Top

Lansa ona ofisialmente Empreza LoroTel Solutions iha Fatuhada 

𝐏𝐫𝐢𝐦𝐞𝐢𝐫𝐮-𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐮, 𝐊𝐚𝐲 𝐑𝐚𝐥𝐚 𝐗𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚 𝐆𝐮𝐬𝐦𝐚̃𝐨, akompana husi membru Governu Foto hamutuk ho dirijente LoroTel 𝐢𝐡𝐚 𝐬𝐞𝐫𝐢𝐦𝐨́𝐧𝐢𝐚 𝐥𝐚𝐧𝐬𝐚𝐦𝐞𝐧𝐭𝐮 𝐨𝐟𝐢𝐬𝐢𝐚́𝐥 𝐋𝐨𝐫𝐨𝐭𝐞𝐥 𝐒𝐨𝐥𝐮𝐭𝐢𝐨𝐧𝐬 𝐔𝐧𝐢𝐩, 𝐋𝐝𝐚., 𝐢𝐡𝐚 𝐅𝐚𝐭𝐮𝐡𝐚𝐝𝐚, 𝐃𝐢𝐥𝐢, 11 Setembru 2026. Imajen TATOLI/António Daciparu

DILI, 11 Setembru 2026 (TATOLI)—Lansa ona ofisialmente Empreza LoroTel Unip, Lda, iha Fatuhada, Dili, Sesta ne’e, hodi fornese internet ho lalais, estável no konfiável ba komunidade no halo konesaun ba mundu.

Diretór Ezekutivu Empreza Lorotel (CEO), Lúcio Cardoso, hateten LoroTel hahú la’ós husi infraestrutura boot, maibé husi mehi simples ida katak konetividade bele loke oportunidade ba ema nia moris.

“Tanba, ba ami, internet la’ós de’it teknolojia. Nia mak ponte ba edukasaun, informasaun no oportunidade ne’ebé konekta ita ho mundu. Husi mehi, mosu vontade. Husi vontade, ami hahú servisu. Husi servisu no esforsu, ami transforma ideia ida sai ba realidade,” Diretór Ezekutivu dehan iha edifísiu LoroTel.

LoroTel ne’e empreza timoroan nian ida, ho responsabilidade ida hodi aprosima konetividade ba komunidade no kontinua kontribui ba dezenvolvimentu nasaun nian.

“Ohin, ho onra boot, ita hamutuk marka lansamentu Ofisiál LoroTel. LoroTel hahú ona nia misaun durante tinan-ida resin, husi fulan-Dezembru 2024, hodi lori internet ne’ebe asesivel, konfiável no besik liután ba komunidade,” CEO LoroTel dehan.

Nia akresenta LoroTel la’ós atu substitui servisu sira-neʼebé eziste ona maibé LoroTel mai atu aumenta opsaun, kompleta nesesidade povu nian, no fó kontribuisaun ba iha sosiedade.

Naran LoroTel reflete identidade. LoroTel mai husi liafuan rua. “Loro” signifika naroman, ne’ebé inspira husi konseitu Lorosa’e no Loromonu nu’udár símbulu ba unidade no diresaun. Enkuantu, Liafuan “Tel” refere ba telekomunikasaun no konetividade. Nune’e, lifuan rua ne’e sai ida, ne’ebé lori valór prinsipál tolu hanesan Naroman, Unidade no Konesaun.

“Ohin, LoroTel serbí ona uma-kain besik rihun-haat-atus-lma iha munisípiu tolu. Rihun haat iha Dili, atus tolu iha Manatutu, no atus rua iha Likisá.

Lúcio subliña númeru ne’e la’ós de’it estatístika, maibé nia reprezenta estudante ida-ne’ebé bele aprende, família ida-ne’ebé bele komunika, no joven ida-ne’ebé bele asesu informasaun no oportunidade.

“Tanba bainhira ita koneta uma ida, ita la koneta de’it router ida maibé ita loke janela ida ba mundu. Dezde inísiu, ami komprende katak servisu neʼebé di’ak tenke adapta mós ho realidade ekonomia família sira-nian. Tanba ne’e, LoroTel dezenvolve planu Internet ho folin ne’ebe aseitável iha nivel ekonomia ba kada família no povu hotu, ho folin pulsa neʼebé hahú husi sentavu ruanulu-resin-lima,” nia akresenta.

Lúcio hatutan LoroTel harii liuhusi investimentu privadu, husi kapitál ne’ebé LoroTel reinveste husi Lumi Padaria no Galhos International, no depoiz hetan apoiu finanseiru kréditu husi Banco Nacional de Comércio de Timor-Leste hodi kontinua halo espansaun.

“Ami foti risku, ami servisu, no ami reinveste ba kreximentu. Husi indústria padaria, ba agrikultura, no agora ba teknolojia. Setór tolu ne’ebé diferente, maibé ho prinsípiu ida katak kria oportunidade, kria empregu, no fó kontribuisaun ba sosiedade. Liuhusi empreza tolu ne’e, ami emprega ona timoroan hamutuk 132. Husi númeru ne’e, na’in sia-nulu resin rua servisu diretamente iha LoroTel. No ami nia esperansa mak, iha tinan 2027, LoroTel bele kria oportunidade servisu ba timoroan hamutuk 200,” CEO LoroTel subliña.

Nia agradese ba Primeiru-Ministru, Xanana Gusmão, tanba sai ona testemuña ba parte importante husi jornada ida-ne’e. Tanba iha tinan 2021, PM Xanana marka prezensa iha Lansamentu Lumi Padaria. Iha tinan 2024, PM vizita Galhos International iha Aipelu. No ohin, iha 2026, onradu hodi simu PM Xanana iha Lansamentu LoroTel.

“Entaun, husi padaria ba agrikultura, no agora ba teknolojia, Avó Nana hare’e rasik ami-nia prosesu no sai testemuña ba ami-na kresimentu negósiu. Ba ha’u no ba ami-mia ekipa, ida-ne’e sai priviléjiu boot mai ami. Tanba liuhusi Avó Nana nia prezensa fó ona esperansa, forsa no motivasaun ba ami atu kontinua la’o baá-oin no Avó Nana sai parte ida husi ami-nia istória, no ami-nia jornada ne’ebé ami sei lembra ba tempu naruk,” nia dehan.

Nune’e mós, hakarak hato’o agradesimentu ba BNCTL, liuliu ba ekipa BNCTL Sukursal Dili, ba konfiansa, apoiu no akompaña LoroTel durante prosesu tomak. La haluha ba partnership Kacific, ne’ebé kontribui ba LoroTel nia konetividade.

“Ha’u hakarak hato’o mós agradese ba Vee Caminha, ne’ebé durante akompaña, apoia no fó suporta ba prosesu tomak. Liuhusi partnership sira-ne’e ho instituisaun Governu no setór privadu sira hatudu katak setór privadu bele kompleta malu atu lori benefisiu ba komunidade no sai parseiru estratejiku ba dezenvolvimentu nasionál,” nia tenik.

Ba futuru, LoroTel iha kompromisu ida atu kontinua kontribui ba nasaun liuhusi sosa no utiliza fibra ótika ne’ebé Governu estabelese hodi hasa’e kapasidade no hametin kualidade liña internet.

Hahú husi tinan 2027, LoroTel sei reinveste parte sira husi nia rendimentu ba espansaun konetividade, la’ós de’it iha sentru urbanu, maibé mós ba komunidade remota. Tanba distánsía la limita asesu ba oportunidade.

“Ami haree konetividade hanesan ecosystem ida ne’ebé iha sistema integradu ba plataforma oioin hodi oferese servisu dijitál ba komunidade. No presiza Governu, reguladór, operadór, parseiru teknolojia, instituisaun finanseira no setór privadu hotu hola-parte ho idaidak nia papél importante,” Lúcio informa.

“LoroTel hahú husi mehi ki’ik ida. Ohin, bainhira ha’u haree ba ami-nia ekipa, ami-nia parseiru, no ema hotu neʼebé hamutuk ho ami iha fatin ida-ne’e, ha’u sente katak mehi ida-ne’e la’ós ona ha’u-nia de’it. Ida ne’e sai responsabilidade ida-ne’ebé ami lori hamutuk atu kontinua hadi’a, prontu atu hetan konfiansa neʼebé ema fó ba ami no atu garante, katak bainhira LoroTel iha progresu, komunidade ne’ebé ami servi mós sente benefísiu husi kresimentu ne’e,” Lúcio dehan.

LoroTel la harii husi ema ida de’it. LoroTel harii husi ema sira-ne’ebé fó tempu, esforsu no dedikasaun loron-loron atu lori LoroTel to’o iha-ne’e. No husi loron ida-ne’e bá-oin, LoroTel sei kontinua hala’o parte – ho seriedade, ho responsabilidade, no ho laran tomak atu servi.

Nune’e, husi Lorosa’e to’o Loromonu, husi uma ida ba uma seluk, LoroTel kontinua hakbesik an ba komunidade, loke oportunidade, no konekta Timor-Leste ba mundu.

Entretantu, Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão orgullu no agradese ba Empreza LoroTel ne’ebé mosu hodi kontribui ba konstrusaun nasionál.

“Semana neen liubá, iha Bebonuk, ita halakan artéria fibra-ótika ne’ebé liga Timor-Leste bá Austrália, bá Singapura, no ba dalan boot internet globál nian. Iha loron ne’ebá ita selebra pasu ida ba soberania dijitál. Iha loron ne’ebá, ita ativa kabu ba konetividade Internasionál. Ohin, ita ativa merkadu ida. LoroTel Solutions hanesan ISP foun ida, empreza privada ida, no importante liu hotu opsaun foun ida ba povu,” Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão dehan.

Nune’e, nia hakarak agradese ba lideransa no ekipa LoroTel nian. “Imi haree oportunidade iha fatin ne’ebé ema seluk haree difikuldade de’it. No imi tama bá merkadu ne’e lahó protesaun monopóliu nian. Ema sei julga imi la’ós tanba lisensa ne’ebé imi kaer, maibé tanba servisu ne’ebé imi fó. Iha momentu ida-ne’e, sai last mile. Infraestrutura la’ós objetivu rasik. Ema mak objetivu. Kabu ne’ebé CTL opera hanesan backbone (ruin-kotuk) ida. Operadór sira hanesan LoroTel mak urat ba isin ne’e. Imi mak milla ikus ligasaun entre fibra ho família iha sira-nia uma no empreendedór iha nia loja,” Xefe Governu enkoraja.

Iha biban ne’e, PM Xanana husu ba Autoridade Nasionál Komunikasaun, entidade ne’ebé monitoriza,  aplika regra ho justu, ho independénsia no ho korajen nune’e kompetisaun la’ós de’it liafuan ida iha lei, maibé realidade moris iha munisípiu hotu-hotu.

“Governu ne’e sei la hili manán-na’in. Ita-nia servisu mak kria kondisaun ne’ebé permite ema hotu kompete, no ne’ebé di’akliu bele buras,” Xanana dehan.

Kay Rala Xanana Gusmão akresenta tan, empreza privadu kria servisu ba joven sira, selu impostu ne’ebé kontribui ba finansiamentu eskola no ospitál sira, no simu risku ne’ebé Governu labele no la merese atu asume. Tanba Governu ne’e fiar ba setór privadu no investe hamutuk ho sira iha literasia dijitál, iha reforma regulatóriu, iha infraestrutura, no iha parseria.

Vantajen sira ba hosi Empreza LoroTel mak instalasaun gratuita, internet gratuitu oras 24 ba utilizasaun foun, la presiza selu mensál no sosa pulsa bainhira presiza.

Pakote internet Lorotel mak oras neen (6) iha GB 5 $0,25, oras 24 ho GB 10 iha $0,50; loron tolu (2) ho GB iha $1 no fulan ida ho GB iha $7.

Entretantu, iha Lansamentu LoroTel ne’e partisipa hosi membru Governu, Banku Nasionál Komérsiu Timor-Leste (BNCTL) no parseiru sira LoroTel nian.

Jornalista: Osória Marques

Editór: Xisto Freitas da Piedade

 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!