Konstrusaun Memoriál Santa Krús demoradu, K12N prefere buka kompañia foun
DILI, 15 Setembru 2026 (TATOLI)–Prezidente Komité 12 Novembru (K12N), Gregório Saldanha, prefere buka kompañia foun para aselera obra Monumentu Santa Krús tanba demora loos tiha ona.
“Obra ne’e demora loos. Ami prefere foun. Kompañia tuan ne’e uluk kedas ami dehan tiha ona, dezde implika hosi prosesu mai ne’e kompañia tuan mós sente sai vítima. Maibé, foufoun hahú obra ne’e ami propoin orsamentu millaun $1.9, depoiz ADN (Ajénsia Dezenvolvimentu Nasionál) mai ko’a tiha hela millaun $1.5. Agora, kompañia Bobolait hatama no manán millaun $1.3, ne’e ki’ik liu,” Gregório dehan ba TATOLI, iha nia kna’ar fatin, Balide, Dili, Tersa ne’e.
Nu’udar Benefisiáriu, nia dehan informasaun loloos ba konstrutora Memoriál Masakre Santa Krús ne’e nafatin ho kompañia Bobolait ka foun ne’e nia parte labele fó komentáriu. “Ami rona iis ho verbál de’it katak Governu sei foti desizaun kona-ba futuru konstrusaun monumentu. Ami só husu mak se foti desizaun karik, foti ona ba, para obra ne’e bele la’o. Nune’e fó onra ba sobrevivente sira,” nia dehan.
Notísia relevante: KAFI diskute fali prosesu konstrusaun Monumentu Memoriál Masakre Santa Krús
Nia hatutan karik mantein ho kompañia Bobolait mak tenke ho karta ida (dengan catatan), tanba tetu ba problema hotu.
Prezidente K12N informa hosi osan hirak-ne’e mak prosesu sira-ne’e demora tanba presu materiál sa’e. Entaun, hirak-ne’e hotu mak implika ekonomikamente kompañia karik.
“Ida-ne’e mak ami benefisiáriu Komité 12 Novembru nia analiza no tetu mak ne’e duni, maibé filafali ba Governu tanba nia mak iha kompeténsia atu foti desizaun,” nia tenik.
Kona-ba komunidade nia rate balun ne’ebé sei iha dalan ne’e mós prejudika ba prosesu konstrusaun referidu.
“Maibé uluk ha’u sei Prezidente Autoridade Munisípiu Dili, ha’u konvida família sira atu haree dalan bá Saudozu Sebastião Gomes nia rate. Família sira maiória konkorda. So iha família ida mak la konkorda tanba liga ho kultura. Maibé, kona-ba família hira ne’e so Autoridade Munisípiu Dili mak hatene, ha’u la lembra ona,” Gregório hateten.
Kona-ba observa konstrusaun Estátua iha Portugál, nia dehan, ida-ne’e Governu konkorda mak ba haree maibé hein atu kontinua de’it. Tanba dezenvolvimentu iha semitériu ne’e balun la’o no balun seidauk. Maibé, espera Governu iha ona desizaun serteja hodi anunsia kompañia foun.
Entretantu, Ministru Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál, Gil da Costa Monteiro “Oan-Soru”, dehan daudaun ne’e Governu foka ba rate Saudozu Sebastião Gomes.
“Ami maka na’in ba obra duni, maibé ami koordena ona, ne’ebé orientasaun balun ne’ebé ami halo ona ho Komité 12 Novembru, ita-boot sira bele hakat bá husu informasaun para detalla. Ne’ebé, ami agora foku hela ba haree oinsá bele rezolve uluk Sebastião Gomes nia rate, tanba nia rate ne’e laiha laran, rate públiku laran ne’e iha nafatin problema. Ha’u uluk kedas hatete ba ita-boot sira, Monumentu Novembru ne’e difísil liu funu ba ukun-rasik an ne’e. Ne’ebé, situasaun maka ida-ne’e,” Oan-Soru esplika.
Oan-Soru hatutan tan, “Ita boot sira hatene Estátua ne’e tenke bá halo iha Portugál. Atu muda fali ne’e ha’u labele halo desizaun. Se Estátua ne’e tenke prodús iha Portugál maibé ba prodús fali iha Xina, maibé konstrusaun ne’e sei la para, la’o nafatin maibé kle’ur,” nia afirma.
Kona ba hapara Kompañia Bobolait, Lda, Ministru Gil Oan-Soru dehan hapara tiha maka prosesu la’o fali ka? Enkuantu, Empreza Bobolait, Lda, mak konstrui projetu ne’ebé ho valór kontratu $1.385.389,88.
Iha sorin seluk, kompañia Bobolait nia parte la kontinua ona obra tanba para iha tinan kotuk kedas.
Tuir observasaun ne’ebé ajénsia TATOLI halo iha semitériu Santa Krús katak prosesu konstrusaun Memoriál Santa Krús paradu. Família balun nia rate iha dalan bá Saudozu Sebastião Gomes nia rate mós seidauk muda.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade
