Top

Menzies ho DFAT entrega ekipamentu preserva raan ba HNGV

Vise-Ministru ba Fortalesimentu Institusional, Jose dos Reis Magno, hala'o vizita ba fatin laboratorium Banco de Sangue Hospital Nasionál Gidu Valadares (HNGV) Dili, tersa (22/09). Imajen Tatoli/Francisoc Sony

DILI, 22 Setembru 2026 (TATOLI)—Menzies School of Health Research iha Timor-Leste no Departmentu of Foreign Affairs and Trade (DFAT) entrega ekipamentu esensiál hanesan ekipamentu armazenamentu preseerva aran ba Hospitál Nasionál Guido Valadares (HNGV) liu husi Departamentu Banku de Sangue hodi reforsa sistema saúde iha Timor-Leste.

“Ohin, ami entrega ekipamentu sira-ne’e hodi ajuda prezerva raan ho seguru atu bele oferese ba pasiente sira-ne’ebé presiza. Ha’u hakarak hato’o agradese ba DFAT ne’ebé kontinua fó apoiu finanseiru no estratéjiku ba projetu ne’e. Tanba projetu ne’e nia objetivu mak atu hametin sistema saúde liuhusi apoiu servisu klíniku no laboratóriu, atu nune’e informasaun diagnóstiku ne’ebé presiza no servisu saúde seguru bele disponivél ba pasiente,” Reprezentante Menzies Timor-Leste, Venacio Pinto, hateten iha nia diskursu iha Salaun HNGV, ohin.

Eipamentu sira-ne’ebé Menzies Timor-Leste fó apoiu mak hanesan armazenamentu ida-ne’ebé mak atu preserva raan mak hanesan jelera ka frigórifiku raan ida atu asegura raan armazenamentu tuir padraun, televizaun ida hodi halo monitoriza ka visualiza dadus stock raan iha Banku de Sangue iha real time, pipeta toli ne’e atu apoiu laboratóriu ho presizaun ho akurasia, temperatura ekipamentu armazenamentu faan tuir rekezitu garantia kualidade,  termómetru ho memória 11.

Aleinde ekipamentu sira-ne’e, entrega mós komputadór desktop HP tolu, impressora zebra ida, UPS ida atu garante kuitinuidade servisu proteje sistema infomasaun durante Laboratóry Information Management System, hodi identifika grupu raan atu garante transfusaun ho seguru.

Ekipamentu sira-ne’e la’os de’it investimentu ba infraestrutura maibé investimentu ba seguransa pasiente nian. Liuhusi sistema LIMS no monitorizasaun temperatura, Banku de Sangue sei iha kapasidade di’ak liu atu jere stock raan tuir padraun kualidade.

Vise Embaixadór Austrália iha Timor-Leste, Senhór Edward Wilkinson. Imajen Tatoli/Francisco Sony

Iha fatin hanesan, Deputy Head of Mession at the Austrália Embaixada in Dili, Edward Wilkison afirma ohin loron, DFAT kontente atu entrega ekipamentu esensiál sira-ne’e ba Banku Nasional Raan, espera katak rekursu hirak-ne’e sei fó apoiu no komplementa servisu atu fornese servisu raan ne’ebé seguru ba povu Timor-Leste.

“Ami rekoñese tebes kona-ba kompleksidade atu hadi’a servisu saúde nian ho sustentabilidade, Governu Australia mós kontente atu bele envolve servisu sira husi Servisu Kruz Vermelha Australia nian. Ne’ebé, ha’u fiar katak ita hotu hatene ho dia’k, servisu ida-ne’e hodi apoia reforsa rekrutamentu voluntáriu ba doadór raan nian no prátika garantia kualidade,” Edward Wilkison hateten.

Governu Australia kompromete atu fó apoia ba Governu Konstitusionál da-sia (IX) no kontinua servisu hamutuk ho parseiru sira hodi hametin sistema saúde nasaun nian, hodi hadi’a asesu ba atendimentu saúde ne’ebé kualidade.

Fornesimentu raan iha nasionál hasoru dezafiu signifikativu no kontinua la la’o tuir pasiente nia nesesidade. Dezafiu hirak-ne’e kompostu husi falta fornesimentu no nesesidade atu hametin kualidade garantia no prosesu klíniku sira.

Vise- Ministru Saúde Fortalesimentu Institusionál, José dos Reis Mango, lori Governu Timor-Leste nia naran hato’o agradesimentu ba parseiru dezenvolvimentu sira-ne’ebé mak kontinua apoiu Ministreriu Saúde.

Nia dehan, ekipamentu ne’ebé mak atu entrega ohin reprezenta investimentu direta ba seguransa pasiente, kualidade servisu saúde no fortalese kapasidade sistema transfusaun raan iha Timor-Leste.

“Raan no komponente raan iha papél importante atu salva ema-nia moris. Raan presiza tebes iha situasaun emerjénsia, durante operasaun sirúrjika, komplikasaun durante partu, trauma, anemia grave no iha situasaun klínika seluk neʼebé mak presiza transfuzaun. Tanba ne’e, asegura konservasaun raan no komponente raan ninian ho kondisaun ne’ebé apropriadu, seguru no tuir padraun tékniku, sai responsabilidade importante ida husi sistema saúde,” nia dehan.

Nia relata, HNGV no Departamentu Banku Sangue simu ekipamentu refrigeradór husi Menzies Timor-Leste ne’ebé reprezenta tan nu’udar tulun husi Governu Australia. Ho apoiu ida-ne’e,  bele fortalese tan kapasidade Departamentu Banku de Sangue no iha tempu hanesan aumenta kapasidade servisu saúde atu responde ba nesesidade transfuzaun raan ba populasaun.

“Entrega ekipamentu la’ós pontu ikus tanba ho ekipamentu ne’ebé Banku de Sangue simu ne’e komesa responsabilidade ida-ne’ebé boot liután. Husi ohin ba oin, responsabilidade ita-nian atu uza ekipamentu refrijeradór ne’e ho di’ak, tenke tau matan, halo manutensaun no garante ekipamentu sira-ne’e funsiona ho seguru no efetivu ba tempu ne’ebe naruk,” nia hateten.

Tanba ne’e, kada unidade raan tenke trata ho respeitu, hahú husi prosesu kuidadu no responsabilidade rekolla raan, halo testu, prosesamentu, armazenamentu, to’o ba utilizasaun raan ba pasiente, hakarak enkoraja Departamentu Banku de Sangue no profisionál saúde hotu atu kontínua fortalese prosedimentu sira kona-ba kualidade, seguransa, rastreabilidade, kontrolu temperatura, jestaun estoke no utilizasaun apropriadu no rasional produtu raan nian.

“Ami fiar katak melloria kualidade servisu saúde la depende de’it ba ekipamentu no infraestrutura, maibé depende ba profisionál neʼebé iha kapasidade, no iha kompromisu atu aumenta tan kualidade no seguransa pasiente iha prioridade,” nia dehan.

Parseria entre Timor-Leste no Austrália ida-ne’e hatudu tan importánsia husi kooperasaun no apoiu tékniku atu fortalese sistema saúde nasionál.

“Ha’u mós hakarak rekoñese servisu no kompromisu husi profisionál Hospital Nasional Guido Valadares, liuliu profisionál sira iha Departamentu Banku de Sangue, neʼebé loroloron assume responsabilidade atu garante disponibilidade no seguransa raan ba pasiente sira. Tau matan ba ekipamentu mak tau matan ba raan. Tau matan ba raan mak tau matan ba pasiente,” nia hateten.

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór       : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!