia parlamentár, aumenta kooperasaun no kontribui ba prosesu foti desizaun iha organizasaun rejionál.

Nia mós salienta katak, maski iha dezafiu, Timor-Leste presiza kontinua aprende no nasaun serbisu hamutuk ho parlamentu sira iha ASEAN, atu asegura partisipasaun ne’ebé efetivu no efisiente.

“Sai mós fatin ba Parlamentu hato’o aspirasaun ne’ebé produtivu ba nasaun membru no dalan atu hola parte atividade sira”, nia hatete.

AIPA mak plataforma kooperasaun entre Parlamentu sira iha rejiaun ASEAN, ho objetivu atu hametin relasaun, diálogu no kooperasaun entre parlamentár sira.

Organizasaun ne’e hahú ho estabelesimentu ASEAN Inter-Parliamentary Organization (AIPO) iha 02 Setembru 1977, iha Manila, Filipina. Tuir evolusaun organizasaun ne’e, AIPO transforma no formaliza iha 17 Abríl 2007, iha Kuala Lumpur, Malázia.

Atualmente, Parlamentu husi nasaun membru ASEAN sira sai membru AIPA.

Objetivu prinsipál AIPA mak hametin kooperasaun no relasaun entre Parlamentu sira iha ASEAN, liuhusi promove diálogu no kooperasaun parlamentár.

AIPA mós fasilita troka esperiénsia no prátika di’ak kona-ba lejizlasaun no sistema parlamentár, apoiu Parlamentu sira atu komprende no suporta objetivu ASEAN, no hametin relasaun entre ASEAN no AIPA liuhusi diálogu entre Governu no Parlamentu.

Aleinde ne’e, AIPA apoia dezenvolvimentu lejizlasaun no polítika ne’ebé kontribui ba pás, estabilidade, dezenvolvimentu no integrasaun rejionál, no reprezenta interese povu liuhusi papél Parlamentu iha prosesu ASEAN.

Parlamentu Nasionál Timor-Leste sai observadór iha AIPA iha 2018 no, husi tempu ne’ebá partisipa iha atividade no diálogu sira, aprende husi esperiénsia Parlamentu ASEAN sira no fahe perspetiva Timor-Leste.

Depois Timor-Leste sai membru ASEAN iha 2025, prosesu atu sai membru permanente AIPA mós sai importante liu ba Parlamentu Nasionál.

Iha 25 Maiu 2026, Sekretariadu AIPA hala’o briefing iha Parlamentu Timor-Leste kona-ba estrutura no funsaun organizasaun parlamentár rejionál ne’e hodi apoia prosesu kandidatura país atu sai membru permanente.

Parlamentu mós aprova rezolusaun ba kriasaun  kona-ba Grupu Nasionál Parlamentár AIPA, ho objetivu atu asegura reprezentasaun no partisipasaun ativa país iha fórum interparlamentár rejionál.

Jornalista: Nelson de Sousa

Editora: Maria Auxiliadora 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!